سایه ماه، اتمسفر زمین را به هم می‌ریزد!

براساس این تحقیقات همچون زمانی که کشتی‌های غول‌پیکر در اقیانوس‌ها حرکت می‌کنند و سطح آب را با تولید امواجی مهیب به هم می‌ریزند، سایه ماه نیز امواج سهمگینی در اتمسفر زمین ایجاد می‌کند که در برخی مواقع با سرعتی بیش از 320 کیلومتر بر ساعت حرکت می‌کنند! این اثر عجیب پیش از این یعنی در اوایل دهه 70 نیز پیش‌بینی شده بود، اما در آن زمان ابزار و فناوری‌های لازم برای اثبات آن وجود نداشته است. جولای سال 2009 فرصت بسیار مناسبی بود تا این اثرگذاری به وضوح مشاهده شود. 22 جولای سال 2009 و در خلال کسوف کاملی که در آن تاریخ روی داد محققان توانستند اثر سایه ماه بر شکل‌گیری امواج سهمگین در اتمسفر زمین را مشاهده کنند و مورد بررسی قرار دهند. محققان این امواج صوتی را که تحت عنوان امواج صدایی نیز شناخته می‌شوند، در اتمسفر فوقانی زمین شناسایی کرده‌اند. نکته جالب توجه این است که شکل‌گیری این امواج دقیقا مشابه حالتی است که کشتی در دل اقیانوس آرام حرکت می‌کند و امواج سهمگینی ایجاد می‌کند، اما این دستاورد هیجان‌انگیز چگونه حاصل شده است؟ گروهی از محققان دانشگاه ملی تایوان با استفاده از شبکه‌ای از دریافت‌کننده‌های GPS زمینی کسوف کاملی را که در 22 جولای سال 2009 روی داد، رصد کردند. آنها این رصد را زمانی انجام دادند که سایه ایجاد شده روی زمین از روی ژاپن و تایوان عبور می‌کرد. آنها در خلال بررسی دقیق خود متوجه شدند، امواج صوتی به موازات طولی لبه سایه ماه و در بخش فوقانی اتمسفر زمین که به آن یونسفر گفته می‌شود، ایجاد می‌شوند. محققان تایوانی در بررسی‌های بیشتر خود متوجه فاصله زمانی 30 دقیقه‌ای میان قوس سایه ماه و امواج صوتی شدند. این رقم نشان می‌دهد که‌اگر سایه ماه همان کشتی در حال حرکت در اقیانوس باشد، باید از طولی در حدود 1712 کیلومتر برخوردار باشد، اما علت اصلی شکل‌گیری این امواج چیست؟ تحقیقات نشان می‌دهند اختلاف دمایی ایجاد شده در زمین در خلال کسوف موجب شکل‌گیری چنین امواجی می‌شود.