طرح ضربتی جمع‌آوری متکدیان از نیمه تیرماه

در این میان بسیاری از کارشناسان و صاحب نظران حوزه آسیب‌های اجتماعی معتقدند وجود نهادهای متعدد متولی، عدم همکاری موثر میان سازمان‌ها و دستگاه‌های مسوول و طرح‌های ناقص و نیمه‌کاره‌ای که گاهی برای ساماندهی متکدیان به اجرا گرفته می‌شود همگی از جمله عواملی هستند که حل معضل متکدیان را تاکنون با ناکامی مواجه کرده است.

اما تمام این مشکلات و نواقص موجود باز هم موجب نمی‌شود که مسوولان سازمان‌ها و دستگاه‌های اجرایی مسوول هرازچندگاهی طرح‌های ضربتی را برای جمع‌آوری متکدیان از سطح شهر و ساماندهی آنها به اجرا درنیاورند.

در این راستا این بار استانداری تهران دست به کار شده است تا طرح جمع‌آوری متکدیان تهرانی را یک بار دیگر از نیمه دوم تیرماه با همکاری شهرداری، نیروی انتظامی، بهزیستی و سایر ارگان‌های مسوول در شهر تهران به اجرا بگذارد.

طرحی که با توجه به سابقه نه‌چندان موفقی که در دوره‌های قبلی اجرا داشته، معلوم نیست در این مرحله تا چه اندازه از موفقیت برخوردار خواهد بود؟

بررسی‌ها نشان می‌دهد میزان درآمد امروزه تکدیگری به هیچ‌وجه با درآمد سال‌ها پیش متکدیان قابل قیاس نیست و شاید به همین دلیل است که با وجود اقدامات دست و پا شکسته سازمان‌های متولی ساماندهی متکدیان، روز به روز به تعداد آنها افزوده می‌شود.

تکدیگری سالیان پیش با درآمدی که به زحمت روزانه به چند صد تومان می‌رسید کجا و درآمد روزانه 50 هزار تومان و ماهانه یک و نیم میلیون تومانی متکدیان امروزی کجا.

اخبار جالبی که به نقل از مسوولان مراکز نگهداری موقت متکدیان به گوش می‌رسد، به نوعی مهر تاییدی بر این واقعیت است، هنگامی که می‌شنویم در میان متکدیان جمع‌آوری شده مردی 30 ساله که بشدت بوی تعفن می‌داده و از درآوردن لباس‌هایش امتناع می‌کرده است وقتی با اصرار لباس‌هایش را عوض می‌کنند با ناباوری متوجه می‌شوند این مرد 7 میلیون تومان پول نقد همراه داشته است!

حالا دیگر نه فقط شهروندان و مسوولان بلکه متکدیان تهران هم از خلأ ‌های قانونی موجود برای برخورد با متکدیان آگاهی دارند و شاید همین امر موجب شده که آنها با خیالی آسوده‌تر در شهر جولان دهند و بدون دغدغه خاطر به فعالیت خود ادامه دهند.

این همان نکته‌ای است که معاون سازمان رفاه و خدمات اجتماعی شهر تهران نیز چندی پیش در گفت‌وگو با مهر به آن اشاره کرده و گفته بود: متکدیان به خلأ ‌های قانونی آگاهند و می‌دانند با در دست داشتن پاکت‌های فال، جوراب و سایر اجناس قابل فروش از جرم تکدیگری مبرا و به عنوان دستفروش محاکمه می‌شوند و در نتیجه آزاد هم می‌شوند.

صادق اوالی توضیح داد که شهرداری بر حسب وظیفه متکدیان را از سطح شهر جمع‌آوری و در مرکز خاوران نگهداری می‌کند تا پس از تکمیل پرونده و دستور ضابطان قضایی به سازمان‌های ذی‌صلاح تحویل داده شوند در حالی که نمایندگان قوه قضاییه پس از شنیدن اظهارات متکدیان اعلام می‌کنند این اشخاص متکدی نبوده و فال‌فروش هستند و براساس قانون دستفروشی به آنها اخطار داده و آزاد می‌شوند.

وی این را هم گفت که در میان متکدیان و مافیای تکدیگری افرادی با مدارک تحصیلی بالای کارشناسی هم پیدا می‌شود و به جرات می‌توان ادعا کرد که بسیاری از متکدیان تهرانی با قوانین و مقررات حقوقی آشنا هستند و می‌دانند چگونه از دست قانون فرار کنند.

طرح ضربتی جمع‌آوری متکدیان از سطح شهر از جمله برنامه‌های کوتاه‌مدت ستاد ساماندهی است و این طرح قرار است از نیمه دوم تیرماه جاری با همکاری شهرداری، نیروی انتظامی، بهزیستی و سایر ارگان‌های مسوول در شهر تهران اجرا ‌شود.

اما به نظر می‌رسد این بار دیگر صرفا به جمع‌آوری متکدیان بسنده نخواهد شد چراکه برای ساماندهی این افراد تمهیدات ویژه‌ای در نظر گرفته شده است.

مدیرکل امور اجتماعی استانداری تهران در این زمینه از ایجاد مجتمع‌های اردوگاهی ویژه نگهداری از متکدیان و آسیب‌دیدگان اجتماعی در شهرستان‌های استان تهران خبر می‌دهد.

محمدعلی عرفان‌منش در گفت‌وگو با ایسنا ضمن اشاره به اجرای طرح ضربتی جمع‌آوری متکدیان از سطح شهر تهران، گفت: این طرح در آخرین جلسه ستاد ساماندهی متکدیان نهایی و بر این اساس مقرر شد برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت در این رابطه تعریف و تبیین شود.

به گفته وی طرح ضربتی جمع‌آوری متکدیان از سطح شهر از جمله برنامه‌های کوتاه‌مدت ستاد ساماندهی است و این طرح از نیمه دوم تیرماه جاری با همکاری شهرداری، نیروی انتظامی، بهزیستی و سایر ارگان‌های مسوول در شهر تهران اجرا می‌شود.

مدیرکل امور اجتماعی استانداری تهران ایجاد مجتمع‌های اردوگاهی را یکی از مصوبات هیات وزیران دانسته و تاکید می‌کند که قرار است در هر شهرستان یک مجتمع ایجاد شود.

عرفان‌منش توضیح داد: در شهر تهران که در حال حاضر فاقد مجتمع اردوگاهی هستیم، شهرداری تهران قرار است نسبت به ایجاد مجتمع اردوگاهی در تهران و شهرری اقدام کند.

به گفته وی در این طرح ضربتی علاوه بر جمع‌آوری متکدیان، سایر آسیب‌دیدگان اجتماعی، بی‌خانمان‌ها و در راه‌ماندگان نیز ساماندهی می‌شوند.

این مقام مسوول در استانداری تهران تاکید می‌کند که در این طرح با باندهای احتمالی سازمان‌یافته در ارتباط با متکدیان هیچ گذشت و مماشاتی نخواهد شد و حوزه قضایی و انتظامی نیز با قاطعیت با این باندها برخورد خواهند کرد.

وی تصریح کرد: توانمندسازی سازمان‌های مرتبط با بحث متکدیان از جمله بهزیستی و کمیته امداد نیز از دیگر اقدامات ستاد ساماندهی متکدیان و آسیب‌دیدگان پایتخت است تا بتوانیم توان نگهداری این دستگاه‌ها را از متکدیان افزایش دهیم.

مدیرکل اجتماعی استانداری تهران این را هم گفت که ستاد ساماندهی متکدیان و آسیب‌دیدگان اجتماعی استفاده از ظرفیت بخش خصوصی از جمله سرای سالمندان، مراکز نگهداری بخش خصوصی و همچنین استفاده از ظرفیت خیرین را مورد توجه قرار داده است.

عرفان‌منش هیچ برآورد دقیقی از این‌که چه تعداد متکدی در این طرح جمع‌آوری خواهند شد ارائه نمی‌کند؛ چراکه معتقد است تعداد متکدیان در فصول مختلف سیال است.

متکدیان خارجی سال‌هاست که راه کسب درآمد در تهران را پیدا کرده‌اند و حتی بسیاری از آنها آنچنان در شهر آزادانه فعالیت کرده و منبع درآمدی از راه تکدیگری برای خود دست و پا کرده‌اند که دیگر عرصه فعالیت برای متکدیان در شیوه‌های تکدیگری تنگ شده است.

عرفان‌منش به وجود متکدیان خارجی و اتباع بیگانه هم در شهر اشاره کرده و می‌گوید: تعدادی از متکدیانی که در سطح شهر تهران حضور دارند، اتباع بیگانه هستند که در چارچوب سیاست‌های نظام با آنها برخورد خواهد شد و در این راستا افرادی که قابلیت طرد از کشور را دارند از کشور خارج خواهند شد اما اتباعی که در چارچوب این مساله قرار نمی‌گیرند در مراکز نگهداری خاص نسبت به آنها تصمیم‌گیری خواهد شد.

در حالی که آمارهای موجود بیانگر بازگشت مجدد درصد قابل توجهی از متکدیان پس از مدت کوتاهی دوباره به همان شغل تکدیگری است، به نظر می‌رسد صرفا جمع‌آوری این افراد از خیابان‌ها و معابر شهری و نگهداری موقت آنها در مراکز ویژه نمی‌تواند مشکلی از معضل متکدیان برطرف کند.

در کنار این موضوع، بهبود شرایط معیشتی و امکان ایجاد کار و حرفه برای متکدیان پس از ساماندهی و بازگشت مجدد به جامعه ضرورتی است که نباید از سوی مسوولان نادیده گرفته شود.

ارتقای سطح آگاهی شهروندان برای برخورد منطقی و به دور از احساسی شدن گذرا با متکدیان عامل مهم دیگری است که می‌تواند مانع سودجویی این افراد و بازی با احساسات شهروندان شود.

پوران محمدی / گروه جامعه