ایجاد مخزن آب و پمپ گاز در حریم قانونی دخمه زرتشتیان یزد!

دخمه زرتشتیان دو عمارت سنگی مدور و برج مانند با فضای میان تهی است که در دامنه کوهپایه جنوبی شهر یزد قرار دارد. این محل از گذشته دور، گورستان زرتشتیان بوده است که مردگان را با فرهنگ و آداب و سنن خاص زمان خود و با مراسم ویژه ای داخل دخمه قرار می دادند.

این دخمه ها و خیله های اطراف آن (ساختمانهای کوچک) در سال 77 به شماره ثبتی 2096 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید و اکنون یکی از پر گردشگرترین جاذبه های استان به شمار می آید.

اما مدتی است که هر یک از سازمانهای شهری استان یزد به نحوی حریم این اثر تاریخی و ثبت شده را تهدید می کنند. چنانچه چهار سال پیش حریم دخمه زرتشتیان به دلیل احداث پمپ CNG در حریم آن، مورد تجاوز قرار گرفته بود که با اعتراض اداره کل میراث فرهنگی یزد این پروژه تعطیل شد.

اما اکنون دوباره این پمپ ها در همان مکان ساخته می شود. همچنین سازمان آب منطقه ای استان یزد نیز اقدام به نصب مخزنهای آب به اندازه حدود ده هزار متر مکعب کرده است. البته این سومین مخزنی است که اداره آب طی سالهای اخیر در حریم دخمه ها نصب کرده است.

چندی پیش پروین فرخانی رییس انجمن زرتشتیان یزد گفته بود: سازمان آب چاره ای جز نصب این مخزنها در این محدوده ندارد بنابراین با آنها مذاکره کردیم تا دو هزار متر زمینی که این سازمان می خواهد را اجاره بدهیم و سهم الاجاره دریافت کنیم.

وی با اینکه انجمن زرتشتیان از نصب مخازن آب در کنار دخمه ها ناراضی نیست اما باید توجه داشت که دخمه های یزد به عنوان اثر ملی، دارای عرصه و حریم مشخصی هستند که وارد شدن به این حریم نقض قانون ثبت و حریم آثار ملی به حساب می آید.

پس از اطلاع رسانی درباره نصب این مخازن آب و انتشار اظهارات رئیس انجمن زرتشتیان یزد درباره این موضوع مناقشات بر سر برچیده شدن عملیات نصب این مخازن در یزد بالا گرفت.

دوستداران میراث فرهنگی نسبت به این اظهارات واکنش نشان دادند و در روز نهم آذر ماه با تجمع  کنار دخمه زرتشتیان اعتراض خود را نسبت به ساخت و سازهای غیرمجاز در حریم دخمه‌ اعلام کردند زیرا از اساس هر فعالیت سازمانی در کنار حریم یک اثر تاریخی غیر قانونی است و طبق قوانین میراث فرهنگی تجاوز به حریم دخمه جرم محسوب می شود.

رییس انجمن زرتشتیان نیز که تازه متوجه حساسیت موضوع شده بود، به خواست دوستداران میراث فرهنگی این موضوع را پیگیری کرد و از مسئولان سازمان آب فرمانداری و استانداری یزد قول توقف این ساخت و سازها را گرفت. اما دوستداران میراث فرهنگی این قول ا کافی ندانسته و خواستار ارایه‌ تعهدی کتبی از سوی مسوولان شدند.

از سوی دیگر سازمان میراث فرهنگی تا کنون هیچ واکنشی نسبت به این موضوع نشان نداده و تنها در دیدار با اعضای انجمن زرتشتیان و دوستداران میراث فرهنگی وعده شکایت و پیگیری در آینده ای نامعلوم را داده است.

ورود آبفا به حریم اراضی دخمه در یزد

اراضی دخمه به عنوان یکی از اماکن فرهنگی یزد از چندی پیش مورد تصرف برخی سازمانها از جمله آبفای استان یزد قرار گرفته است.

شرکت آب و فاضلاب استان یزد بی توجه به حریم یک اثر تاریخی و بی توجه به حریم قانونی "دخمه" همچنان پای کوه دخمه در حال احداث مخزن ذخیره آب است.

پیگیری سازمان میراث فرهنگی یزد به عنوان سازمان متولی آثار تاریخی و باستانی تاکنون اثربخش نبوده است.

دخمه که یکی از گستره های تاریخی و گردشگری یزد است با دست اندازی‌های سازمان آب حریم مخدوش شده ای دارد.

ساخت و سازهای سازمان آب علاوه بر خدشه دار کردن منظر یک اثر تاریخی و ملی به روحیه همزیستی چند صد ساله در شهر یزد آسیب وارد خواهد کرد.

دخمه یزد از کهن ترین دخمه های ایران است و در این مکان نزدیک به 50 سال است که دیگر دخمه گذاری انجام نمی شود.

"دخمه" اکنون حریم مخدوشی دارد به نحوی که از یکسو سازمان آب، از سویی اداره برق و از سوی دیگر موتورسوران که شیب این مکان را مناسب ویراژهای خود دیده اند بر آن تاخته اند در حالی که بنابر قانون انجام عملیات در حریم آثار فرهنگی و تاریخی بدون اجازه از سازمان میراث فرهنگی کشور تخلف به شمار می آید.

اراضی دخمه هزار و 800 هکتار وسعت دارد و اکنون بین 100 تا 200 هکتار آن مورد تعرض قرار گرفته است.(مهر)