تلاش بشر برای دستیابی به جاودانگی

به قرن سیزدهم میلادی می‌رویم، هر چند تا پیش از آن نیز گفتمان‌های فلسفی زیادی درخصوص چگونگی برخورداری از طول عمر زیاد مطرح بوده است، اما بتدریج این گفتمان‌ها رنگ و بوی منطق و علمی‌ نیز به خود می‌گیرد.

کد خبر: ۴۲۳۶۳۸

فیلسوف معروف انگلیسی آن دوران یعنی راجر بیکون این گونه می‌نویسد که فرآیند پیری به واسطه از دست رفتن روح حیاتی یا عبارتی که از آن به رطوبت درونی (innate moisture) یاد می‌شود روی می‌دهد.

وی برای دستیابی به طول عمر بیشتر پیشنهاداتی مطرح کرده بود که از آن جمله می‌توان به توصیه وی به مردان در تشکیل زندگی زناشویی و جلب نظر همسرانشان اشاره کرد. بدون شک آنچه این فیلسوف در قالب نظریاتی مطابق مقتضیات آن دوران مطرح کرده، امروز جنبه علمی‌ پیدا کرده است. تحقیقات نشان می‌دهد زندگی در بستر آرام و به دور از تنش و در عین حال مملو از محبت می‌تواند به افراد در داشتن طول عمر بیشتر کمک کند.

در افسانه‌های یونان به تلاش برای رسیدن به عمر جاودانه اشاره‌های جالب توجهی شده است. در بخشی از این افسانه‌ها می‌خوانیم که الهه Eos از زئوس می‌خواهد که شرایطی فراهم کند تا معشوقه‌اش یعنی تیتونوس تا ابد از محبت کردن لذت ببرد.

در حقیقت نگاهی به افسانه‌هایی از این دست حکایت از آن دارد که بشر فراتر از آنچه امروز و قرن‌ها پیش تصور می‌شده به دنبال رسیدن به مرحله‌ای بوده است که در آن زندگی برای مدت‌های بسیار طولانی یک رویه عادی باشد.

جاناتان سویفت، خالق معروف رمان سفرهای گالیور است. او که در نیمه اول قرن 18 زندگی می‌کرد در داستان‌هایش از انسان‌های عادی، اما دارای طول عمر بی‌پایان نوشته است. این انسان‌ها گرچه نمی‌میرند، اما با گذشت زمان بتدریج پیر می‌شوند. انسان‌هایی که سویفت در داستان‌های علمی- تخیلی‌اش تصویرسازی کرده دارای نقاط قرمز رنگی روی پیشانی هستند که این خود مشخصه‌ای عجیب برای این دسته از انسان‌ها به شمار می‌آید. گالیور از آشنا شدن با این دسته از انسان‌ها هیجان‌انگیز شده تا این که متوجه می‌شود با گذشت زمان موها و دندان‌هایشان از بین رفته و بتدریج توانایی صحبت کردن را نیز از دست می‌دهند. آنچه سویفت در داستان‌های گالیور درخصوص این انسان‌ها مطرح کرده است، یکی از بارزترین تلاش‌های بشر در دوران معاصر برای به تصویر کشیدن تمایل واقعی انسان به داشتن طول عمر زیاد در قالب داستان‌های علمی ‌- تخیلی است.

خوان دلون نخستین حاکم پرتوریکو و کسی است که برای نخستین بار سرزمینی را کشف کرد که امروزه به آن فلوریدا می‌گویند. این کاشف اسپانیایی داروهای زیادی را مصرف می‌کرد که به سفارش وی و توسط داروسازان شناخته شده آن زمان اروپا تولید می‌شدند. این نگرش یعنی استفاده از دارو برای جوان ماندن سرآغازی جدی در فرآیند نگاه علمی ‌بشر به دستیابی به راز طول عمر بیشتر محسوب می‌شود.

وی سال 1747 چشم به جهان گشود و پس از 57 سال زندگی چشم از جهان فرو بست. او هرگز به آرزویش دست نیافت.

رابرت اتینگر معلم فیزیک در آمریکا نگرش بی‌سابقه‌ای را درخصوص برخورداری از طول عمر طولانی مطرح کرد که حتی هم‌اکنون نیز با گذشت چندین دهه مورد بحث و بررسی قرار دارد. وی که دسامبر 1918 در آمریکا چشم به جهان گشود و چندی پیش یعنی 23 جولای 2011 از دنیا رفت به عنوان پدر علم کرایانیکس (منجمدسازی بدن انسان و احیای آن در آینده) شناخته می‌شود. او سال 1962 با انتشار کتاب جنجال‌برانگیزی موسوم به «نمود جاودانگی» به یک چهره شاخص در دنیای علوم مطرح ‌شد.

وی همواره عقیده داشت که می‌توان انسان را به یک ابر موجود تبدیل کرد. اراده وی در انجام تحقیقاتش تا آن حد بود که انستیتویی موسوم به Cryonics Institute را نیز راه‌اندازی کرد و تا سال 2003 نیز ریاست آن را به عهده داشت. بدن وی همچون بدن همسر و مادرش پس از مرگ منجمد شده تا در آینده‌ای که مشخص نیست چه زمانی خواهد بود، دوباره احیا شود.

سال 1996 ویلیام رگلسون مقاله‌ای موسوم به «معجزه ملاتونین» منتشر کرد که در آن به راهکارهایی برای دستیابی به طول عمر بیشتر پرداخته شده بود.

این مقاله تا آن حد از جذابیت برخوردار بود که نشریه معروف نیوزویک روی جلد یکی از شماره‌های خود را تماما به این مقاله اختصاص داد. در این مقاله اشاراتی به مفاهیمی ‌همچون عمر معکوس و مقابله با بیماری‌ها به عنوان راه حلی جدی در مبارزه با فرآیند پیری یاد شده بود.

نگاهی به تمامی‌ این تلاش‌ها گویای یک نکته روشن است و آن این که طی قرون گذشته نگاه بشر به مقوله برخورداری از طول عمر ماورای تصورات فعلی عمدتا به داستان‌های علمی‌ - تخیلی و بتازگی یک‌سری نظریه‌های بحث‌برانگیز ختم شده است. از این رو این پرسش اساسی مطرح می‌شود که آیا اصولا امکان دستیابی به طول عمر فراتر از 150 یا 200 سال وجود دارد. انسان‌هایی که در عصر حاضر طول عمر شاخصی دارند بندرت به 115 یا 120 می‌رسند حال آن که بشر در نظر دارد تا برخورداری از طول عمر 150 ساله را به یک رویه عادی در آینده تبدیل کند. این همان نگرشی است که بیل اندروز دنبال می‌کند و به نظر می‌رسد برای رسیدن به آن نیز مصمم‌تر از 2 دهه قبل یعنی زمانی که تلاش‌هایش در این زمینه را آغاز کرد، شده است. او معتقد است برای دستیابی به طول عمر دراز باید از محدودیت‌های هیجان‌انگیز مربوط به داستان‌های علمی ‌- تخیلی عبور کرد و به مرز واقعیت رسید.

ری کورزویل از محققان آینده نگر و از مخترعان شناخته شده عصر حاضر، نظریه حیرت‌انگیزی را مطرح کرده که تنها در چند سال اخیر موجی از نظرات را به همراه داشته است. او در یک‌سری مقالات به این نکته پرداخته است که در آینده‌ای که البته هنوز مشخص نیست چه زمانی خواهد بود، این امکان فراهم خواهد شد که مغز انسان روی یک رایانه بارگذاری شود. در این فرآیند جاودانگی عملیاتی (functional) ایجاد می‌شود، هر چند بدن انسان قادر به لذت بردن از چنین شرایط جدیدی نخواهد بود.