حاشیه‌نویسی بر کنگره شعر مقاومت اسلامی

ادبیات و بویژه شعر در این روزهای سرد نیز به دنبال این اتفاق میمون در سراسر منطقه و حتی جهان در پی آن است که با پرداختن به این خیزش جان دوباره‌ای بگیرد و همین تلاش ها در قالب دومین کنگره بین‌المللی شعر مقاومت اسلامی در هفته گذشته با حضور 100 شاعر از 16 کشور جهان در استان بوشهر تجلی پیدا کرد.

در این کنگره 3 روزه که با استقبال بی نظیر مردم خونگرم بومی برگزار شد شاعران فارسی و عرب زبان به خوانش اشعار خود با موضوع مقاومت اسلامی پرداختند. برگزارکنندگان این کنگره تلاش کرده بودند تا با ارائه همزمان ترجمه مکتوب اشعار شاعران عرب بر غنای این کنگره بیافزایند اما ظاهرا شاعران مهمان در این زمینه همکاری مناسبی نداشتند و با خوانش اشعاری که به دبیرخانه ارسال نشده بودند برگزارکنندگان را در رسیدن به مطلوب یاری نکردند.

از نکات مثبت این کنگره می‌توان به حضور چهره‌های نام آشنا و توانای ادبیات مقاومت اسلامی و برگزاری میزگرد نقد و بررسی جریان شعر مقاومت با حضور «سید احمد نادمی»، «حمیدرضا شکارسری» و «دکتر غلامرضا کافی» اشاره کرد. میزگردی که با استقبال شاعران جوان و ارائه نظرات مختلف توانست به شفافیت مسیر ادبیات مقاومت تا اندازه‌ای کمک کند. دومین کنگره بین‌المللی شعر مقاومت اسلامی با موفقیت به انجام رسید و برگزارکنندگان به اهداف خود دست پیدا کردند اما به نظر توجه به چند نکته می‌تواند به تاثیرگذاری و غنای این کنگره در سال‌های بعد کمک کند.

نخست آن که در شرایط فعلی و با توجه به ابزار قدرتمند جوامع مجازی ترجمه شعرها به زبان‌های دیگر دنیا از جمله انگلیسی می‌تواند بر تاثیرگذاری هر چه بیشتر چنین کنگره‌هایی بیفزاید. این در حالی است که حضور و همراهی مترجمان با ذوق و قدرتمندی چون «سید احمد نادمی» با این کنگره راه را برای برگزارکنندگان هموارتر می‌کند.

دیگر آن که این روزها و در کنار انقلاب‌های ملت‌های ستم ستیز منطقه، آن طرف‌تر و در قاره چشم سبزها و سرخپوست‌ها هم خیزش‌هایی البته مسالمت‌آمیزتر در اعتراض به وضع موجود با قدرت و شدتی شگفتی برانگیز شکل گرفته است.

جنبش تسخیر وال استریت و جنبش‌های اعتراضی اروپا در حالی شکل گرفته‌اند که نویسندگان و هنرمندان پیشکسوت در کنار جوانان به پیشقراولان این عرصه تبدیل شده‌اند و بی‌تردید با نگاهی کلان‌تر به ادبیات مقاومت می‌توان از حضور تاثیرگذار شاعران دیگر فرهنگ‌ها و زبان‌ها در این عرصه استفاده کرد.

نکته دیگر آن که به‌رغم حضور چند شاعر عراقی در این کنگره، تقریبا شعر ضد جنگی در اعتراض به اشغالگری توسط مهمانان عرب خوانده نشد. شاید حضور شاعران ضدجنگ دیگر ملل در چنین کنگره‌ای بتواند شاعران عرب را که در این عرصه حضور چندانی ندارند به خود فرابخواند. به عنوان مثال ای کاش حضور شاعران کشورهایی چون مصر و لیبی که در متن انقلاب‌های منطقه حضور داشتند در این کنگره با جدیتی بیشتر دنبال شود تا بزودی و با آزادی ملل اسلامی از بند حاکمان جور، نام ایران در دفتر خاطرات خوش این ملت‌ها ثبت شود.

اما نکته آخر آن که در میان شاعران دعوت شده داخلی جای خالی جوانان بیشتر حس می‌شد اگرچه بودند شاعران جوان متعهد که با آثار خود حال و هوای ویژه‌ای به کنگره بخشیدند اما به نظر می‌رسد این کنگره هم نتوانست آن طور که شایسته است از ظرفیت شعر جوان بهره ببرد و به مانند دیگر همایش‌های ادبی همچنان چند چهره زینت المجالس که سال‌هاست از دنیای آفرینش ادبی خداحافظی کردند در این کنگره هم حضوری پر رنگ داشتند.

دکتر محمدرضا شالبافان / شاعر