حرکت برق‌آسا با استفاده از سوخت زیستی

 سوخت زیستی (Biofuel) یک سوخت گازی، مایع یا جامد است که محتوای انرژی آن از منابع زیستی به دست آمده است. مواد آلی که بدن موجودات زنده را می‌‌سازند،‌ منبعی بالقوه از انرژی ذخیره‌شده هستند که می‌توان از آنها به عنوان سوخت زیستی استفاده کرد. منابع سوخت‌های زیستی متفاوت هستند، از ذرت و جلبک‌ها گرفته تا شلتوک برنج اما موارد فعلی استفاده از سوخت‌های زیستی در چند بخش کلی قرار می‌گیرند. از جمله آنها می‌توان به مواردی از این دست اشاره کرد: موتورهای دیزل تغییر شکل‌ یافته هستند که در آنها می‌توان به جای گازوئیل از روغن دانه شلغم روغنی استفاده کرد. شکل استرمتیل این روغن (RME) در موتورهای تغیرشکل‌ نیافته دیزل هم قابل کاربرد است که گاهی به آن دیزل زیستی (Biodiesel) می‌گویند.
بنزین ـ الکل (gasohol) که مخلوطی از بنزین و الکل است (معمولا اتانول 10 درصد یا متانول 3 درصد) است هم به عنوان سوخت جایگزین در بسیاری از خودروها و سایر وسایل نقلیه در بسیاری از کشورها به کار می‌رود. گرچه خودروها و وسایل حمل و نقل درون و برون شهری یکی از مهم‌ترین اهداف توسعه فناوری سوخت‌های زیستی به شمار می‌آیند، اما گام‌هایی که در این زمینه برداشته می‌شوند چندان بلند و مطمئن نیستند. در این میان ارائه برخی خودروها که با استفاده از سوخت‌های زیستی حرکت می‌کنند توجه محققان و مراکز تحقیقاتی سراسر جهان را به خود جلب می‌کنند.Trident Iceni از جمله این خودروهاست. این خودرو در حقیقت یک سوپر خودروست که سال‌هاست صحبت‌های زیادی بر سر گذر آن از مرحله طرح‌های مفهومی به یک محصول واقعی و تجاری مطرح بوده است. این خودرو برای نخستین‌بار در انگلیس روانه بازار می‌شود تا آنها که همواره به عنوان طرفداران خودروهای دارای موتور سوخت زیستی شناخته می‌شده‌اند از این رویداد خوشحال شوند.

در قلب این خودروی موتوری GM 6‌/‌6 لیتری دوقلوی توربو سوخت زیستی دیده می‌شود که با 8 سیلندر قدرت قابل توجهی دارد. بدون شک مهم‌ترین مشخصه این خودرو سرعت چشمگیر آن است.

خودروهای زیستی معمولا از حداکثر سرعت چندان زیادی برخوردار نیستند، اما این خودرو با حداکثر 370 کیلومتر بر سرعت توجه بسیاری از کارشناسان امور خودرو را به خود جلب کرده است. برای چنین خودرویی شتاب اولیه قابل توجه نیز چندان تعجب‌آور نخواهد بود. Trident Iceni صفر تا 100 را کمتر از 4 ثانیه طی می‌کند. قیمتی که برای این خودرو در نظر گرفته شده قابل توجه است. پیش‌بینی می‌شود در انگلیس این خودرو حدود 150 هزار دلار به فروش برسد که در کشورها و مناطق دیگر جهان این رقم افزایش خواهد یافت. خودرو وزن چندان زیادی ندارد. بدون شک 1485 کیلوگرم برای خودرویی که از موتوری 8 سیلندر بهره می‌برد وزن چندان زیادی نیست. فضای داخلی این خودرو به زیبایی طراحی شده است. بهره‌گیری از رنگ نارنجی و تلفیق آن با مشکی و سفید بر جذابیت درونی آن افزوده است. استفاده از چرم دست‌دوز در صندلی‌ها و تودوزی درون خودرو، نشان از توجه سازندگان آن به دستیابی به یک محصول ماندگار است. گرچه این خودرو از یکی از کارخانجات شناخته شده خودروسازی دنیا خارج نشده است، اما بهره‌گیری از مجموعه‌ای کامل از فناوری‌های نوین که استفاده از سوخت زیستی سرآمد آنها محسوب می‌شود، موجب شده در رده پیشرفته‌ترین خودروهای جهان قرار گیرد. در حقیقت می‌توان این خودرو را به عنوان یکی از سمبل‌های به روز خودروهای فوق مدرن دنیا به شمار آورد. کنسول مرکزی خودرو مجموعه‌ای کامل از اطلاعاتی را در اختیار راننده و سرنشین کناری آن قرار می‌دهد که با استفاده از آن حداکثر کنترل بر تمامی رفتارهای خودرو صورت می‌گیرد.

به عقیده کارشناسان، خودروهایی که با استفاده از سوخت‌های زیستی حرکت می‌کنند بتدریج وارد بازارهای جهانی می‌شوند، هر چند سرعت این فرآیند چندان زیاد نیست. در این میان برخی کشورها کارنامه درخشان‌تری از خود برجای گذاشته‌اند. برزیل از جمله این کشورهاست. برزیل تنها کشور جهان است که میزان مصرف سوخت زیستی به عنوان سوخت خودروها در این کشور بیشتر از مصرف بنزین است. این در حالی است که سهم سوخت زیستی در جهان از 2 درصد فراتر نمی‌رود. برزیل از حدود 12 سال پیش روی به طراحی خودروهایی آورده است که با اتانول کار می‌کند. نکته جالب توجه دیگر این است که برزیل رتبه نخست تولید اتانول در جهان را به خود اختصاص داده است. کارشناسان معتقدند یکی از مهم‌ترین دلایلی که موجب شده استفاده از سوخت‌های زیستی گسترش چندانی پیدا نکند هزینه تمام شده قابل توجه این نوع سوخت هاست. سوخت‌های زیستی چندان ارزان قیمت نیستند و زمانی که صحبت از استفاده از آنها در خودروها به میان می‌آید این نکته دارای زوایای تیره‌تر بیشتری می‌شود. به همین دلیل هر تلاشی که در راستای تولید سوخت‌های زیستی ارزان قیمت‌تر صورت گیرد با استقبال صاحبان صنایع خودرو رو‌به‌رو می‌شود. بتازگی گروهی از محققان در دانشگاه میشیگان آمریکا موفق شده‌اند با استفاده از گیاه ذرت تغییر ژنتیکی یافته و آنزیم موجود در معده گاو سوخت زیستی ارزان قیمت تولید کنند. این‌گونه جدید ذرت که از نظر ژنتیکی تغییراتی در آن ایجاد شده، تولید سوخت‌های زیستی را بسیار مقرون به صرفه می‌کند، بدون این‌که به بذر گیاه آسیبی برسد. در حال حاضر تولید سوخت‌های زیستی از جمله اتانول بیشتر به وسیله دانه‌های گیاه انجام می‌شود و از برگ‌ها و ساقه گیاه استفاده نمی‌شود، چرا که شکستن (تجزیه) سلولز موجود در برگ‌ها و ساقه ذرت و تبدیل آن به قند و اتانول، روندی بسیار دشوار و پرهزینه است، اما این کشف جدید امکانی فراهم می‌کند که در آن از برگ‌ها و ساقه‌های گیاه که پسمانده‌های آن محسوب می‌شوند برای تولید ارزان اتانول استفاده شود و دانه‌های گیاه هم بدون آن‌که به سوخت بدل شود مانند گذشته به عنوان مواد غذایی مصرف شود. بالا رفتن قیمت جهانی نفت منجر به اقتصادی‌تر شدن تولید سوخت‌های زیستی شده که از ذرت، نیشکر، سویا و بعضی دیگر از دانه‌های گیاهی به دست می‌آید. اما برنامه جهانی غذا وابسته به سازمان ملل متحد اعلام کرده است که سال گذشته یک صد میلیون تن غله برای تولید اتانول مورد استفاده قرار گرفته و این میزان بسرعت در حال افزایش است. این خبر چندان خوشحال‌کننده‌ای نیست. به همین دلیل باید راه‌های جدیدی برای تولید مقرون به صرفه‌تر سوخت‌های زیستی پیدا شود. استفاده از چمن به عنوان منبع تولید این نوع سوخت‌ها ایده جالب توجه دیگری است. گروهی از محققان دانشگاه ایلینویز در آمریکا موفق به استخراج سوخت زیستی از چمن بلند شده‌اند که این میزان سوخت بیش از ذرت انرژی تولید می‌کند. witchgrass و miscanthus دو نوع چمن هستند که با تولید حجم بالاتر اتانول و نیاز آبی کمتر از ذرت حجم لازم برای تولید سوخت زیستی را فراهم می‌کنند.

فاطمه پورمزرعه