آکادمی فوتبال باشگاه‌ها، واقعیت یا رفع تکلیف؟

در این سال‌ها فقط به شعار و کپی‌برداری از بسیاری واژه‌های موسوم در لیگ‌های حرفه‌ای معتبر دنیا بسنده شده و حالا که کمتر از 3 هفته به پایان مهلت تعیین شده باقی مانده است دست یافتن به همه ایده‌آل‌ها بعید به نظر می‌رسد.

به نظر می‌رسد باشگاه‌ها برای رفع تکلیف و انجام وظیفه با انجام اقداماتی صوری درصدد دست یافتن به ملاک‌های AFC هستند، در حالی که فوتبال ما با سیر نزولی که در فوتبال ملی و باشگاهی در پیش گرفته است و به چیزی فراتر از اینها نیاز دارد. داشتن آکادمی فوتبال برای بازیکنان زیر 6 سال تا زیر 21 سال یکی از شرایطی است که کنفدراسیون فوتبال آسیا برای باشگاه‌های حاضر در لیگ‌های معتبر آسیایی ضروری دانسته است،‌ یعنی توجه و پوشش کامل تیم‌های پایه باشگاهی در تمام رده‌های سنی.

با وجود این‌که عزیزالله محمدی، رئیس سازمان لیگ معتقد است در این بخش نسبت به سایر ملاک‌های مورد نظر AFC، باشگاه‌های لیگ برتری وضعیت مطلوب‌تری دارند، اما نگاهی به آنچه در فوتبال پایه باشگاه‌ها می‌گذرد نشان می‌دهد که در این بخش نیز جز در مواردی معدود، شرایط مناسبی حاکم نیست و بسیاری از آکادمی‌ها برای رفع تکلیف و با حداقل‌ها تشکیل شده‌اند.

در همین راستا فدراسیون فوتبال نیز تاکید زیادی بر تشکیل آکادمی باشگاه‌ها و ساماندهی فوتبال تیم‌های پایه دارد.

بر مبنای آیین‌نامه آکادمی باشگاه‌های لیگ کشور که به روسای هیات‌های فوتبال استان‌ها ابلاغ شده است، باشگاه‌های لیگ برتر و لیگ دسته اول مکلف شده‌اند به ترتیب در فصل 91-90 و 92-91 نسبت به تشکیل، تکمیل و توسعه آکادمی فوتبال باشگاه مربوطه اقدام کنند و پیشرفت پروژه فوق را به صورت دوره‌ای به هیات رئیسه ارائه دهند.

این یعنی این که باشگاه‌ها باید با جدیت بیشتری پیگیر امور مربوط به تیم‌های پایه باشند. اما آکادمی فوتبال چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد، چطور می‌تواند به تیم بزرگسالان یک باشگاه کمک کند و در نهایت به موفقیت تیم‌های ملی رده‌های سنی مختلف بینجامد. پرسش‌هایی که در این گزارش به دنبال یافتن پاسخ آن هستیم.

حسن روشن، رئیس کمیته فنی باشگاه استقلال که سابقه ریاست آکادمی این باشگاه در گذشته را نیز دارد، در مورد تعریف آکادمی فوتبال و ویژگی آن به «جام‌جم» می‌گوید: حدود 20 سال است که معتقدم باشگاه‌های فوتبال ایران اگر می‌خواهند متحول شوند باید آکادمی داشته باشند. تا همین چند سال پیش حتی واژه آکادمی برای باشگاه‌های ما غریبه بود و فقط به عنوان فوتبال پایه به تیم‌های رده‌های سنی، رسیدگی پراکنده‌ای می‌شد، الان هم چون این اسم قشنگ است و یک اجبار هم از سوی AFC هست، خیلی از باشگاه‌ها به طور صوری آکادمی درست کردند، در حالی که ممکن است حتی یک تیم پایه داشته باشند و فقط چند نفر را به عنوان مسوول برگزیده باشند. بی‌تردید منظور از آکادمی فوتبال فقط داشتن یک تیم پایه نیست.

روشن ادامه می‌دهد: آکادمی همان طور که از نامش پیداست یک نوع دانشگاه است که باید خروجی و ورودی مشخصی داشته باشد، علاوه بر مسائل فنی، علم روز و دانش در آن اهمیت ویژه‌ای دارد و بازیکنان به طور اصولی از سنین پایین رشد می‌کنند و به داشته‌های فنی و علمی مجهز می‌شوند نه این که چند نفر دور هم جمع شوند و مجموعه‌ای را درست کنند که فقط نامش آکادمی است.

به عقیده روشن با امکانات و یک برنامه‌ریزی حداقل 3 ساله می‌توان امیدوار بود که تمام باشگاه‌ها یک آکادمی داشته باشند.

وی در خصوص شرایط فعلی باشگاه‌ها در زمینه آکادمی فوتبال می‌گوید: به نظر من اجبار AFC باعث شده تا اقداماتی صورت بگیرد که برای شروع خوب است. شاید اگر این اجبار زودتر از اینها بود تا حالا خیلی کارها انجام شده بود، ‌اما ما نباید خودمان را فریب بدهیم. الان تیم اول ما زمین برای تمرین ندارد و امکانات زیاد نیست، اگر برنامه‌ریزی‌ها درست باشد و دریافت بودجه برای تیم‌های پایه قائم به فرد نباشد می‌توان با یک پروسه بلندمدت به هدف رسید وگرنه در حال حاضر خیلی از باشگاه‌هایی که ادعا می‌کنند آکادمی دارند خودشان هم می‌دانند که این تشکیلات درست نیست.

منصور پورحیدری نیز به همین امکانات اشاره می‌کند و بی‌توجهی به تیم‌های پایه را از دلایل افت فوتبال ملی و باشگاهی می‌داند و می‌افزاید: اگر سرمایه‌گذاری روی تیم‌های پایه و در راس آن باشگاه‌ها صورت بگیرد تیم‌های ملی قوی‌تری هم خواهیم داشت، متاسفانه اکثر باشگاه‌های ما حاضرند برای تیم‌های بزرگسالان و استخدام 25 بازیکن، میلیاردی هزینه کنند، اما هزینه یکی‌دو بازیکن را حاضر نیستند به تیم پایه اختصاص دهند. برای درست کردن آکادمی فوتبال باید هزینه آن را پرداخت کرد.

اسماعیل پناهنده، مدیر ورزش قهرمانی باشگاه سپاهان در مورد آکادمی این باشگاه که یکی از آکادمی‌های فعال در لیگ برتر است به «جام‌جم» می‌گوید: حدود 10 سال است که آکادمی فوتبال باشگاه سپاهان راه‌اندازی شده و در ابتدا زیرنظر باشگاه اینترکمپوس ایتالیا فعالیت خود را آغاز کردیم. تمامی تیم‌های پایه ما کادر فنی مجزا و مربیان بدنساز جدا دارند و در زمین اختصاصی کار می‌کنند. در حقیقت آکادمی فوتبال ما مثل یک کارخانه بازیکن‌سازی عمل می‌کند و بیش از 90 درصد شاکله تیم امید و جوانان را بازیکنان نونهالی می‌سازند که از ابتدا با سپاهان فوتبال را آغاز کردند.

وی در مورد هزینه‌های لازم برای شروع راه‌اندازی آکادمی فوتبال می‌گوید: حدودا با 150 میلیون تومان می‌‌توان شروع کرد، این کار بیشتر از این که به هزینه نیاز داشته باشد به مدیریت و برنامه‌ریزی و صبر و حوصله نیاز دارد. داشتن زمین اختصاصی و مربی خوب در کنار حداقل هزینه جواب می‌دهد، فقط باشگاه‌ها باید برای به نتیجه رسیدن صبر و حوصله داشته باشند.‌

در حال حاضر فکر می‌کنم فولاد خوزستان، ملوان و مس کرمان در این زمینه فعالیت‌های خوبی داشتند، در اردبیل هم به فوتبال پایه خوب رسیدگی می‌شود، اما این کار اگر در تمام استان‌های ما انجام شود استعدادهای زیادی شناخته می‌شوند.

مجید جلالی سرمربی فولاد خوزستان، راه‌اندازی آکادمی فوتبال را گامی در راستای تربیت حرفه‌ای بازیکنان می‌داند و به «جام‌جم» می‌گوید: آموزش حرفه‌ای‌گری را باید از سنین پایه و مدارس فوتبال آغاز کرده اگر قواعد حرفه‌‌ای‌گری تدوین شود و در آکادمی فوتبال آموزش داده شود می‌توان امیدوار بود که لیگ ما و بازیکنان رفتاری به معنای واقعی حرفه‌ای باشند چون فقط از این راه می‌توان فرهنگ‌سازی کرد.

اما فریدون معینی از مهلتی که فیفا و به تبع آن AFC به باشگاه‌های حرفه‌ای دادند خبر می‌دهد و در گفت‌وگو با «جام‌جم» می‌افزاید: فیفا تا سال 2013 به باشگاه‌های حرفه‌ای مهلت داد‌ تا شرایط حرفه‌ای بودن را پیدا کنند. آکادمی فوتبال یکی از موارد مهمی است که باید مورد توجه باشگاه‌ها قرار بگیرد.

در حال حاضر خیلی از این آکادمی‌ها به صورت تصنعی تشکیل شده‌اند و از نظر امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری کامل نیستند. حتی پرسپولیس و استقلال به عنوان دو باشگاه بزرگ و پرطرفدار به تیم‌های پایه درست رسیدگی نمی‌کنند و به غیر از فولاد خوزستان، مس کرمان، سپاهان اصفهان، ذوب آهن اصفهان، سایپا و تاحدی پیکان بقیه باشگاه‌ها کارنامه موفقی در این زمینه نداشتند. حالا که از طرف AFC هم فوتبال ما تحت فشار است باید باشگاه‌ها با هماهنگی فدراسیون فوتبال از نظر آموزش مجهز شوند و مدارس فوتبال و تیم‌های پایه را زیر نظر بگیرند تا به معنای واقعی آکادمی را به عنوان یک دانشکده در اختیار داشته باشند.

وی ادامه می‌دهد: بی‌توجهی به تیم‌های پایه دلایل مختلفی دارد که یکی از آنها خصوصی نبودن باشگاه‌هاست، اگر بودجه برای باشگاه‌ها اهمیت داشت پولی را که صرف خرید بازیکن می‌کنند که در یک فصل فقط چند دقیقه به میدان می‌رود باید خرج ساختن و پرورش چند بازیکن می‌کردند که واقعا استعداد دارند. امیدواریم حالا که از سوی AFC تحت فشار هستیم باشگاه‌ها به جای فرار از واقعیت و رفع تکلیف به معنای واقعی آکادمی‌ها را راه‌اندازی کنند.