کارگاه‌های مرمتی تخت‌جمشید در حالت نیمه‌تعطیل

به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی، در حال حاضر خبرهایی مبنی بر ایجاد ترک‌ جدید بر بدنه کاخ تاریخی تخت‌جمشید منتشر شده است. این در حالی است که بسیاری از کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند این ترک‌ها به دلیل فرسودگی تدریجی و دیگر فشار‌های حاصل از عوامل محیطی وارد شده بر بدنه ایجاد می‌شوند؛ اما اکنون آن چیزی که در مورد این بنای تاریخی مهم به نظر می‌رسد، کارگاه‌های نیمه‌‌تعطیل آن است.

مازیار کاظمی، کارشناس میراث فرهنگی و مدیر داخلی سابق پایگاه تخت‌جمشید، با بیان این‌که خبرهای مربوط به ایجاد ترک‌های جدید تنها باعث می‌شود مساله مهم نیمه‌تعطیل درآمدن کارگاه‌های مرمتی نادیده گرفته شود، گفت: «هرگز نباید فراموش شود که در محوطه‌های تاریخی باز، آثار به دلیل قرارگیری در چنین شرایطی، خواه نا خواه در معرض فرسایش هستند و به مرور زمان در سنگ‌های آهکی به دلیل برخورد رطوبت حاصل از بارندگی و تاثیر آلاینده‌های محیطی و اسیدی شدن محیط مرطوب روی سنگ‌ها شکاف‌های عریض ‍ به وجود می‌آید.»

وی تاکید کرد: یکی دیگر از دلایلی که ممکن است باعث ایجاد ترک شود، بار‌گذاری قطعات سنگین ناشی از مرمت‌های قبلی است. در بسیاری از موارد مرمت نعل درگاه‌های تخت‌جمشید در دوران گذشته باعث آسیب‌دیدگی جرزهای زیرین شده است به طوری که در مرمت درگاه شمال شرقی کاخ صد ستون، پایگاه پارسه پاسارگاد پس از رایزنی با کارشناسان متخصص ایتالیایی به این نتیجه رسیدند که مرمت این درگاه و بالا کشیدن نعل درگاه را متوقف کنند.

به گفته کاظمی، ما می‌دانیم که احتمال تخریب ستون‌ها زیاد است، اما باید دید که کارگاه‌های مرمت چه وضعیتی دارند. آیا این کارگاه‌ها فعال هستند و کنترل دائم روی تخت جمشید انجام می‌شود و پایگاه پارسه پاسارگاد از سال 1380 کار بررسی و مطالعات در خصوص پایش و آسیب شناسی مجموعه را انجام داده است؟

وی افزود: هر روز کارشناسان میراث باید این ترک‌ها را بررسی کنند، اما به نظر می‌رسد که اکنون به دلیل نبود اعتبارات این مرمت‌ها متوقف شده است و معدود کارگاه‌های فعال نیز به دلیل کمبود بودجه به سختی ادامه کار می‌دهند. به هر شکل الویت‌های مرمتی در محوطه‌های تاریخی همیشه توسط کارشناسان مشخص می‌شده و متناسب با برآورد مذکور بودجه تخصیص پیدا می‌کرده اما در حال حاضر این رویه تغییر کرده است وشرایط مالی محوطه‌ها تعیین کننده انجام کار است که بالطبع کارشناسان و متولیان محوطه‌های تاریخی نمی‌توانند اولویت‌های حفاظتی و مرمتی خود را اجرا کنند.

حمیدرضا خسروانی، کارشناس میراث فرهنگی نیز در این باره گفت: اکنون مدتی است که کارگاه‌های مرمت تخت جمشید به صورت غیرفعال درآمده‌اند و باید این مساله بسیار جدی دنبال شود.

وی ادامه داد: «تماس‌هایی با سازمان میراث فرهنگی درباره ضرورت راه اندازی این کارگاه‌ها گرفته شده است و مسوولان وعده داده اند بزودی اقداماتی در این زمینه انجام می‌شود.»

به دنبال بحث‌های مطرح‌شده در مورد ایجاد ترک روی ستون‌های کاخ تخت‌جمشید پایگاه میراث جهانی پارسه پاسارگاد در اطلاعیه‌ای درخصوص کارهای مرمتی انجام‌شده روی میراث تاریخی توضیحاتی ارائه کرد که در این اطلاعیه آمده است: از 70 سال پیش برنامه مرمت تخت‌جمشید همواره به عنوان یکی از موضوعات مهم، مورد توجه بوده است.همراه با پیشرفت فنون تکنیکی مرمت در سطح جهان، لازم بود که مرمت‌های حفاظتی تخت‌جمشید نیز روزآمد و در چارچوب قوانین مرمت و حفاظت میراث جهانی اعلام شود. لذا طی یک برنامه بلندمدت 5 ساله از سال 1387 سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با ایتالیا تفاهمنامه‌ای برای به کار گیری راهکارهای نوین علمی حفاظت تخت‌جمشید منعقد کرد. این برنامه از همان سال نخست آغاز و در حال حاضر چهارمین فصل از این برنامه در تختگاه در حال انجام است.

در ادامه این اطلاعیه آمده است: طی 4 سال گذشته 12 مرحله برنامه مطالعات مرمتی تخت‌جمشید با انواع آزمایش‌ها برای شناخت جنس سنگ‌ها، نوع امراض و آسیب‌های پدید آمده طی زمان‌های گذشته در سازه‌های سنگی انجام شد. این آزمایش ها مشخص کرد که سازه‌های سنگی دارای چه نوع رگه‌هایی هستند، عناصر موجود در هر قطعه سنگ چیست و رس موجود در سنگ‌های تخت‌جمشید در چه مواردی مخرب و میزان تاثیرات این عوامل در شرایط زمانی مختلف چگونه است. لذا تصمیم گرفته شد در مرحله اجرا مواد مرمتی استحصال یافته در ایتالیا برای مرمت تخت‌جمشید به کار گرفته شود.

براساس این اطلاعیه، طی یک ماهه اخیر گروه مرمتی سازمان میراث فرهنگی مستقر در تخت‌جمشید با همکاری کارشناسان ایتالیایی، برنامه حفاظت و مرمت عملیاتی خود را آغاز کردند. لذا باتوجه به این موارد وجود ترک در تخت جمشید امری اجتناب‌ناپذیر است و باتوجه به تکنولوژی جدید و علوم مرمتی و پایش‌های مرتب و دوره‌ای در قسمت‌های مختلف تخت‌جمشید تا حدود زیادی این ترک‌ها قابل کنترل بوده است. در همین حال مسعود رضایی منفرد، مدیر داخلی پایگاه تخت‌جمشید نیز در مورد ترک و ریزش تخت‌جمشید به باشگاه خبرنگاران گفت: جنس سنگ موجب ترک ستون‌های تخت‌جمشید بوده که گروهی از کارشناسان ایتالیایی و ایرانی به دنبال بررسی و مرمت این ترک‌ها هستند.