کاخ‌ موزه‌های سعدآباد را فراموش نکنید

در میان کوهپایه‌های توچال، دره دربند و در ضلع جنوبی میدان دربند تهران، ‌کاخ موزه بزرگ سعدآباد با وسعت یک میلیون و 100 هزار مترمربع واقع شده است.

این کاخ در دوران قاجار محلی برای سکونت تابستانی شاهان بوده است و پس از آن به اقامتگاه تابستانی رضاخان اختصاص یافت.

مجموعه سعدآباد درختان بسیار بلندی دارد که از آب رودخانه دربند و چندین رشته قنات آبیاری می‌شود و‌ فضای بیرونی کاخ موزه‌های سعدآباد را بسیار زیبا، خنک و مفرح کرده است.

این کاخ بزرگ دارای 8 دروازه ورودی است که با عناوین نظامیه، زعفرانیه، در خیابان دربند، در میدان دربند، 2 در واقع در جعفرآباد، در سمت رودخانه و در کاخ موزه ملت نامیده می‌شوند، در خیابان زعفرانیه، برای ورود بازدیدکنندگان در نظر گرفته شده است و بهتر است برای این که با ممنوعیت ورود به کاخ موزه روبه‌رو نشوید و مجبور نباشید کاخ موزه را دور بزنید، از همان ابتدا از در ورودی خیابان زعفرانیه وارد شوید.

این کاخ موزه شامل 18 کاخ کوچک و بزرگ است که از دوره‌های قاجاریه و پهلوی همچنان پابرجا مانده است.

بزرگ‌ترین کاخ مجموعه سعدآباد «کاخ سفید» یا همان «کاخ موزه ملت» است‌ که در گذشته به پذیرایی از مهمانان خارجی اختصاص داشته است‌ و رضاشاه این کاخ را برای پذیرایی از مهمانان رسمی خود در فصل تابستان در نظر گرفته بود.

کاخ سفید که به دلیل رنگ سفید نمای آن به این نام شهرت یافته،‌ به دستور رضاخان در فاصله سال‌های 1310 تا 1315 شمسی در 2 طبقه ساخته شد. سنگ‌های بنای این کاخ از یزد، تفرش و خراسان‌ و سنگ سفید نمای خارج آن از ولی‌آباد آورده‌ شده است.

کاخ موزه ملت ظاهر بسیار باشکوهی دارد و داخل آن نیز با وسواس بسیار آراسته شده است.

کار تزئینات درون کاخ را جمعی از هنرمندان ایرانی به عهده داشته‌اند.

نمای بیرونی کاخ به سبک معماری کاخ‌های سلطنتی آلمان و معماری داخلی آن به سبک طرح ایرانی‌‌ ـ ‌بیزانس، چهارستونی همراه با نورگیر است.

4 پرده بزرگ نقاشی رنگ روغن با موضوع داستان‌های شاهنامه فردوسی، در بالای سرسرای این کاخ موزه چشم هر بازدیدکننده‌ای را به خود خیره می‌کند. این نقاشی‌ها را استاد حسین طاهرزاده بهزاد و شاگردان وی در سال 1320 شمسی کشیده‌اند.

کاخ سفید در زمینی به مساحت 2164 مترمربع در 2 طبقه و زیرزمینی با زیربنای حدود 5000 مترمربع بنا شده است. در این طبقات 54 واحد مختلف از جمله 10 تالار بزرگ تشریفاتی وجود دارد. فرش‌های این کاخ بسیار زیبا و بی‌نظیرند. این فرش‌ها هنر دستان قالیبافان ایرانی است که به سفارش رضاخان، ویژه تالارهای همین کاخ بافته شده است.

بزرگ‌ترین فرش این کاخ ۱۴۵ مترمربع مساحت دارد که با نقش مایه شمسه و قندیل، اوج هنر قالیبافی ایران را به نمایش گذاشته است.

پوشش دیوار تالارها نیز پارچه‌هایی نفیس از جنس ابریشم، اطلس و تافته است که به همراه لوسترهای ساخت کشورهای ایتالیا، فرانسه و چک‌‌ ـ‌ اسلواکی بر شکوه و جلال این کاخ‌ افزوده است.

2 ویترین در ورودی سرسرای طبقه همکف دیده می‌شود که درون آن با مجموعه‌ای از سفالینه‌های ایران مربوط به هزاره چهارم پیش از میلاد تا سده هفتم هجری مزین شده است. نسخه‌های خطی قرآن مجید، دعای کمیل، شاهنامه و دیوان حافظ مربوط به سده‌های 12 تا 14 هجری قمری از دیگر آثار با ارزشی است که در این دو ویترین به نمایش گذاشته شده است.

تابلوهای نقاشی بسیار ارزشمند و منحصر به فردی نیز از آثار هنرمندان مطرح ایران و جهان از جمله محمود فرشچیان، مارک شاگال و پل گوگن زینت‌بخش دیوارهای این کاخ موزه بزرگ است.

قدیمی‌ترین پرده نقاشی رنگ روغن با عنوان «نبرد لوتزن» اثر آنیه لوفالکوته هنرمند سده 17‌میلادی ایتالیا که در دفتر کار شاه دیده می‌شود، از آن جمله است.

میز تحریر متعلق به ماری آنتوانت ملکه فرانسه در دوران انقلاب کبیر نیز از دیگر وسایل با ارزش این کاخ موزه به شمار می‌رود.

کاخ موزه ملت اگر چه از سال 1360 شمسی ‌به‌مدت 30 سال به روی ملت ایران گشوده شده است،‌ اما هنوز بسیاری از مردم کشورمان حتی یک بار نیز از این کاخ موزه دیدن نکرده‌اند.

بنای موزه استاد محمود فرشچیان در مجموعه 110 هکتاری سعدآباد، یک بنای دوره قاجاری است که با وسعتی ‌حدود 600 متر مربع بنا شده است. این موزه از سال 1380 شمسی به موزه آثار نقاشی استاد محمود فرشچیان اختصاص یافته است و بیش از 50 اثر از این هنرمند نگارگر در این موزه نگهداری می‌شود.

استاد فرشچیان یکی از هنرمندان پیشکسوت نگارگری ایران است که اکثر مردم ایران با نام و آثار این هنرمند آشنایی دارند و یکی از معروف‌ترین آثار او تابلوی «عصر عاشورا» است.

نمایشگاه اتومبیل‌های سلطنتی نیز از جمله بخش‌هایی است که بتازگی به مجموعه نمایشگاهی سعدآباد اضافه شده است.

اتومبیل‌های سلطنتی خاندان پهلوی پس از وقوع انقلاب اسلامی ایران همان طور بدون استفاده رها شده و با مرور زمان بسیاری از این اتومبیل‌ها از کار افتاده بود، اما سرانجام پس از 31 سال، این مجموعه تعمیر و آماده نمایش شدند.

در این نمایشگاه که در ابتدای ورودی مجموعه سعدآباد از سمت خیابان زعفرانیه برپا شده است، انواع اتومبیل‌های سلطنتی همچون بنز 600 ، بنز SL 300 ، رولز رویس،‌‌ کادیلاک و... مربوط به افراد مختلف خاندان سلطنتی به نمایش گذاشته شده است که دیدن این اتومبیل‌های قدیمی خالی از لطف نیست.