روزنامه‌های دیجیتال، همراهانی همیشگی

روزنامه‌های دیجیتال نسل جدیدی از رسانه‌ها هستند که طیف وسیعی از مخاطبان را دارند. کاربر اینترنت یعنی کسی که به کامپیوتر دسترسی دارد و می‌تواند از ابزارهای مدرن استفاده کند. پس طبیعی است که باید دارای حداقلی از سواد و اطلاعات باشد. به همین دلیل مخاطب رسانه آنلاین را می‌توان با مخاطب تلویزیون، رادیو و حتی روزنامه‌ها متفاوت دانست. آیا می‌دانید روزنامه‌نگاری الکترونیک در ایران از چه زمانی و چگونه آغاز شد؟ چه سیر تحولی را طی کرده و الان در مقایسه با جهان در چه مرحله‌ای هستیم؟

از زمانی که روزنامه‌ها تصمیم گرفتند فایل‌هایشان را به صورت pdf روی وب قرار دهند روزنامه‌نگاری الکترونیک متولد شد، اما روزنامه‌نگاری آنلاین در ایران به گونه‌ای که پیوسته به روزرسانی شده و تولید محتوا کند و به عبارتی شبیه به یک نسخه چاپی عمل کند؛ با تولد جام‌جم آنلاین در نوزدهم مهر 1381 شروع می‌شود.

با ظهور کتاب‌های الکترونیکی تقریبا چند سالی است که صنعت چاپ و نشر دچار تغییر و تحولات عظیمی شده است. کتاب الکترونیکی اطلاعات ذخیره شده یک کتاب در قالب دیجیتال است به صورتی که بتوان آن را روی صفحه کامپیوتر مشاهده کرد. کتاب‌های الکترونیکی را می‌توان روی ابزار‌های دیجیتالی نظیر دیسک فشرده، شبکه جهانی وب و کتابخوان‌های الکترونیکی منتشر کرد. کتاب‌های الکترونیکی را می‌توان به 2 صورت در محیط وب شناسایی کرد. برخی کتاب‌های الکترونیکی، شکل چاپی ندارند و فقط در قالب دیجیتالی منتشر می‌شوند. همه فرآیند نشر کتاب از زمان تالیف تا قرار گرفتن در محیط وب، به صورت الکترونیکی انجام می‌شود. بنابراین چنین کتاب‌هایی را نمی‌توان در جهان چاپی و کتابخانه‌های سنتی یافت و از این لحاظ اثری منحصربه‌فرد به شمار می‌آیند. این بخش از عرصه نشر کتاب‌های الکترونیکی هنوز با مشکلات حقوقی، معنوی و اقتصادی روبه‌رو است. در واقع، ناشران به این نکته مهم پی برده‌اند که چه از نظر رقابت با دیگران و چه از لحاظ پاسخگویی به نیازهای جامعه جدیدی از مخاطبان و به عبارتی خوانندگان اینترنتی چاره‌ای جز توجه به امکانات و قابلیت‌های نشر اینترنتی ندارند و ناچار به نقش آفرینی در این محیط هستند.

بخش دوم از کتاب‌های الکترونیکی در محیط وب، در واقع شکل الکترونیکی نسخه‌های چاپی منتشر شده به شمار می‌آیند که ناشران آنها را از طریق وب نیز دسترس‌پذیر کرده‌اند. این گروه کتاب‌های الکترونیکی به سرعت در حال توسعه و گسترش هستند. در این میان روزنامه‌ها نیز از تغییرات ایجاد شده در دنیای چاپ و نشر مصون نمانده‌اند و بسیاری از کاربران تبلت‌ها و کتابخوان‌ها و حتی کاربران گوشی‌های هوشمند که نرم‌افزارهای کتابخوانی روی گوشی آنها نصب شده است ترجیح می‌دهند به جای نسخه‌های چاپی، روزنامه‌ها را روی نسخه دیجیتالی مطالعه کنند.چندی پیش آمازون که بزرگ‌ترین کتابخانه اینترنتی دنیا است تصمیم گرفت با توجه به استقبال از خواندن نسخه دیجیتالی روزنامه‌ها، نسخه جدید پخش‌کننده کتاب الکترونیک کیندل را برای روزنامه‌های آمریکایی عرضه کند. این نسخه جدید پخش‌کننده کتاب‌های الکترونیک آمازون نسبت به نسخه‌های قبلی باریک‌تر بوده و سازگاری بیشتری با اندازه روزنامه‌ها دارد.

به کمک پخش‌کننده‌های کتاب الکترونیک آمازون و تولیدکننده‌های دیگر ناشران می‌توانند میلیون‌ها دلار در هزینه‌های چاپ و توزیع روزنامه‌های خود صرفه‌جویی کنند. به گفته تحلیلگران، ناشران در حال حاضر بدترین موقعیت خود را در تمام طول تاریخ نشر مطبوعات پشت سر می‌گذارند و به همین می‌توانند از این ابزارهای قابل حمل جدید در تثبیت دوباره موقعیت خود بهره ببرند. خواندن نسخه دیجیتالی روزنامه وال استریت ژورنال 99/9 دلار در ماه، نیویورک تایمز 99/13 دلار در ماه و مجله‌ای چون نیویورکر 99/2 دلار در ماه هزینه دارد. به علاوه مشترکین امکان مشاهده اخبار جدید را در روزنامه هر روز دارند.

به این ترتیب می‌توان پیش‌بینی کرد که ابزارهای کتابخوانی بتوانند زمینه مناسبی را برای گذر از کتابخوانی و روزنامه‌خوانی از سنتی به دیجیتال فراهم کنند.