لشکر مهاجمان خورشیدی در راه زمین

در چند روز گذشته یک زبانه عظیم خورشیدی آن هم درست به سمت زمین وزیدن گرفت تا همه را نگران توفان خورشیدی بزرگی کند که می‌آید تا فخرفروشی فناورانه نوع بشر را با قدرت خود به بازی گیرد. این توفان بزرگ که حاوی ذرات باردار و بسیار پر انرژی الکتریکی است، البته قادر به درهم شکستن سپر مغناطیسی زمین نخواهد بود، بنابراین حیات در زمین تهدید نخواهد شد، اما هجوم این باد قدرتمند خورشیدی لشکر مدافعان مغناطیسی زمین را به قدری به عقب خواهد راند که همه از همین حالا نگران ماهواره‌ها و فضانوردانی باشند که احتمالا بی‌دفاع در چنگال این اهریمن گرفتار خواهند شد.

150 سال پیش بزرگ‌ترین توفان خورشیدی ثبت شده تاریخ بشر، دنیای ارتباطات آن روزگار را که محدود به تلگراف آن هم در برخی نقاط بود از کار انداخت. مردم عادی کوچه و بازار البته مشکل خاصی احساس نکردند و فقط تقریبا در همه عرض‌های جغرافیایی نگاه کردن به شفق‌ها که حالا دیگر فقط قطبی نبودند، سرگرمی تازه‌ای برای شب‌ها ایجاد کرده بود.

شفق‌های قطبی اولین عارضه طبیعی رسیدن بادهای خورشیدی به زمین است. بادهای خورشیدی که از ذرات باردار بسیار پرانرژی تشکیل شده‌اند به محض برخورد با میدان مغناطیسی زمین، تغییر مسیر داده و راه 2 قطب شمال و جنوب زمین را در پیش می‌گیرند. برخورد این ذرات پرانرژی با جو زمین باعث برانگیختگی مولکول‌های گاز اتمسفر زمین شده و صحنه مسحورکننده‌ای را به وجود می‌آورد که برخی آن را طلسم قطب هم می‌نامند. با افزایش دامنه فعالیت‌های خورشیدی و هجوم بادهای خورشیدی به سطح زمین انتظار می‌رود میدان مغناطیسی زمین گام به گام عقب نشینی کند و به اینسان شفق‌های قطبی را کم‌کم حتی بتوان در عرض‌های جنوبی‌تری مانند نواحی شمالی ایران نیز مشاهده کرد؛ همان اتفاقی که در 150 سال پیش روی داد. آن زمان اما سطح فناوری الکتریکی و میزان وابستگی مردم به آن آنقدر زیاد نبود که هجوم یک توفان خورشیدی بزرگ خیلی نگران کننده باشد. اما امروزه ما شاهد دنیایی هستیم که چند ساعتی قطع برق در آن مشابه اتفاقی که 22 سال پیش استان کبک کانادا را در تاریکی فرو برد، می‌تواند میلیاردها دلار خسارت به بار آورده و پایه‌های لرزان اقتصاد جهانی را به یک سقوط مالی هدایت کند. تازه این آغاز ماجراست. امروزه ماهواره‌های بسیاری در مدار زمین وظیفه تبادل اطلاعات رادیویی، تلویزیونی و اینترنتی سیاره زیبایمان را به عهده دارند. یک توفان خورشیدی بزرگ یعنی از کار افتادن این شاهرگ حیاتی جریان اطلاعاتی و بدترین آنها از کار افتادن سامانه‌های ناوبری ماهواره‌هایی مانند جی پی اس است. هواپیماها، کشتی‌ها، اتومبیل‌ها و حتی معدنکاران بسیاری امروزه برای راندن در مسیر درست و رسیدن سالم به مقصد کاملا وابسته به چنین سامانه‌های ناوبری هستند.

خلاصه این‌که توفان خورشیدی بزرگی در راه رسیدن به زمین است. کشورهای شمالی و جنوبی سیاره زمین از همین حالا به کارخانجات تولید برق خود هشدار داده‌اند تا در صورت لزوم و برای جلوگیری از هر اتفاق ناگواری، تولید برق را متوقف و خط تولید را از کار بیندازند. خوشبینانه‌ترین اتفاق می‌تواند بازی رنگ‌های مسحور کننده شفق‌های قطبی در عرض‌های جنوبی زمین باشد و فاجعه‌بارترین اتفاق، خاموش شدن ماهواره‌های مخابراتی و ناوبری و قطع برق برای چند ساعتی. خوب است از همین حالا برای نبود اینترنت برنامه‌ریزی کرده تا چند ساعتی سیر و سیاحت در دنیای واقعی را تجربه کنید.

شهرام یزدان‌پناه/ گروه دانش