انتقاد از ثبت مهریه‌های نامتعارف

این در حالی است که رئیس سابق سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، ثبت مهریه‌های نامتعارف در دفترخانه‌ها را غیرقانونی دانسته و به خبرگزاری مهر گفته است: دفترخانه‌ها نباید مهریه‌هایی را که در قانون تعریف نشده است، ثبت کنند.

حسینعلی امیری اظهار کرد: ازدواج نوعی عقد است که زوجین برای ادامه زندگی مشترک با هم شرط می‌کنند و ثبت این ازدواج دارای شرایطی است که یکی از آنها ثبت مهریه است و طرفین در مورد هر شرطی که به توافق برسند باید در سند ازدواج و دفترخانه ثبت شود.

معاون اسبق قوه قضاییه گفت: البته باید این را در نظر داشت که مهریه تعریفی دارد و نمی‌توان هر چیزی را به عنوان مهریه ثبت کرد. بر اساس قانون، مهریه باید «مالیت» داشته باشد یعنی این‌که نوع مهریه باید ارزش معاملاتی داشته و بتوان آن را تبدیل به ارزش ریالی کرد. به عنوان مثال بال مگس و پروانه یا اعضای بدن را نمی‌توان به عنوان مهریه ثبت کرد زیرا مالیت نداشته و قابل معامله نیست و ثبت اینگونه مهریه‌ها غیرقانونی است.

عضو حقوقدان شورای نگهبان افزود: حتی اگر زوجین هم مهریه‌ای نامتعارف را شرط کرده و مورد توافق‌شان باشد، دفترخانه‌ها نباید آن را ثبت کنند.

زن طبق قانون اختیار دارد تا هر آنچه از مال دنیا را به شرط آن که با همسرش توافق کند، به عنوان مهریه تعیین کند. اما وقتی قانون، به تملک درآوردن قلب یا هر عضوی از مرد، بال مگس یا 2هزار شاخه رز سیاه را قابل داد و ستد نمی‌داند، پس در برخی دفترخانه‌ها چه اتفاقی می‌افتد که چنین مهریه‌هایی ثبت می‌شود؟

یک عضو کانون سردفتران ازدواج و طلاق در گفت‌وگو با «جام‌جم» با اشاره به تخلف برخی از دفترخانه‌ها در این خصوص می‌گوید: مهریه باید مالیت داشته باشد، یعنی قابل دریافت و استفاده باشد برای همین مهریه‌هایی که جنبه افسانه‌ای دارند نباید در سند ازدواج درج شوند. درواقع اگر هنگام عقد دائم چنین مهریه‌ای تعیین شود، گرچه عقد صحیح است ولی مهریه اثری ندارد.

کاظم کمالی یزدی توضیح می‌دهد: بهتر است زوج‌های جوان بدانند که تعیین مهریه‌های عجیب و غریب هم خلاف شرع و هم خلاف قانون است و اگر کسی بتواند مدرکی ارائه دهد که در فلان دفترخانه چنین مهریه‌ای ثبت شده این مساله از طریق اداره کل امور اسناد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور قابل تعقیب است و دادگاه انتظامی سردفتران نیز با توجه به میزان خسارت وارد شده، تعیین خسارت خواهد کرد.

وقتی بعضی کارشناسان می‌گویند معقول و منطقی کردن مهریه‌ها نیاز به کار کارشناسی و فرهنگ‌سازی دارد، حرف درستی است. الان مدت‌هاست مجلس شورای اسلامی در تلاش است تا با وضع قوانینی به وضعیت مهریه‌ها سر و سامانی بدهد و کاری کند تا شاید از شمار زندانیان مهریه و خانواده‌هایی که به همین علت از هم می‌پاشند کاسته شود، اما آنچه از این تلاش‌ها بیرون آمده تاکنون هیچ بوده است.

درباره مهریه‌های عجیب هم همین طور است، یک عضو هیات علمی دانشگاه و وکیل دادگستری در این باره به «جام‌جم» می‌گوید: این‌که فردی بخواهد مهریه غیر متعارفی را انتخاب کند،در دست قانون نیست. اشتباه افراد در این خصوص به خودشان بر می‌گردد و از طرفی برخی از دفترخانه‌ها نیز مساله را شخصی تلقی کرده و مهریه‌های این‌چنینی را ثبت می‌کنند.

براساس ماده 1078 قانون مدنی هر چیز که مالیت داشته باشد و قابل تملک باشد می‌تواند مهر قرار گیرد.بر این اساس، دکتر زهرا داور، پژوهشگر و مدرس درباره شرایط مهریه به ایسنا می‌گوید: مهر می‌تواند عین باشد مثل سکه، خانه و ماشین. همچنین مهر می‌تواند منفعت باشد، مثلا اجاره 6 ماه یک باغ یا یک​سال یک خانه یا می‌تواند منفعتی باشد که از یک مال حاصل می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: مهر می‌تواند دین نیز باشد، مثلا شخصی طلب 10 میلیونی‌اش را مهر همسرش قرار دهد. به علاوه می‌توان یک عمل را به عنوان مهر زن قرار داد؛ همانطور که در قرآن هم آمده مهر همسر حضرت موسی چند سال شبانی برای خانواده شعیب بود یا پیغمبر مهر زنی را یاد دادن قرآن قرار داد. البته باید توجه داشت که از این عمل منفعتی متصور باشد.با این تفاسیر در کنار اقدام قانونی لازم برای جلوگیری از ثبت مهریه‌های غیر قانونی،باید مردم در خصوص چگونگی تعیین مهریه‌ها آموزش لازم را ببینند. ضمن آن که اگر به نظر کارشناسان حقوقی و اجتماعی ثبت این گونه مهریه‌های غیرمتعارف درست نیست، مجلس باید برای منع ثبت این دست مهریه‌ها وارد عمل شود و دفاتر ثبت ازدواج و طلاق را ملزم به رعایت قانون کند.

مستوره برادران نصیری / گروه جامعه