آن طور که آمار میگوید، ایران یکی از پرمصرفترین کشورهای دنیا در انرژی است و در این بین خودروها نیز نقش زیادی را ایفا میکنند. میخواهم بدانم از جنبه آماری، مصرف سوخت خودروهای ما در مقایسه با سایر کشورها چقدر تفاوت دارد؟
قطعا بالاتر از سایر کشورهاست. در حال حاضر فاصله زیادی بین میزان مصرف سوخت خودروهای کشور بخصوص داخلیها با اروپا و کشوری مثل ژاپن وجود دارد. البته در مقایسه با آمریکا، فاصله چندانی نداریم که آن هم به دلیل ذات خودروهای آمریکایی است. به هر حال خودروهای موجود در بازار آمریکا از حجم موتور بسیار بالایی برخوردارند و طبیعتا مصرف سوختشان نیز بسیار بالاست.
خودروسازان داخلی معتقدند که اقدامات مناسبی را برای کاهش مصرف سوخت محصولات خود انجام داده و میانگین مصرف را طی چند سال اخیر پایین آوردهاند. نظر شما در این مورد چیست؟ آیا اقدامات آنها کافی بوده است؟
ببینید، به هر حال ما یک زمانی به دلیل قیمت پایین سوخت، مصرف بسیار بالایی داشتیم و دولت و خودروسازان نیز توجه چندانی به استانداردسازی در این مورد نداشتند. این در شرایطی است که سهمیهبندی و افزایش قیمت سوخت، مصرف را کاهش داد و مصوبه مجلس مبنی بر لزوم استانداردسازی در سوخت نیز عامل دیگری شد برای پایینآمدن میزان مصرف.
این مصوبه که به سال 79 مربوط میشود، تعامل خوبی را میان خودروسازان و وزارت نفت به وجود آورد و روندی متقابل و سازنده را بین آنها بنیان گذاشت. کاهش ورود خودروهای پرمصرف و دارای استاندارد پایین و توجه بیشتر خودروسازان به کاستن از مصرف سوخت محصولاتشان، از جمله نتایج مثبت این تعامل به حساب میآید. به اعتقاد من میتوان گفت که اقدامات خودروسازان در مورد کاهش مصرف سوخت مناسب بوده، زیرا در حال حاضر میانگین مصرف سوخت خودروهای داخلی حدود 6/8 لیتر در سیکل ترکیبی است.
اما این میانگین مصرف که میگویید چندان نمیتواند رضایتبخش و امیدوارکننده باشد، زیرا بیشتر خودروهای داخلی (مانند پراید) دارای حجم موتور پایینی هستند. در واقع اگر خودروهای پرحجم بیشتری داشتیم، مصرف سوخت بسیار بیش از اینها میشد.
حرفتان را قبول دارم. هماکنون چندصدهزار دستگاه از خودروهای داخلی را پراید و پژو 206 تشکیل میدهند و حجم موتور آنها پایین است، که اگر اینگونه نبود، قطعا میانگین مصرف بالاتر از 6/8 میرفت. این را هم نباید فراموش کنیم که میانگین فعلی بر اساس استاندارد یورو2 است. منتها با همه اینها باید با دیدی مثبت به قضیه نگاه کنیم، مخصوصا اینکه خودروسازان وعده کاهش میانگین مصرف فعلی را نیز دادهاند.
شرکت تحت مدیریت شما هر چند وقت یکبار گزارشی از میزان مصرف سوخت خودروهای کشور ارائه میدهد، حال آنکه گاهی در واقعیت، تناقضهایی به چشم میآید. به عنوان مثال در آمار شما فلان خودرو 7 لیتر بنزین میسوزاند، اما در عالم واقعیت، مصرف آن بیش از اینها میشود. دلیل این موضوع چیست؟
ببینید، آماری که در مورد میزان مصرف سوخت خودروها اعلام میشود، بر اساس بنزین با اکتان 95 است، اما بنزین فعلی از اکتان 87 بهره میبرد و شاید به همین دلیل شاهد برخی تناقضها هستیم. به هر حال هرچه عدد اکتان بنزین بالاتر باشد، این به معنای استانداردتربودن آن است. در واقع اگر عدد اکتان پایین باشد، ممکن است مصرف سوخت نیز بالا برود.
حال با این شرایط، به نظر شما میانگین مصرف سوخت خودروهای داخلی تا پایان برنامه پنجم به چه عددی خواهد رسید؟
فکر میکنم بتوانیم به میانگین 7 لیتر در سیکل ترکیبی برسیم. البته به شرط آنکه استاندارد بنزین را ارتقا داده و خودروهای دیزلی را توسعه بدهیم. دیزلیها میتوانند کمک زیادی به کاهش میانگین مصرف سوخت بکنند، زیرا هم راندمان بالاتری نسبت به بنزینیها دارند و هم مصرف سوخت ترکیبیشان کمتر است. طبق برنامهریزیهای انجام شده، باید 7 درصد خودروهای داخلی تا پایان برنامه پنجم (انتهای سال 94) دیزلی باشند و تا سال 1404 نیز این رقم به 18 درصد برسد.
آیا چنین امکانی وجود دارد که بتوانیم طی 14 سال آینده 18 درصد خودروهای داخلی را دیزلی کنیم؟
کاظمی: تعامل خوبی میان خودروسازان و وزارت نفت به وجود آمده است، به اعتقاد من میتوان گفت که اقدامات خودروسازان در مورد کاهش مصرف سوخت مناسب بوده زیرا در حال حاضر میانگین مصرف سوخت خودروهای داخلی حدود 6/8 لیتر در سیکل ترکیبی است
بله، شدنی است، منتها بستگی به عواملی مانند میزان استقبال مشتریان و اقدامات خودروسازان در مورد تولید عرضه محصولات دیزلی دارد. تا جایی که میدانم، ایران خودرو هماکنون سمندی دیزلی را طراحی کرده و این محصول، هم شتاب خوبی دارد و هم مصرف پایین. آن طور که عنوان میشود، سمند دیزلی در هر 100 کیلومتر سیکل ترکیبی تنها 5/5 لیتر بنزین میسوزاند. با این حساب، اگر خودروسازان بتوانند محصولاتی از این دست را به تولید برسانند، آینده خوبی در انتظار دیزلیها خواهد بود.
در اینکه خودروهای دیزلی به کاهش مصرف سوخت کمک خواهند کرد، شکی نیست، اما تکلیف گازوئیل موردنیاز آنها چه خواهد شد؟ به هر حال هماکنون گازوئیل کشور از آلایندگی (گوگرد) بسیار زیادی برخوردار است و نمیتوان از آن در خودروهای سواری استفاده کرد.
این مشکل هم برطرف خواهد شد، زیرا پالایشگاههای کشور به سمت استانداردسازی رفتهاند و از سال آینده میتوانند سوخت استاندارد (یورو5) مورد نیاز کشور را تامین کنند.
کدام پالایشگاهها را میگویید؟
تا جایی که من اطلاع دارم، پالایشگاه اراک هماکنون به بالای 90 درصد پیشرفت فیزیکی رسیده و از سال آینده میتواند سوخت استاندارد به جایگاههای کشور بدهد. البته پالایشگاه تهران هم وضعیت مشابهی دارد. با روندی که در استانداردسازی پالایشگاههای کشور در پیش گرفته شده، همه آنها در سال 1404 توانایی عرضه انواع سوخت استاندارد (یورو5) را خواهند داشت. با این حساب، اگر 18 درصد خودروهای داخلی در این سال دیزلی باشند، توانایی تامین سوخت مورد نیاز آنها را خواهیم داشت. در حال حاضر روزانه 90 میلیون لیتر گازوئیل در کشور مصرف میشود که حدود 52 میلیون لیتر آن سهم بخش حمل و نقل است و میتوان با روبهراه شدن پالایشگاهها، این نیاز را به صورت استاندارد تامین کرد.
اگر فرض کنیم سهم 7 درصدی خودروهای دیزلی از سال آینده محقق شود، آیا میتوان به واسطه پالایشگاه اراک و تهران نیاز آنها را برآورده کرد؟
بله، چراکه سال آینده میتوانیم حداقل 10 میلیون لیتر گازوئیل استاندارد در روز تولید کنیم و این میزان تولید میتواند جوابگوی خودروهای دیزلی باشد. در واقع کار این پالایشگاهها این است که عدد اکتان فعلی را در سوخت کشور اصلاح میکنند.
بجز دیزل و بنزین، گاز نیز یکی دیگر از سوختهای مورد استفاده در خودروهای کشور به حساب میآید. با توجه به آنکه استفاده از گاز در خودروها دارای مشکلاتی است، چه سهمیبرای این سوخت در نظر گرفته شده است؟
در سبد سوخت، سهمی 12 درصدی را پیشبینی کردهایم، اما تولید، خودروهای دوگانه سوز سهمی 9 درصدی خواهند داشت. این ارقام پس از انجام کارشناسیهای لازم بدست آمده و در جلساتی که داشتیم، مسوولان وزارت نفت و وزارت صنایع و خودروسازان نیز حضور داشتند.
سهم باقی سوختها چقدر خواهد بود؟
در حالت کلی، سهم گاز (CNG) دوازده درصد، گازوئیل 18 درصد و هیبرید یک درصد است و باقی سبد سوخت نیز به بنزین اختصاص دارد. در بخش تولید نیز دوگانهسوزها 9 درصد و دیزلیها نیز 24 درصد سهم خواهند داشت.
در گفتههایتان به هیبرید اشاره کردید. فکر نمیکنید سهم اندکی برای آن در سبد سوخت در نظر گرفته شده است؟
خب این برای شروع کار است. ممکن است در آینده سهم هیبرید بیشتر از اینها شود و استفاده از خودروهای هیبریدی توسعه یابد. ما هرچه بتوانیم استفاده از هیبریدها را توسعه دهیم، از سهم گازوئیل و بنزین میکاهیم، منتها این موضوع بستگی به اقدامات خودروسازان و میزان استقبال مشتریان دارد. به هر حال خودروهای هیبریدی دارای شرایط خاصی هستند و شرایط تولید و خدمات پس از فروش آنها با خودروهای عادی فرق میکند. از سوی دیگر قیمت هیبریدیها نیز بیشتر خواهد بود که این موضوع نیز بر میزان استقبال مشتریان تاثیر میگذارد.
سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران قصد دارد در پروژهای 18 ماهه، خودروی هیبریدی طراحی کند و این پروژه ظاهرا آغاز نیز شده است. به اعتقاد شما میتوان طی مدت زمان در نظر گرفته شده، چنین خودرویی را طراحی کرد؟
بستگی به سرمایهگذاری دارد. به هر حال باید برای به سرانجام رساندن چنین پروژهای، حمایتهای لازم را انجام داد و امکانات مورد نیاز را مهیا کرد. البته قطعا در ابتدای کار باید به وسیله واردات، بازاریابی لازم را برای خودروهای هیبریدی سنجید و در نهایت با همکاری نهادهای مختلف هیبریدهای داخلی را طراحی و تولید کرد.
به عنوان پرسش آخر، در صورت ادغام وزارت نفت، تکلیف سازمان بهینهسازی مصرف سوخت چه میشود؟
طبق قانون، دولت باید اساسنامه وزارت نفت را اصلاح کند که با این حساب جایگاه سازمان بهینهسازی حفظ خواهد شد. به نظرم حتی در آینده جایگاه محکمتری نیز خواهد داشت.
حمیدرضا بهداد / جامجم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم