تشنگی ده‌ها روستا در سرچشمه‌های کارون

خشکسالی و کمبود آب شرب و کشاورزی در سرزمین آب به حدی است که روستاییان این منطقه قید دیگر امکانات و خدمات رفاهی را زده‌اند و از مسوولان تنها آب طلب می‌کنند به طوری که در فرآیند بازدید چند روز گذشته معاون وزیر کشور و سرپرست سازمان مدیریت بحران از روستاهای شهرستان لردگان مردم به جای درخواست جاده و ارائه دیگر خدمات، فقط تاکید بر تامین آب آشامیدنی داشتند،به طوری که معاون وزیر کشور در سفر اخیر خود به استان چهارمحال و بختیاری با بحرانی توصیف کردن وضعیت خشکسالی در روستاهای استان می‌گوید: مردم روستاهای این استان واقعا با مشکل بی‌آبی روبه‌رو هستند.

حسن قدمی می افزاید: در برنامه کوتاه مدت برای تابستان امسال آبرسانی سیار را به صورت ضربتی در نظر گرفته‌ایم اما در برنامه بلند مدت برای سال آینده پروژه‌های آبرسانی با فاصله 30 تا 40 کیلومتری برای این روستاها به اجرا درخواهد آمد.

محمود عیدی، معاون عمرانی استاندار چهارمحال و بختیاری نیز گفت: 260 میلیارد تومان اعتبار برای بخش کشاورزی و 40 میلیارد تومان برای آب شرب روستایی و شهری استان لازم است تا مشکل آب برطرف شود.خشکسالی اخیر یکی از شدیدترین خشکسالی‌ها در نیم قرن اخیر است که تمامی مناطق چهارمحال و بختیاری را در بر گرفته و باعث کاهش آب رودخانه‌ها و سفره‌های زیرزمینی شده است ، به گونه ای که آب شرب 200 روستا و شهر را با مشکل جدی مواجه و صدها میلیارد تومان خسارت به بخش‌های مختلف وارد کرده است.

این در حالی است که استان چهارمحال و بختیاری دارای منابع غنی آب‌های سطحی (حدود 10 درصد آب کشور) است بیش از 95 درصد آب شهری و روستایی این استان از منابع آب زیرزمینی تامین می‌شود که به دلیل برداشت بی‌رویه از این منابع، بیلان آب بسیاری از آبخوان‌های زیرزمینی منفی شده و حجم این مخازن 5 میلیون مترمکعب کاهش یافته است.

به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای چهارمحال و بختیاری، تغییر شرایط اقلیمی، کاهش بارندگی‌ها، تغییر نوع بارش از برف به باران و استفاده بی‌‌رویه از سفره‌های آبی زیرزمینی از دلایل کاهش حجم مخازن آب‌های زیرزمینی در این استان است که به بروز چالش‌های اساسی اقتصادی اجتماعی در آینده‌ای نه چندان دور منجر می‌شود.

شکرالله عباسی با بیان این‌که این استان یک درصد از مساحت کل کشور را تشکیل می‌دهد، می‌افزاید: گرچه از چهارمحال و بختیاری در ظاهر به عنوان یک استان آبخیز و برخوردار از منابع آبی سرشار نام برده می‌شود که 10 درصد از منابع آبی کشور را به همراه2 آبخیز مهم و اصلی شامل زیرحوضه‌های کارون و زاینده‌رود دارد اما برخلاف ظاهر این استان مشکلات کم‌آبی بسیاری دارد و خسارات زیادی را از پدیده خشکسالی متحمل شده به طوری که سطح آب در دشت‌های آن از یک تا 5 متر کاهش داشته است.

وی4 محدوده شهرکرد، بروجن ـ فرادنبه، سفید دشت و جوانمردی را دشت‌های ممنوعه اعلام می‌کند و می‌گوید: بقیه دشت‌های آزاد این استان نیز به علت برداشت بی‌رویه منابع آب‌های زیرزمینی و عدم استفاده صحیح در آستانه وقوع بحران و ممنوعیت قرار دارند که در صورت بهره‌برداری نامناسب از منابع آب‌های زیرزمینی استان، تداوم افت سطح آب زیرزمینی دور از ذهن نبوده و موجب تهدید زیربناهای عمرانی، نشست زمین و عواقب خطرناک دیگر خواهد شد که عوارض اجتماعی، اقتصادی و سیاسی گسترده‌ای را به همراه خواهد داشت.

مدیرعامل شرکت آب وفاضلاب روستایی چهارمحال و بختیاری نیز از کاهش منابع آب چاه‌های شرب روستایی خبر می‌دهد و می‌گوید: خشکسالی‌های چند ساله اخیر مشکلات فراوانی را برای مردم و مسوولان تأمین کننده آب به‌ وجود آورده است.قاسمعلی خدابخشی می‌افزاید: بر اثر خشکسالی‌های اخیر 126 روستا با مشکل خشک شدن کامل منبع آب شرب و بیش از 70 روستا با کاهش شدید منابع آب مواجه شده‌اند که در کل می‌توان گفت 61 درصد از روستاهای تحت پوشش کمبود آب دارند و بیشترین درصد خشک شدن منبع شرب روستایی در شهرستان کوهرنگ و لردگان اتفاق افتاده است.

به گفته وی، کمبود آب در اکثر روستاها، ساکنان را از دسترسی به آب کافی محروم کرده و این شرکت در جهت کاهش مشکلات کمبود آب در کوتاه مدت، به نوبت بندی آب، آبرسانی سیار، اجاره چاه‌های کمکی به صورت تمام وقت و پاره وقت و نیز تعویض تجهیزات ایستگاه‌های پمپاژ متناسب با آبدهی منابع آب و حفر چاه کمکی اقدام کرده است.خدابخشی با اشاره به نوبت‌بندی آب در سطح بیش از 135 روستا، می‌افزاید: با تداوم این وضعیت، پیش‌بینی می‌شود مشکلات آبرسانی که ناشی از کمبود آب شرب است، به 246 روستا گسترش یابد.

مدیر مرکز تحقیقات منابع آب دانشگاه شهرکرد نیز با بیان این‌که هم اکنون 80 درصد آب مصرفی استان وابسته به آب زیرزمینی است و بیش از 3000 حلقه چاه داریم که برداشت این چاه‌ها بیش از ظرفیت آبخوان‌های استان بوده است، می‌گوید: در سال‌های گذشته با تاکید مدیریت آب استان بر استفاده از آب زیرزمینی بوده است و هر جایی که با مشکل کم آبی مواجه می‌شد، دستور حفر چاه می دادند.حسین صمدی بروجنی با اشاره به این‌که هم اکنون در مجموع کمتراز 5 درصد از پتانسیل آب سطحی استان مورد استفاده قرار گرفته است، می‌افزاید: برای حفظ آب‌های زیر زمینی باید استفاده از آب سطحی افزایش یابد که در صورت استفاده 10 درصدی از آب‌های سطحی تمام نیازهای آبی استان پاسخ داده می‌شود.

مدیر مرکز تحقیقات منابع آب دانشگاه شهرکرد با بیان این‌که مشکل خشکسالی شهرستان کوهرنگ استان چهارمحال و بختیاری مصنوعی است، می‌افزاید: ایجاد تونل سوم کوهرنگ موجب خشک شدن چشمه‌های زیادی در این شهرستان و موجب اختلال در آب شرب روستاهای آن شده است. در شهرستان کوهرنگ از 36 منبع آب 24 منبع روستاهای آن خشک شده است و با وجود این‌که این شهرستان 8 درصد آب کشور را تامین می‌کند، مردمان روستاهای این شهرستان خود به دنبال آب شرب بهداشتی می‌گردند. در شهرستان لردگان نیز از 104 منبع آب 74 منبع آن خشک شده است و این شهرستان به خاطر بالاتر بودن تعداد روستاهای مشکل‌دار از نظر آب شرب باید به عنوان اولویت اول در مورد بحران کم‌آبی مورد توجه باشد.علی‌اصغر عنابستانی استاندار چهارمحال و بختیاری نیز با بیان این‌که سند استراتژیک آب این استان با هدف تعیین سیاست‌های کلی در موضوع آب تا پایان تابستان سال جاری تدوین می‌شود، می‌افزاید: این سند پس از تدوین در شورای برنامه‌ریزی یا شورای اداری، مصوب می‌شود.

فاطمه مراد زاده / گروه ایران