ربات‌های جراح در راه است

یکی از این دستاوردها مربوط به ربات پرآوازه داوینچی می‌شود. این ربات می‌‌تواند با ایجاد یک شکاف کوچک در گردن، عمل جراحی تیروئید را با موفقیت کامل انجام دهد. ربات داوینچی توسط محققان دانشگاه‌های جورجیا و تگزاس ساخته شده است.

به گفته محققان این دو دانشگاه، طی سال‌های اخیر ربات‌ها در اعمال جراحی اورولوژی و بیماری‌های زنانه حضور یافته‌‌اند، اما این نخستین باری است که از آنها در عمل جراحی تیروئید استفاده می‌‌شود. بیماری تیروئید در پی نوعی اختلال صورت می‌گیرد که به موجب آن در گردن فرد برجستگی به اندازه میوه کیوی ایجاد می‌شود. این بیماری تاکنون از طریق یک شکاف بزرگ در قسمت تحتانی گردن جراحی می‌شد اماجای بخیه‌ها روی گردن فرد بیمار باقی می‌‌ماند.

اما محققان اعلام کرده‌ اند که ربات جدید قادر است جراحی مورد نیاز برای درمان این بیماری را از طریق ایجاد یک شکاف کوچک در گردن به وجود آورد تا در نهایت اثری از بخیه‌های جراحی باقی نماند. غده تیروئید میزان سوخت‌وساز بدن را کنترل می‌کند و بیماری مربوط به 2 حالت خوش‌ خیم و بدخیم رخ می‌دهد. استفاده از ربات‌های جراح در امور پزشکی نظامی نیز در سالهای اخیر با سرمایه‌گذاری‌های کلانی همراه بوده است. آژانس تحقیقاتی پیشرفته دفاعی آمریکا از جمله نهادهایی است که سرمایه‌گذاری‌های کلانی در این خصوص انجام داده است.

محققان این مرکز معتقدند ربات‌ها در آینده‌ای نه چندان دور جایگزین پزشکان نظامی خواهند شد. در همین راستا شرکت بین‌المللی SRI با همکاری گروهی از دانشمندان سیستم جراح رباتی را ابداع کرده است که می‌تواند در آینده‌ای نزدیک جایگزین بیمارستان‌های متحرک و پزشکان نظامی در میادین جنگ شود. از این رو می‌توان پیش‌بینی کرد به‌زودی بیمارستان‌های متحرک نظامی توسط ترونا پاد یا همان جراح و پرستار رباتیک اداره شوند. این ابزار که در حال حاضر تحت آزمایش‌های اولیه قرار دارد به جراح کنترل از راه دور با 3 بازوی رباتیک مجهز است.

ربات جراح به ۱۲ سیستم دیگر از جمله سیستم فعالسازی صوتی تجهیز شده است. همچنین یک تک‌بازو وظیفه حمل ابزار جراحی مورد نیاز را به جراح رباتیک داشته و در عین حال ابزاری که نیازی به آنها نیست را جا به جا می‌کند. ربات پرستار سیاری نیز وظیفه توزیع ابزار مناسب را در حین کنترل علائم حیاتی به عهده خواهد داشت. در حقیقت می‌بینیم که همه اعمالی که در یک بیمارستان صحرایی یا نظامی صورت خواهد گرفت، تحت کنترل سیستم‌های رباتیکی خواهد بود. اما هدف اصلی از این همه سرمایه‌گذاری کلان چیست؟ محققان هدف اصلی از تولید این سازه یکپارچه رباتیک جراح را ارائه خدمات درمانی سریع و مطمئن به سربازان مجروح قبل از انتقال آنها به بیمارستان‌ها عنوان می‌کنند. در نتیجه این ربات باید توانایی انجام فرآیندهای احیای افراد را نیز داشته باشد.

به گفته محققان موسسه بین‌المللی SRI این سیستم روی حداقل فرآیندهایی که علائم حیاتی مجروحان را به حالت پایدار خواهد رساند، تمرکز دارد. از جمله این فرآیندها فراهم‌کردن مسیر جریان هوا و ارائه درمان‌های سریع برای جراحت‌ها مانند کنترل خونریزی در افراد است. ربات جراح توسط پزشکی از راه دور کنترل شده و می‌تواند با دیگر ربات‌ها ارتباط برقرار کرده و آنها را هدایت کند.

یکی از 3 بازوی ربات اندوسکوپی را نگه می‌دارد تا کنترل‌کننده قادر به مشاهده بیمار باشد و این در حالی است که 2 بازوی دیگر عملیات درمانی را بر روی فرد انجام می‌دهند. همچنین این ربات اجازه انجام برخی عملیات ساده از قبیل بخیه‌زدن را بدون نیاز به هدایت انسان‌ها دارد. هزینه ساخت این ربات جراح بالغ بر ۱۲ میلیون دلار تخمین زده شده که توسط آژانس تحقیقات پیشرفته دفاعی آمریکا تامین شده است.

در حال حاضر تنها مراحل اولیه عملیاتی ترونا پاد به اتمام رسیده است که طی آن ربات با موفقیت به درمان آدمکی مجروح به گلوله پرداخته است. همان طور که کاملا مشخص است هزینه طراحی و ساخت این دسته از ربات‌ها بسیار قابل توجه است و معمولا شرکت‌های کوچک تحقیقاتی توان تأمین آنها را ندارند.

در میان تمامی ربات‌های جراحی که با تکیه بر فناوری‌های نوین طراحی و ساخته می‌شوند آن دسته از اهمیت و جذابیت بیشتری برخوردارند که کمترین نیاز را به حضور نیروهای متخصص انسانی داشته باشند. ربات جراحی که در دانشگاه داک اسپانیا ساخته شده است از جمله این نوع ربات‌هاست.

این ربات جراح بدون کمک گرفتن از انسان موفق به انجام جراحی ظریف و یافتن ترکش فلزی شده است. این فناوری می‌تواند هزینه و زمان مورد نیاز برای نمونه‌برداری و دیگر انواع جراحی را کاهش دهد.یافتن تراشه‌های فلزی آخرین دستاورد ربات‌های جراح به شمار نمی‌رود. طی 2 سال گذشته گروهی از دانشمندان همین دانشگاه موفق به انجام 2 عملیات دیگر نیز شده‌اند. اولین عملیات یافتن موقعیت تراشه با استفاده از امواج ماوراء صوت سه‌بعدی بوده و سپس این تراشه با استفاده از سوزنی لمس و بیرون کشیده شده است.

عملیات دوم برای ربات جراح موقعیت‌یابی و نمونه‌برداری از یک تومور داخل بدن یک بوقلمون بوده است. چند ماه پیش این ربات ارتقا پیدا کرده و موتورها و مفاصل بیشتری به آن افزوده شد. عملیات سوم این ربات یافتن تراشه فلزی در ابعاد 2 میلی‌متر در مخزنی بزرگ از آب بوده است که این عملیات با سرعت بیشتری نسبت به ربات ارتقانیافته انجام گرفت. ابعاد کوچک این سوزن امکان ردیابی آن را با استفاده از ماوراء صوت غیرممکن می‌ساخت و دانشمندان به منظور افزایش امکان ردیابی تراشه از میدان مغناطیسی برای ایجاد لرزش تراشه فلزی استفاده کردند.

ربات با کمک میدان مغناطیسی موفق شد تراشه را به راحتی ردیابی کرده و لمس کند. انجام هر یک از این عملیات، 3 دقیقه زمان را برای تصویربرداری ماوراء صوت، نقشه‌برداری رایانه‌ای و حرکت سوزن برای لمس شیء مورد نظر زمان صرف کرده است. با استفاده از سیستم مدرن ماوراء صوت و رایانه‌های قدرتمندتر انجام این عملیات به یک دقیقه کاهش پیدا خواهد کرد که این زمان با زمانی که جراح انسان برای انجام عملیاتی مشابه نیاز خواهد داشت، برابری می‌کند. به گفته دانشمندان، استفاده از ربات‌های جراح می‌تواند زمان انجام بسیاری از جراحی‌ها را که از انواع آزمایش‌ها و معاینات تشکیل شده است از چند هفته به چند ساعت کاهش دهد.

مـحققان معتقـدنـد سوزن موجود در ربات جراح جدید را می‌توان به‌وسیله ابزاری متعدد جایگزین کرد تا ربات بتواند در انجام عملیاتی دیگر از قبیل بیهوشی بیمار شرکت داشته باشد. دانشمندان دانشگاه داک بر این باورند گسترش کامل استفاده از ربات‌ها به عنوان جراحی قابل اطمینان تا ۱۰ سال آینده امکان‌پذیر خواهد بود که با وجود هزینه بالا، دقت بالای انجام جراحی و ایمنی آن می‌تواند استقبال از این فناوری جدید را با گسترش مواجه سازد.

مهدی پیرگزی / جام‌جم