واااای... دوباره دیشب بارون‌ اومد!

شب‌ادراری به 2 نوع اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود که در نوع اولیه، کنترل روزانه و شبانه ادرار در کودکی و نوجوانی به مدت یک سال مداوم ایجاد نشده است.شب‌ادراری ثانویه، نشانه‌ای از وجود ناراحتی و فشار روانی است و مدت‌ها بعد از کسب توانایی کنترل ادرار به وجود می‌آید و معمولا گذراست.ممکن است این شب‌ادراری کودک عمدی یا غیرعمد باشد. از بین این کودکان، کسانی هستند که در مرحله‌ای از سن خود حداقل 6 ماه تا یک سال کنترل ادرار خود را به دست آورده‌اند و پس از آن دوباره دچار مشکل شده‌اند.

درصد بالایی از کودکانی که مبتلا به شب‌ادراری هستند، در بستگان درجه یک خود افرادی را دارند که مبتلا به شب‌ادراری بوده‌اند و همچنین چنانچه یکی از والدین سابقه شب‌ادراری داشته باشد، احتمال ابتلای فرزند آنها بیشتر از جمعیت عادی است و چنانچه هر دو والد سابقه داشته باشند، احتمال ابتلای کودک افزایش می‌یابد.

جالب است بدانید نمی‌توان علت واحدی را برای اختلال شب‌ادراری مطرح کرد. در نوع اولیه شب ادراری ممکن است تاخیر تکاملی و رشدی مطرح باشد و ژنتیک نیز به عنوان عامل قوی دیگر در نظر گرفته شود.

در نوع ثانویه که معمولا در 5 تا 7 سالگی شروع می‌شود، می‌تواند تظاهری از وجود استرس کودک مانند تولد نوازد جدید، مهاجرت و نقل مکان، دعواهای خانوادگی، اختلاف، جدایی و طلاق والدین، تعویض مدرسه و ورود به مدرسه جدید باشد.همچنین مواردی از همراهی شب‌ادراری با سایر اختلالات روانپزشکی مانند تاخیر تکاملی، اختلال بیش‌فعالی، کم‌توجهی و اختلالات رفتاری دیده می‌شود.

گاهی دیده می‌شود که شب‌ادراری متعاقب مصرف برخی‌ داروهای روانپزشکی رخ می‌دهد در نتیجه بهتر است در این مورد نیز دقت کرد. کودکانی هستند که بنا به برخی دلایل روا‌ن‌شناختی، آب و مایعات زیادی مصرف می‌کنند که به دنبال آن دچار شب‌ادراری می‌شوند.

فریبا عربگل، دبیر انجمن روانپزشکی کودکان و نوجوانان در این خصوص به فارس می‌گوید: شب‌ادراری یک بیماری خوش‌خیم و خود به خود محدود شونده است و بهبود آن پس از 12 سالگی رخ می‌دهد.

شناخت علت و نوع شب‌ادراری برای ارائه روش‌های درمانی مناسب، ضرورت دارد. بر این اساس ابتدا باید اطلاعات کامل و دقیق درباره سوابق خانوادگی و شخصی شامل وضعیت خانواده، تعداد اعضای خانواده، وضعیت اجتماعی، نحوه برخورد والدین و دوستان کودک با او، وضع بیماری‌ها، وضع تحصیلی و وضعیت اشتغال والدین جمع‌آوری شود.

سن فرد در درمان این عارضه بسیار با اهمیت است، چراکه درمان هر چه سریع‌تر و در سن پایین‌تر انجام شود، نتیجه بهتری به بار خواهد آورد. آزمایش‌های طبی برای تشخیص بیماری‌های مجاری ادرار، مثانه، کلیه‌ها و تعیین ظرفیت مثانه ضرورت دارد.

همچنین خانواده‌ها باید توجه کنند که نباید تاثیر منفی بیماری را بر اعتماد به نفس کودک از نظر دور داشت و چنانچه اعتماد به نفس کودک آسیب‌دیده باشد یا کودک دچار افسردگی و اضطراب شده باشد، باید به این جنبه‌ها که تاثیر ویژه‌ای در درمان شب‌ادراری دارند به عنوان راه‌های اولیه درمان توجه کرد.

به گفته دبیر انجمن روانپزشکی کودکان و نوجوانان، باید از تشویق و تنبیه مناسب در مورد کودک استفاده شود و به شب‌هایی که کودک خودش را خیس نکرده، پاداشی مناسب داد که واقعا کودک را خوشحال کند. همچنین می‌توان جدولی برای کودک تشکیل داد که به ازای هر شب خشک، در صبح روز بعد یک ستاره یا صورتک خندان به جدول او چسبانده شود.

استفاده از دارو در رده‌های بعدی درمانی قرار می‌گیرد. دارو باید با تجویز پزشک مصرف شود و قطع آن نیز باید تدریجی باشد تا چنانچه علائم کودک پس از قطع دارو برگردد، بنا به نظر پزشک دارو مجدد به دوز قبلی برگردانده و دوره جدیدی از درمان شروع شود.

به گفته پزشکان، غذاهای دارای مواد رنگی مصنوعی مثل قهوه، شیر کاکائو، شکلات یا ادویه‌های تند مانند سوسیس و کالباس باعث انقباض شدید مثانه و شب ادراری می‌شوند.

پزشکان معتقدند که کودکان باید دور از محیط‌های تنش‌زا رشد کنند، زیرا ناراحتی‌های روحی و روانی و شب‌ادراری مکرر، عواقب جبران‌ناپذیری را برای آنان در پی دارد.

کارشناسان توصیه می‌کنند نباید کودکانی را که شب‌ادراری دارند، تنبیه کرد یا این‌که با خشونت با آنان برخورد کرد، خانواده‌هایی که فرزندان خود را به دلیل شب‌ادراری تنبیه می‌کنند، باید بدانند کودکانشان در آینده احتمالا به مشکلات گوناگون از جمله یبوست و مسائل روانی دچار خواهند شد.

برای پیشگیری، والدین باید قبل از خواب مصرف مایعات را برای کودکان محدود کنند و حتی آنها را یک‌بار در نیمه شب به دستشویی ببرند که این کار می‌تواند در کنترل بیماری نیز موثر باشد. همکاری کودک نیز در بهبود این بیماری حائز اهمیت است، اما تنبیه کودک فقط موجب تاخیر در درمان خواهد شد.

کودکانی که بالای 8 سال دارند و در کنترل شب‌ادراری ناتوانند حتما باید مورد معاینه پزشک قرار گیرند.

مریم روزبهانی