تماشای ‌تاریخ‌ در‌سرزمین‌خورشید

آیا دوست دارید کوله‌باری بردارید و به سرزمین خورشید سفر کنید؟ جایی که شهره است به سرزمین نور و خورشید.

بخش خرانق یکی از بخش‌های شهرستان اردکان در استان یزد است. براساس مستندات موجود، بخش خرانق بزرگ‌ترین بخش کشور است.

روستای خرانق یکی از روستاهای بخش خرانق محسوب می‌شود که هم به جهـت طبیـــعی و هم به جهت تاریخی اهمیت دارد و به همین دلیل همواره مورد توجه گردشگران و کارشناسان فرهنگی و علاقه‌مندان به حیـــات‌وحش و محیط‌زیست بوده است.

خرانق را در طول تاریخ خورانق نیز گفته‌اند که معنی آن زادگاه خورشید است که البته این امر به نوعی بیانگر موقعیت جغرافیایی این منطقه نیز هست. به جهت اقلیمی خرانق از 2 بخش کویری و کوهستانی تشکیل شده که روستای خرانق در ناحیه کوهستانی واقع شده است.

آن‌گونه که مستندات، شواهد تاریخی و آثار باستانی نشان می‌دهد، خرانق روستایی تاریخی است. برخی از کارشناسان سابقه آثار باستانی این منطقه را تا 4000سال پیش تخمین زده‌اند که همین امر بیانگر قدمت این روستاست و حتی برخی بر این باورند که خرانق نسبت به شهر یزد از سابقه تاریخی بیشتری برخوردار بوده و به عبارت بهتر این روستا پیش از شهر یزد شکل گرفته است.

در هر حال پیشنهاد ما این است که در برنامه سفرهای خود، خرانق را نیز جای بدهید و هنگامی که به این روستا سفر کردید می‌توانید آثار تاریخی و باستانی زیر را ببینید و به روزهای دور ایران سفر کنید.

قلعه خرانق: این قلعه از بخش‌های مختلفی تشکیل شده است و مساحتی بیش از یک هکتار را دربر می‌گیرد. قلعه دارای 6 برج نگهبانی است که این برج‌ها به بدنه قلعه متصل است. برج‌ها به علاوه حصارهایی که پیرامون قلعه را فرا گرفته است، مهم‌ترین سازه‌های دفاعی قلعه محسوب می‌شوند، البته از کانال آب حفر شده در پیرامون این قلعه نیز نباید غافل شد که در حقیقت کارکرد دفاعی برای قلعه داشته است.

در داخل قلعه 80 خانه وجود دارد. بیشتر خانه‌ها دو یا سه طبقه هستند و در برخی موارد نیز خانه 4 طبقه وجود دارد. معماری خانه‌ها به شکلی است که چشم‌انداز بسیار زیبایی به دشت سبز مجاور داشته است. این قلعه دارای 4 دروازه است.

منارجنبان خرانق: شاید برای شما تعجب‌آور باشد که بدانید در جایی غیر از اصفهان نیز منارجنبان وجود دارد. منار جنبان خرانق، مناره‌ای 3 طبقه است. این مناره در ضلع شمالی مسجد جامع خرانق قرار دارد و شواهد موجود بیانگر آن است که منارجنبان تک مناره خرانق از سابقه بیشتری نسبت به منارجنبان دو مناره اصفهان برخوردار است.

پل تاریخی آبرو: تاریخ ساخت این پل به دلیل سبک معماری آن منصوب به دوره ساسانیان است. پل دارای 4 دهنه است با پایه‌های قطور و طاق‌های قوسی که به یکدیگر متصل شده‌اند. طول پل 40 متر است و تنها پل انتقال آب در استان کویری یزد به شمار می‌آید.

کاروانسرا:‌ روستای خرانق محل عبور زائران مشهد مقدس بوده و همواره از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. به همین سبب در دوره قاجاریه کاروانسرای آجری خرانق توسط شاهزاده ولی میرزا فرزند فتحعلی شاه قاجار ساخته می‌شود تا استراحتگاهی برای مسافران مشهد باشد. بنای این کاروانسرا آجری است و در 4 بدنه آن به قرینه ایوان احداث شده است که ایوان شاه‌نشین در وسط و ایوان کوچک‌تر در طرفین قرار دارد.

مشهدک و باباخادم: در تاریخ نقل است که خرانق محل عبور حضرت رضا(ع) در عبور از مدینه به مرو بوده است. همچنین مردم این منطقه بر این باورند که در منطقه‌ای که هم‌اکنون به مشهدک معروف است امام اقامت کوتاهی کرده‌اند. به همین سبب به این منطقه مشهدک می‌گویند و احترام بسیار زیادی نیز برای آن قائل هستند. باباخادم نیز محلی است که معروف است خادم امام رضا(ع) در آن منطقه به دیار باقی شتافته و هم‌اکنون در آن مدفون است. این دو منطقه به جهت معنوی و مذهبی برای اهالی بسیار با اهمیت است.

روستای تاریخی خرانق در شمال یزد و در 50 کیلومتری شهر اردکان و در مسیر جاده اردکان به طبس قرار دارد و علاقه‌مندان می‌توانند از این مسیر خود را به این روستا برسانند.

خرانق از مناطق ییلاقی کویر محسوب می‌شود. سبک خانه‌های سنتی به شکلی بوده که به سمت دشتی سبز، نما داشته است.

در اینجا ذکر این نکته الزامی است که هم‌اکنون به سبب ساخت‌و‌ساز منازل مسکونی جدید توسط دولت در حاشیه بافت قدیمی، بافت تاریخی روستا خالی از سکنه شده است. این امر اگر به معنای تبدیل بافت قدیمی روستا به عنوان یک جاذبه گردشگری باشد، می‌تواند یک نقطه قوت محسوب شود. چرا که خرانق از جذابیت‌های گردشگری زیادی برخوردار است و شایسته است که مسوولان و سیاستگذاران گردشگری به این موضوع توجه کنند.

مریم چهاربالش