ناکارآمدی و کارآمدی ؛ مساله این است؛

با وجود آن که فرودگاه امام (ره) به مراحل عملیاتی شدن خود نزدیک شد، اما یکی از مسائل حل نشده آن عدم وجود مترو و خطوط مواصلاتی به این فرودگاه است.
برخی مسافرانی که روز راه اندازی این فرودگاه در آنجا حضور یافته بودند، از نبود پارکینگ و سیستم ایمنی برای نگهداری از خودروهای مسافران و درنهایت پاسخگو نبودن مسوولان ناراضی ، آن را موجب بلاتکلیفی خود می دانستند.
قرار بود شرکت سیر و سفر مسوولیت حمل و نقل زمینی به این فرودگاه را به عهده گیرد و خودروهای سمند و پژوی آرم دار این شرکت با نرخی معادل 85 هزار ریال جابه جایی مسافران را به عهده گیرند.
با این حال ، در روز موعود هنگام راه اندازی این فرودگاه اثری از تاکسی ها و اتوبوس های مذکور نبود.
طباطبایی ، یکی از مسافران فرودگاه که به شغل تجارت مشغول است در مقایسه فرودگاه امام با دیگر فرودگاه ها می گوید: به دلیل شغلم مجبور به مسافرت به نقاط مختلف بوده ام ، اگرچه در بسیاری کشورهای جهان فرودگاههای بین المللی با شهر فاصله دارند، اما خطوط مواصلاتی برای مسافران مهیاست.
وی می افزاید: در این فرودگاه ها وسایط نقلیه ای چون اتوبوس ، سواری و مترو آماده اند و بسته به شرایط می توان از آنها استفاده کرد. در این شرایط مسافران نیز از نظر امنیتی و جابه جایی اطمینان خاطر دارند.در بین مسافران ، غلامحسین گلپرور، مدیر عامل کشتیرانی ایران - هند نیزحضور دارد.
او با اشاره به مسافت طولانی فرودگاه از نبود دسترسی های لازم برای انتقال به فرودگاه انتقاد می کند و می گوید: در ساعت کم ترافیک شهر تا فرودگاه ، 2 ساعت طول کشید تا به آنجا رسیدم.
بسیاری از این مشکلات که در فرودگاه با آن برخورد کردم ، جای دلسوزی دارد، چرا که باعث تضعیف عملکردایرانی در جهان می شود.
بسیاری از فرودگاه ها در جها ن بیش از 60 کیلومتر با شهر مبدا فاصله دارند; اما از مرکز شهر یک یا دو نقطه انتقال مستقیم به این فرودگاه ها وجود دارد که دسترسی به فرودگاه را آسان می کند و شما ظرف 30 دقیقه به فرودگاهی می رسید که 60 تا 70 کیلومتر با شهر فاصله دارد.
با این حال به نظر می رسد طولانی و بیابانی بودن بخشی از جاده ای که منتهی به این فرودگاه می شود، چندان به دید مسوولان راه اندازی آن نرسیده است. علاوه بر آن ، مسیر از لحاظ امنیتی نیز جای نگرانی دارد.
حسن حاج علی فرد، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری راه ساوه را مسیر ارتباطی سهل تری برای رسیدن به فرودگاه عنوان می کند.
وزیر راه و ترابری نیز مشکل مسافت را مشکل چندان مهمی نمی داند و درباره وسایل ارتباطی و مسیرهای منتهی به فرودگاه می گوید: فقط تاکسی های ویژه فرودگا ه و خودروهای شخصی حق رفت و آمد به فرودگاه را دارند.
او بر این باور است که می توان از میدان پاستور در مرکز شهر در وسط روز با لحاظ کردن ترافیک ، 30 دقیقه ای به فرودگاه امام رسید در حالی که همه شهروندان تهرانی می دانند در بسیاری از مواقع روز در شهر تهران 30دقیقه ای نمی توان از نقطه ای به نقطه دیگر تهران رسید، چه رسد به خارج از تهران.
وزیر راه و ترابری خبر خوش دیگری نیز به خبرنگاران می دهد و آن هم آماده شدن تکلیف مناقصه مترو یک ماه بعد از راه اندازی فرودگاه امام است.
از مسائل مورد توجه دیگر بالا بودن نرخ کرایه تاکسی های این فرودگاه است. محمد محمدرضایی ، نماینده مردم بیجار و عضو کمیسیون عمران ، نرخهای تعیین شده برای تاکسی های فرودگاه امام را غیرقانونی می داند و می گوید: این نرخ به قدری غیر کارشناسی است که در آن نرخ انتقال به تمام نقاط شهر به طور یکسان دیده شده و حتی نحوه توجیه این نرخ گذاری قابل تامل است ، در حالی که تعیین نرخ در داخل شهر وظیفه شورای شهر و در خارج شهر وظیفه سازمان پایانه هاست.

هزینه های گزاف

افتتاح 936 میلیون تومانی فرودگاه امام (ره)، در شرایطی که فرهنگیان ، بازنشستگان ، دست اندرکاران بهداشت و درمان کشور وبسیاری از اقشار جامعه در شرایط سخت معیشتی زندگی می کنند و مطالبات بسیاری دارند، خبری نبود که بشود براحتی از آن گذشت ؛ اما پس از عنوان این خبر در جلسه مطبوعاتی سازمان هواپیمایی کشوری ، حسن حاج علی فرد از هزینه فوق اظهار بی اطلاعی می کند و می گوید:
از آنجا که احداث فرودگاه بین المللی امام خمینی (ره) طرحی مستقل از هواپیمایی کشوری است ، ارقام هزینه شده در آن نیز به مسوولان فرودگاه مربوط می شود.مسوولان فرودگاه هم در کندوکاوهای خبرنگاران شرکت ایفاچی کار را به عنوان پاسخگو معرفی کرده اند.
خسرویان ، مدیرعامل این شرکت در پاسخگویی به این نکته اشاره می کند: هزینه این فرودگاه مصوب آقایان نوبخت و برگی ، نمایندگان رئیس جمهور و مقدم ، مدیر کل دفتر وزارتی وزارت راه و ترابری بوده است.
برآورد اولیه شرکت برای مراسم افتتاحیه 2 میلیارد تومان بود که در نهایت در جلسه ای با حضور مسوولان نهاد ریاست جمهوری ، مدیر کل دفتر وزارتی وزارت راه و ترابری و مسوولان فرودگاه به مبلغ 936 میلیون تومان تقلیل یافت.
وی افزود: افتتاح فرودگاه با حضور بیش از 300 میهمان خارجی صورت گرفت و به همین دلیل مراسمی عادی نبود که کم خرج باشد؛ بلکه آبروی کشور و صنعت هواپیمایی ایران در آن مطرح بود.
اما این نوع پاسخگویی نتوانست جوابگوی هزینه بالای صرف شده در مراسم افتتاحیه باشد، به طوری که سازمان بازرسی کل کشور در اطلاعیه ای رقم کامل هزینه مراسم گشایش فرودگاه بین المللی امام خمینی را 8-18 میلیارد ریال بر آورد کرد و آن را هزینه بالایی دانست.
به هر حال این افتتاح پر هزینه تاخیری 3 ماهه را به دنبال داشت که با شایعاتی مبنی بر فرار مجری طرح ، مشارکت شرکتهای صهیونیستی و حضور نیافتن خطوط هواپیمایی مختلف به دلیل حضور شرکت ترکیه تاوهمراه بود و باعث شد مشکلات این فرودگاه بیش از پیش نمودار شود.

مناقصه ای پر درد سر

ماجرا از آنجا شروع شد که عابد زاده مدیرعامل ، شرکت هواپیمایی آسمان اعلام کرد هواپیماهای این شرکت در فرودگاهی که دست بیگانگان است ، پرواز نمی کند.
وی در جمع خبرنگاران اعلام کرده بود این شرکت از یک سو گواهینامه های لازم را برای انجام مدیریت و خدمات فرودگاهی در دست ندارد و ازسوی دیگر، قیمت پیشنهادی بالاتری را نسبت به شرکتهای ایرانی ارائه کرده است.
شرکتهای هواپیمایی اعلام کردند نمی توانند مدیریت خارجی را در فرودگاه ایرانی بپذیرند. آنها برا ین باور بودند که خدمات شرکت ترکیه ای تاو نه تنها از فناوری خاصی که در کشور موجود نباشد، برخوردار نبوده ، بلکه باعث بیکار شدن عده کثیری از کارکنان آنها می شود و زیان همکاری با این شرکت بیشتر ازهمکاری نکردن با آن است.
در عین حال ، بسیاری از این شرکتها معتقد بودند واگذاری این فرودگاه به شرکت ترک تبار بدون انجام مناقصه بوده است و در نهایت گزارشی از ارتباط این شرکت با صهیونیستها، خشم بسیاری از دست اندرکاران را برانگیخت.
بنابراین ، دستور توقف همکاری با شرکت ترکیه ای تاو از سوی مقامات عالی رتبه کشوری صادر و کمیته ای از سوی رئیس جمهور مسوول بررسی چگونگی انجام مناقصه شد.
وزیر راه و ترابری تاکید داشت هنوز هیچ قراردادی برای اداره فرودگاه امام بسته نشده و واگذاری اداره این فرودگاه به دست یک شرکت خارجی دروغی محض است.
در همین حال خرم در واکنش تندی به انتقاد مدیر عامل شرکت هوایی آسمان که با قرارداد مذکور مخالفت کرده بود او را تهدید به برکناری کرد.وزیر راه و ترابری اعلام کرد: ما مدیریت شرکت آسمان را عوض می کنیم و با کسی شوخی نداریم که هرکس بخواهد ساز خود را بزند.
حسن حاج علی فرد، ریاست سازمان هواپیمایی کشوری نیزدر مراسم راه اندازی فرودگاه امام ابرازامیدواری کرد که مدیریت شرکت آسمان برکنار شود.
وی در پاسخ یکی از خبرنگاران که از او پرسید آیا شما می خواهید عابدزاده برکنار شود، گفت: دست من نیست ، وگرنه حتما این کار را می کردم ، چرا که شرکت آسمان به خاطر ضررهای که می کند، می خواهد این فرودگاه راه اندازی نشود.
به نظر می رسد، افتتاح فرودگاه امام برای چندین بار و تکرار این گونه ناهماهنگی ها نشان از ضعف مدیریتی دارد که به دنبال خود، نارضایتی مردم را نیز فراهم آورده است .متاسفانه این حرکت بیانگر ناآشنایی مسوولان مجموعه سازمان هواپیمایی کشوری با کارهای مدیریتی و قوانین پروازی در کشور بوده است که با خود طرحی ملی را زیر سوال برد وتاسف از بلااستفاده ماندن سرمایه گذارهای نظام و دولت را برجای گذاشت هرچند انتقادات بسیاری نسبت به سوء مدیریت در وزارت راه ، فساد مالی و مدیریتی و هزینه کردن ارقام نجومی همچنان بر سر جای خود باقی است.
حوادث امروز متعددی که در دوره وزارت خرم رخ داد، در هر کشوری اتفاق می افتاد، تا کنون چندین وزیر استعفا کرده بودند، اما بی توجهی به این مشکلات و عدم پاسخگویی وزیر مساله ای است که افکار عمومی به دنبال پاسخ آن است.

بازگشایی مجدد

مرور وقایع مانع از آن نشد که از آنچه در فرودگاه گذشت غافل بمانیم.
پس از نشستن اولین هواپیمای مسافربری اماراتی در ساعت 10و پانزده دقیقه مسافران همچنان در داخل بخش انتظار باقی مانده بودند.
وقتی علت را از کشاورزیان مدیر عامل شرکت هواپیمایی امام جویا شدیم علت را اختلاف میان بخش بازرسی فرودگاه با وزارت راه عنوان کرد وافزود: نیروی انتظامی مانع از خارج شدن مسافران از ایست بازرسی شده است چرا که به دلیل هنگ شدن سیستم نرم افزاری دستگاههای کامپیوتری ، آنها نتوانستند وظیفه خود را انجام دهند.
با سرعت به سمت وزیر حرکت کردیم ، او از کارکنان فرودگاه می خواست ماجرا را دستی حل کند و در آن زمان خبرنگاران را نپذیرفت.
با گذشت 30 دقیقه با حضور خرم درایست بازرسی اولین مسافر ازگیت عبور کرد و مسوولان فرودگاه برای دلجویی از مسافران به آنها کیفی که حاوی لباس و بلیت رفت و برگشت رایگان به مشهد بود هدیه می دادند.
این زمان بود که وزیر راه و ترابری فاتحانه در بین خبرنگاران حضور یافت و اعلام کرد که فرودگاه به کار خود ادامه می دهد مگر آنکه مسلحانه آن را به تصرف درآورند.اما ساعت 15 همان روز که قرار بود دومین هواپیما بر زمین بنشیند نیروی نظامی بنا به فرمان ستاد کل نیروی مسلح ،باند را مسدود و از فرود آن جلوگیری کردند. این ستاد در بیانیه ای دلایل امنیتی را باعث این اقدام عنوان کرد و فرودگاه تعطیل اعلام شد.
این در حالی است که مسوولیت حفظ امنیت پرواز ها و فرودگاه به عهده نیروهای ذیربط است اما وزیر راه با دخالت های خود عملا به هشدار های این نیروها در قبال به کار گیری عناصر بیگانه در فرودگاه وقعی ننهاده بود.
اما هیات دولت در موضعگیری به این اقدام خواستار بازگشایی فرودگاه شد و در نهایت پس از جنجالهای فراوانی که در روز بهره برداری از فرودگاه امام روی داد، سردار افشار معاون ستاد کل نیروهای مسلح مجددا خبر بازگشایی این فرودگاه را اعلام کرد.
معاون فرهنگی و تبلیغات دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح با اشاره به اینکه دیگر از شرکتهای خارجی برای ادامه امور فرودگاه استفاده نمی شود، گفت: از آنجا که دیگر از شرکتهای خارجی برای اداره امور این فرودگاه استفاده نمی شود مشکلی برای انجام وظایف امنیتی وجود ندارد.

کتایون مافی
mafi@jamejamdaily.net