وزن این سکهها به طور قابل توجهی کمتر از سکههای طلا بود، بهطوری که به زحمت از نیمگرم تجاوز میکرد. با این حال به این خاطر که قیمت این سکهها با قدرت خرید اکثر متقاضیان برابری داشت، استقبال از آن افزایش یافت و خیلی زود به پای ثابت اقلام بازار طلا و سکه تبدیل شد. با این وجود مشاهده تخلفاتی در ضرب این سکهها باعث مشکوک شدن بانک مرکزی و سرانجام اعتراض رسمی این بانک به ضرب آنها شد. از مهمترین این تخلفات وزن و عیار کمتر از رقم اظهار شده در سکهها بود که ضرر نهایی را متوجه دارنده این سکه هنگام فروش میکرد.
از سوی دیگر هیچ نشانهای در سکه از تولیدکننده آن وجود نداشت که مشتری در صورت مشاهده تخلف یا اعتراض بتواند ضربکننده اصلی سکه را بشناسد و اقامه دعوی کند. بدین ترتیب بانک مرکزی با استناد به قانون پولی- بانکی که ضرب سکه و سکه طلا را به طور انحصاری در اختیارش قرار میداد، ضرب و تولید سکههای غیررسمی طلا را در کشور ممنوع کرد.
هر چند این بانک اذعان کرد دارندگان این سکهها تا اطلاع ثانوی میتوانند سکه خود را بفروشند و منعی در این باره وجود ندارد. بانک مرکزی سپس اقدام به ضرب و عرضه سکههای یک گرمی طلا به بازار برای پوشش تقاضای سکههای غیررسمی کرد اما چون هم تیراژ این سکهها زیاد نبود و هم قیمت با قدرت خرید بسیاری از شهروندان فاصله داشت «به اصطلاح بازار، نگرفت» این بود که بازار همچنان تشنه سکههای غیررسمی باقی ماند.
ورود نسل جدید
براساس اطلاعاتی که خبرنگار ما کسب کرده است، اتحادیههای تخصصی طلا و جواهر در مذاکراتی که با بانک مرکزی داشتهاند با پذیرش شروطی توانستهاند اجازه ورود نسل جدید سکههای غیررسمی طلا به بازار را پیدا کنند اما این مصنوعات جدید به شکل پلاک طلا خواهد بود.
محمد کشتیآرای، رئیس اتحادیه فروشندگان طلا و جواهر به خبرنگار ما گفت: بانک مرکزی میگوید ضرب سکه طلا به شکل گرد و مدور صرفا در اختیار این بانک است و یکی از دلایل اصلی مخالفت این بانک با سکههای پارسیان و امثالهم همین بود.
وی افزود: البته بانک مرکزی به عیار این سکهها نیز معترض بود، چرا که عیار این سکه 18 است اما عیار سکههای بهار آزادی بین 21 و 22 است.
وی اظهار کرد: در نهایت مذاکرات ما با بانک مرکزی به این نتیجه رسید که ضرب سکههای غیررسمی طلا به شکل مدور و گرد ممنوع شود. ما نیز بلافاصله به اعضای خودمان اعلام کردیم تا در یک مهلت 6 ماهه اقدام به جمعآوری این سکهها کنند و این مهلت اول آبان امسال به پایان رسید.
کشتیآرای گفت: با این حال براساس توافقات انجام شده قرار شد نسل جدید این سکهها با ویژگیهای تازه به بازار بیاید. نخستین ویژگی این سکهها تغییر شکل هندسی آن به بیضی، لوزی، ذوزنقه و مربع است.
وی افزود: ویژگی دوم آن این است که روی این سکهها علاوه بر آرم سازنده، نشان استاندارد و کد شناسایی قابل رهگیری حک شده که امکان پیگیری فوری هرگونه تخلفی در تولید بویژه در زمینه عیار و وزن آن را مقدور میسازد. اتحادیه نیز به طور فعال بر تولید و پلمب این سکهها نظارت خواهد کرد.
وی تصریح کرد: عیار این سکهها همچنان 18 خواهد بود و در 7 وزن مختلف تولید میشود. این سکهها از وزن یک پنجم گرم آغاز و به ترتیب در اوزان نیم گرم، 7/0 گرم، 8/0 گرم، یک گرم، 2/1 گرم و 5/1 گرم تولید میشود. به عبارت دیگر بالاترین وزن این سکهها 5/1 گرم است.
در همین حال عبادالله محمدولی، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا، جواهر، نقره و سنگهای قیمتی ایران در این باره به خبرنگار ما گفت: نسل جدید سکههای غیررسمی طلا که میتوان نام پلاک یا مدالآویزی نیز بر آن گذاشت تا هفته آینده به بازار عرضه میشود و پیشبینی میکنیم در شرایطی که بازار سکه و طلا با التهاب و پیشی گرفتن تقاضا بر عرضه مواجه است، کمک خوبی به کاهش التهاب کند.
وی افزود: برخلاف سکههای نسل قبلی، مکانیسمهای نظارتی برای کنترل وزن و عیار سکههای جدید به طور جدی تقویت شده، به طوری که آن را همطراز سکههای بانکی قرار داده است. چرا که حک نشان استاندارد و کد رهگیری، امکان هرگونه تقلبی را سلب میکند.
محمدولی تصریح کرد: تمرکز تولید این سکههای جدید اول در اصفهان، دوم در تهران و سپس در سایر نقاط کشور است و مجوز تولید به کسانی داده میشود که اولا در بازار طلای کشور شاخص و خوشنام بوده، ثانیا فناوری تولید مطمئن این سکهها را در اختیار داشته باشند و ثالثا استاندارد و سایر مراجع نظارتی مجوزهای قانونی را به آنان اعطا کرده باشند.
ارائه ضمانت از 15 آبان ماه
این مقام صنفی گفت: در سوی دیگر ماجرا اتحادیه نیز بزودی با راهاندازی خدمات پس از فروش و گارانتی این سکهها پاسخگوی مستقیم شهروندانی است که ممکن است به هر نحو از خرید این سکهها متضرر شده باشند. یعنی اگر هر گونه نامرغوبی یا تقلب مشاهده شود و حتی این مشاهده به صورت تلفنی نیز به اتحادیه اعلام شود، ما بر اساس کد رهگیری آن را پیگیری کرده و به سرانجام میرسانیم.
محمدولی افزود: ارائه این خدمات از 15 آبانماه جاری به تمام مردم کشور آغاز خواهد شد.
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم