آشتی مخاطب نوجوان با تلویزیون

مثل تو در حقیقت در ادامه سری برنامه‌های نردبان تولید می‌شود. این برنامه که پس از پخش تابستانی خود، با تغییرات محتوایی و ساختاری مواجه شد، در حال حاضر از شنبه تا چهارشنبه و به صورت یک روز در میان، بیننده‌های نوجوان شبکه 5 سیما را پای تلویزیون می‌نشاند.

«مثل تو پس از یک دوره برنامه‌سازی در ژانر کودک و نوجوان تجربه‌ای نو به حساب می‌آید که تفاوت‌هایی در ساختار و عملکرد برنامه‌سازی را در شبکه پنج به منصه ظهور گذاشته است.»

این را نوید محمودی (تهیه‌کننده و کارگردان این برنامه) می‌گوید و در ادامه، اصلی‌ترین وجه تمایز سری جدید آن را با دوره قبلی، ویژگی بصری معرفی می‌کند: از جمله عناصر ظاهری سری قبل، بهره‌گیری از دکور عظیمی بود که در فضایی بالغ بر 100 متر مربع ساخته شد و دست ما را برای جابه‌جایی دوربین و نیز حرکت مجریان باز می‌گذاشت. این ویژگی در وهله اول فرمی جدید و جذاب را پیش روی مخاطب ترسیم می‌کرد؛ اما در سری جدید با فاصله گرفتن از چنین ساختاری، تلاش می‌کنیم محتوای متفاوتی را نسبت به فرم تقدیم مخاطبان کنیم.

این ویژگی‌ای است که باعث می‌شود مثل تو برنامه‌ای آیتم محور باشد و درونمایه آن علاوه بر پلاتوها، از طریق بخش‌های متنوع و جذابی به بیننده انتقال یابد.

از جمله این آیتم‌ها می‌توان به بخش فرصت کوتاه اشاره کرد که به گفته تهیه‌کننده برنامه، تا حد زیادی مورد استقبال مخاطب قرار گرفته است. این بخش همان‌گونه که از نامش پیداست، فرصتی را در اختیار نوجوانان علاقه‌مند به حوزه اجرا قرار می‌دهد تا در برنامه‌ای از جنس خودشان حضور یابند، از علایق شخصی‌شان بگویند، آثار هنری خود را به نمایش بگذارند و هر یک شانس خود را برای قرار گرفتن مقابل دوربین تلویزیون محک بزنند.

تهیه‌کننده مثل تو نیز اصلی‌ترین دلیل انتخاب این آیتم را حضور مخاطبان در برنامه می‌داند و اضافه می‌کند: در این شانزده هفده سال که در حوزه برنامه سازی کودک و نوجوان فعالیت دارم، همواره با تعداد بیشماری از نوجوانان روبه‌رو بوده‌ام که تلاش می‌کنند به نحوی به دنیای شگفت‌انگیز اجرا پای بگذارند و همین علاقه از سوی بچه‌ها منجر به تولید چنین آیتمی شد و خوشبختانه تا به حال با استقبال خوبی از سوی بیننده‌ها مواجه شده است؛ هرچند ابتدا این نگرانی وجود داشت که شور و هیجان شرکت‌کننده‌ها هنگام ضبط برنامه فروکش کند و ترس و استرس جای آن را بگیرد که رفته رفته این نگرانی نیز از بین رفت و فرصت کوتاه میان بچه‌ها جا افتاد.

وی ادامه می‌دهد: از جمله خاطرات جالب ما از این آیتم به حضور 3 نفر از نوجوانان معلول یک مرکز توانبخشی مربوط بود که در فرصت کوتاه شرکت کردند و آثار هنری و ادبی خود را به نمایش گذاشتند. آن روز بیشتر عوامل برنامه پشت صحنه حضور داشتند و همگی از توانایی این بچه‌ها لذت بردند. بیننده‌ها نیز این آیتم را دوست دارند و از میان پیامک‌هایی که به دست ما می‌رسد، حدود 5 تا 6 هزار عنوان به درخواست شرکت در این بخش مربوط است. در ضمن سابقه و اطلاعاتی که از شرکت‌کننده‌ها در اختیار ما قرار می‌گیرد، مرجعی می‌شود برای انتخاب هر یک از این بچه‌ها در اجراهای تلویزیونی.

از دیگر آیتم‌های برنامه که با ساختاری کاملا فانتزی تولید می‌شود، خنده و ریسه است که اصلی‌ترین رویکرد آن ایجاد شادی و نشاط میان بیننده‌هاست. این بخش نیز در کنار پلاتوهای برنامه، اجرایی متفاوت می‌طلبد.

دوربین خنده و ریسه همچنین وارد جمع‌های دوستانه مخاطبان برنامه می‌شود؛ محافل خانوادگی، گروه‌های دوستی در مدارس و... به خلق تصاویر جالب توجهی می‌انجامد که گاه به رویدادی با نمک و در بیشتر موارد به بیان لطیفه‌هایی جذاب اختصاص می‌یابد.

گزارش‌های مردمی، عنوان بخشی دیگر است که به انعکاس مجموع نظرات نوجوانان در خصوص موضوع انتخابی برنامه اختصاص دارد. این بخش در کنار آیتم خبرگزاری که اخبار مختص نوجوانان در حوزه‌های فرهنگی، هنری، علمی و... منعکس می‌کند، توسط افراد دیگری اجرا می‌شود.

هر یک از بخش‌های متنوع برنامه تلاشی است برای آشتی دوباره مخاطب با تلویزیون. در حالی که قالب‌های گوناگونی هر لحظه عنوان سلیقه مخاطب و خاصه قشر نوجوان را در دست می‌گیرند، برنامه‌هایی چون مثل تو ـ که از جنس خود نوجوانان امروز جامعه است ـ می‌تواند در ایجاد حس همدلی با مخاطب نوجوان بسیار موثر باشد.

نوید محمودی که سابقه برنامه‌سازی‌اش در ژانر کودک و نوجوان به همکاری در ساخت مجموعه «نیمرخ» برمی‌گردد، معتقد است: همراه شدن با مخاطب نوجوان بسیار سخت است و در این مسیر مخاطب کلام فردی را می‌پذیرد که از لحاظ سنی نزدیک به خودش باشد. حضور مجریان جوان در این برنامه نیز دقیقا به همین دلیل است. بچه‌ها در این سن عمدتا حرف‌هایشان را با هم سن و سالان خود در میان می‌گذارند. سعی ما نیز بر این بوده تا به عنوان رسانه، نقش یک دوست را برای نوجوانان ایفا نماییم. ما نیز همچون پدران و مادران خیر و صلاح بچه‌ها را می‌خواهیم و آنها را به راهی هدایت می‌کنیم که خانواده‌ها دوست دارند.

وی همچنین به حضور 2 مجری دختر در برنامه اشاره می‌کند و می‌گوید: پیامک‌های بسیاری به دست ما می‌رسد که بر دخترانه بودن برنامه تاکید دارد، اما ما یک تعادل را در مجریان رعایت کردیم. به نحوی که اجرای پلاتوها را به عهده سارا رسول‌زاده و کیمیا گیلانی گذاشتیم و هر یک از آیتم‌های دیگر را به مجریان دختر و پسر دیگر سپردیم. از ابتدا نیز این دغدغه‌ را نداشتم که خیال هر دو طیف مخاطبان راحت باشد بلکه برای ما این مساله مهم بود که مخاطب با کل برنامه ارتباط برقرار کند و چنانچه یک بخش مورد پذیرش بیننده قرار گیرد، به معنای پذیرش کل برنامه است.

کارگردان مثل تو ریتم موسیقایی و بهره‌گیری از رنگ‌های جوان پسند را جزو عوامل جذابیت برنامه می‌داند و می‌افزاید: موسیقی‌های مورد استفاده ما کاملا ریتمیک هستند و مورد استقبال نوجوانان قرار می‌گیرند. دکور برنامه نیز از رنگ‌های گرم و شاد مثل نارنجی و قرمز بهره می‌برد و با ورود به فصل سرما تلاش داریم از رنگ‌های گرم تابستانی فاصله بگریم و به رنگ‌بندی ملایم تر نزدیک شویم.

کیمیا گیلانی از مجریان جوان شبکه 5 سیماست که از 9 سالگی در برنامه‌های مختلفی چون امیدهای ایران (جام‌جم)، سیمای مدرسه (شبکه 2)، سریال هیچکس، خدا در دستان توست، روزهای بزرگ و... حضور داشته و در سری‌های قبلی نردبان نیز کنار نوید محمودی به کسب تجربه پرداخته و اکنون در کنار سارا رسول‌زاده اجرای بخش پلاتوهای برنامه مثل تو را عهده‌دار است.

گیلانی می‌گوید: برنامه ویژه نوجوانان در شبکه 5 از حدود 4 سال پیش مدام در حال تغییر بوده است و با چنین رویکردی تلاش کرده‌ایم هر روز نو شویم و مباحث جدیدتری را تقدیم دوستان خود کنیم. این مساله در پلاتوهای برنامه مثل تو نیز مشهود است به نحوی که بنده و سارا رسول‌زاده نوعی بازی را میان اجرایمان وارد می‌کنیم.

وی همچنین درخصوص بداهه‌گویی در اجرای این برنامه می‌گوید: در اجرای بخش‌های محتوایی سعی می‌کنیم اجرایی خشک نداشته باشیم تا بیننده خود را از دست ندهیم. من در این بخش بیشتر نقش کسی را ایفا می‌کنم که سن و سال کمتری دارد، خودخواه و لجباز است و نیازمند کسی است تا او را هدایت کند. همچنین تلاش می‌کنیم ضمن حفظ خط سیر اصلی اجرا به بداهه‌گویی نزدیک شویم تا یک اتفاق جذاب و دوست داشتنی روی آنتن پدید آید و فکر می‌کنم از این طریق بتوان راحت تر با مخاطب ارتباط برقرا کرد.

سارا رسول‌زاده نیز به عنوان دیگر مجری جوان مثل تو سابقه همکاری‌اش با نوید محمودی را حضور در برنامه نردبان معرفی می‌کند و می‌گوید: مساله‌ای که در اجرای این برنامه بسیار جلب توجه می‌کند، فضای خودمانی برنامه است و مجریان تلاش می‌کنند اجرایشان تا حد امکان به شخصیت واقعی خودشان نزدیک باشد و برنامه فضای گرم و دوستانه‌ای به بیننده انتقال دهد.

وی همچنین درخصوص لحن عامیانه اجرایش در مثل تو می‌گوید: فکر می‌کنم دوران کتابی حرف زدن و استفاده از متن‌های ادبی برای برنامه نوجوانان گذشته باشد. بیننده منتظر شنیدن حرف‌هایی از جنس خودش است. تلاش ما نیز مبتنی بر ایجاد ارتباطی صمیمی و بهره‌گیری از بداهه‌پردازی مقابل دوربین است و اجرای پلاتوهایی که با کلیشه‌های معمول فاصله داشته باشد.

مثل تو هرچند یک برنامه تلویزیونی است اما سازندگانش تلاش می‌کنند به عنوان یک دوست رسانه‌ای، مخاطبان نوجوان را با تلویزیون آشتی دهند. در این خصوص امروز و همزمان با روز جهانی کودک، بخش‌ها و آیتم‌های متنوعی را در نظر گرفته اند که از آن جمله می‌توان به گفت‌وگوهای کوتاه و جذابی با محمدحسین لطیفی، مهران رجبی، برزو ارجمند و دیگر هنرمندان اشاره کرد که از کودکی و ارتباطشان با تلویزیون می‌گویند.

شما هم اگر از مخاطبان نوجوان تلویزیون هستید، دیدن برنامه مثل تو را از دست ندهید.

متن‌های برنامه مثل تو به وسیله 3 نویسنده جوان نوشته می‌شود. سارا سپاسیان و زهره بلادی ـ که هر دو کارشان را از شبکه 2 سیما و شبکه جهانی جام‌جم آغاز کرده‌اند ـ زیر نظر حورا وهاج به نوشتن دیالوگ‌هایی جوان پسند و صمیمی مشغولند.

وهاج مهم‌ترین وی‍‍‍ژگی ارتباطی یک برنامه با مخاطب و خاصه جوانان را وجود نوشتاری از جنس خودشان می‌داند و می‌گوید: متن‌های این برنامه را به شیوه توفان ذهنی می‌نویسیم. به این صورت که بنده کنار 2 نفر از دوستان، اتاق فکری تشکیل می‌دهیم و به نوبت درخصوص موضوعات انتخابی، نظری را اعمال می‌کنیم. بهره‌گیری از اتاق فکر، این امکان را به برنامه‌سازان می‌دهد تا از تقابل آرا برخوردار شوند و نیز نظرات مختلف مخاطبان نیز در شکل دهی محتوایی برنامه دخیل شود.

سرپرست نویسندگان این برنامه ادامه می‌دهد: روال کار تیمی ما در برنامه مثل تو به این‌گونه است که پس از انتخاب هر موضوع، با کنکاش و بررسی در مناسبت‌های تقویمی موضوعات را به مسائل روز جامعه نزدیک می‌کنیم. متن‌ها را نیز با توجه به پلاتوهای چهارگانه برنامه می‌نویسیم: به این‌گونه که در پلاتوی شروع تلاش می‌کنیم اشاراتی کوتاه به موضوع داشته باشیم و در 2 بخش میانی برنامه به تناسب موضوع نکته‌های روان‌شناسی را در قالب دیالوگ‌هایی می‌گنجانیم تا دست مجریان برنامه نیز برای بازی در این بخش باز باشد، به‌گونه‌ای که متن‌های این بخش کاملا نمایشی و مبتنی بر میزانسن است.