یک علامت سوال روبروی وضعیت اشتغال فارغ التحصیلان مامایی

این روزها تب کنکور داغ است ، هرچند حالا دیگر همه می دانند دانشگاه رفتن ضمانت کار پیدا کردن نیست.

کد خبر: ۴۰۳۶۲

رقابت فشرده و پذیرش کم دانشگاه ، در شرایط فعلی باعث شده است بسیاری از داوطلبان کنکور بدون اطلاعات و دانش کافی نسبت به رشته انتخابی ، فقط ورود به دانشگاه برایشان اهمیت داشته باشد و بس.
آنها فقط می خواهند به دانشگاه بروند. برایشان فرقی نمی کند بعد از آن چه خواهد شد. جوانی جمعیت ، مشکل اشتغال ، بالا رفتن سن ازدواج ، اهمیت تحصیلات در جهت دادن به زندگی آینده و... همه و همه باعث شده است عطش دانشگاه بین جوانان هر روز بیشتر و بیشتر شود.
جوانی که پدر کارمند دارد، به این موضوع نمی اندیشد که خانواده او هزینه تحصیل او را از کجا باید تامین کند.
او می خواهد درس بخواند، غیرانتفاعی ، آزاد، دولتی ، پیام نور، فرقی نمی کند، او باید تحصیلات عالیه داشته باشد.
همین مسائل سبب شده است بسیاری از دانشجویان ، بعد از گذشت سالهای اول تحصیل ، تازه تحقیقات خود را درباره وضعیت اشتغال رشته ای که در آن تحصیل می کنند، آغاز کنند و تازه آنجاست که متوجه می شوند مسیر زندگی شان برای همیشه به گونه ای ناخواسته تعیین شده است.
از جمله این دانشجویان ، پذیرفته شدگان رشته مامایی هستند. ماماها، نه پرستار هستند، نه پزشک . در عین حال که هم می توانند کار مراقبت از بیمار را که وظیفه پرستار است ، انجام دهند و هم می توانند کار پزشک زنان را که به دنیا آوردن کودک در شرایط طبیعی است انجام دهند.
پس ماماها هم پرستار هستند و هم از علم طب می دانند. اما آنها هم مثل سایر فارغ التحصیلان در سایر رشته ها مشکل اشتغال دارند ولی شاید بتوان گفت در شرایط بدتر. در خبرها می خوانیم چند هزار پزشک عمومی بیکار در کشور وجود دارد.
در همین حال تیتر بسیاری از روزنامه ها از کمبود پزشک در بسیاری نقاط محروم کشور خبر می دهد. هنوز که هنوز است ، در مناطق دور افتاده و محروم کشورمان ، مرگ بر اثر زایمان وجود دارد و مرگ و میر مادران به حد استاندارد کشورهای پیشرفته که نزدیک به صفر است نرسیده است.
سوال این است: اگر در کشور ما، ماماهای بیکار و پزشکان بیکار وجود دارند پس چرا باید هنوز مرگ و میر مادر و نوزاد داشته باشیم؛
پاسخ ساده است : کشور ما به این ماماها، پزشکان نیاز دارد. اما، توزیع این منابع انسانی صحیح نیست ، یا بهتر بگویم برنامه ریزی صحیح و اصولی برای این توزیع وجود ندارد. گویا تمام فارغ التحصیلان رشته های علوم پزشکی دلشان می خواهد بیماران تهرانی ، مشهدی ، اصفهانی ، شیرازی ، اهوازی و... را درمان کنند و گویا مدیران و برنامه ریزان کشور ما فراموش کرده اند مادران روستاهای سیستان و بلوچستان ، چابهار، بوشهر، ایلام و... هنوز فرزندانشان را به وسیله قابله های خانگی به دنیا می آورند.

فارغ التحصیلان مامایی چه می گویند

ناهید بسطامی ، فارغ التحصیل مامایی است و 35سال دارد.
او می گوید: چندین سال است از دانشگاه سبزوار فارغ التحصیل شده ام. ابتدا کاردانی مامایی خواندم و در امتحان دوم کارشناسی ناپیوسته قبول شدم و کارشناس مامایی شدم ، بعد از فارغ التحصیل شدن به بیمارستان های متعدد سر زدم ، ولی اغلب آنها نیازی به کار یک ماما نداشتند و جاهایی هم که نیاز داشتند، با کمترین حقوق و در شرایط نامناسبی به شکل قراردادی من را می پذیرفتند.
من هم با توجه به زحمتی که کشیده بودم ، پذیرفتن این شرایط را استثمار می دانستم. 60 هزار تومان حقوق معنایی غیر از آن نمی توانست داشته باشد.
حالا 2 فرزند دارم و مدتهاست در منزل از بچه هایم مراقبت می کنم و اصلا قید کار کردن را زده ام.
شیرین قدمی ، دانشجوی رشته مامایی است. او را در دانشکده پرستاری و مامایی می بینیم ، در حالی که کنار دوستانش ایستاده و صحبت می کنند. او و دوستانش دل پری از رشته مامایی دارند. قدمی می گوید: اطلاعاتی درخصوص این رشته نداشتم.
همین طوری انتخاب کردم و قبول شدم . شیرین اضافه می کند: الان فارغ التحصیلان رشته مامایی در وضعیت نامناسبی هستند و بهتر است برای بهبود وضعیت آنها دانشجویان نرس مامایی پذیرش کنند؛ یعنی اول پرستاری بخوانند و برای مقطع فوق لیسانس مامایی بخوانند.
به اعتقاد خانم نعمانی ، دوست شیرین قدمی اگر دکترای مامایی را هم در دانشگاه بگذارند، ممکن است وضعیت اشتغال بهتر شود. او ادامه می دهد: بزرگترین مشکلی که وجود دارد، سزارین است.
اگر زایمان ها طبیعی انجام شود، ماما فرصت کار بیشتری دارد، اما وقتی بیمار می خواهد سزارین شود، حتما باید پزشک متخصص زنان دخالت کند.

مسوولان چه می گویند؛

معصومه شاه محمدی ، کارشناس مسوول دفتر مامایی مرکز توسعه شبکه و ارتقای سلامت وزارت بهداشت و نماینده جامعه مامایی در شورایعالی نظام پزشکی می گوید: بحث مهمی که در این زمینه وجود دارد، عدم زایمان های طبیعی است ، به طوری که مثلا در سال 79، بیش از 35 درصد سزارین داشتیم ، که این رقم باید تعدیل شود؛ چراکه خدماتی که یک ماما انجام می دهد، فقط زایمان نیست.
یک بیمار در طول بارداری و سرانجام تا زایمان می تواند تحت نظر و مراقبت یک ماما باشد و از آنجا که در شهرهای بزرگ رزیدنت زیاد است و زایمان طبیعی کم ، ماما از انجام کار محروم می شود، در حالی که در بیمارستان های آموزشی باتوجه به شرایط آینده باید اولویت با دانشجو باشد.
اگر در دوران دانشجویی این کار را انجام ندهد، چه زمانی می تواند انجام آن را یاد بگیرد؛ دکتر مهناز اشرفی ، متخصص زنان و زایمان و نازایی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران ، اما اعتقاد دیگری دارد.
او می گوید: مامایی و تخصص زنان در راستای یکدیگر کار می کنند؛ اما در مراکز آموزشی در علوم پزشکی ایران گاهی اوقات ماماها از حیطه وظیفه خود هم فراتر می روند و کارهای یک پزشک را هم انجام می دهند.
اکنون هستند فارغ التحصیلان مامایی که بیمار را ویزیت می کنند و اگر زایمان طبیعی باشد کارش را انجام می دهند، اما اگر زایمان طبیعی نباشد قاعدتا متخصص را می طلبد.

ماماها را قبول ندارند

شیرعلی ، دانشجو ترم ششم مامایی می گوید: در بیمارستان ها کار یک ماما را اصلا قبول ندارند تا چه برسد به این که بخواهند به او کار بدهند.
رزیدنت های زنان و متخصصان به ما اجازه کار نمی دهند، ما در حد مشاهده گر (Observe) عمل می کنیم. در حالی که یک فارغ التحصیل مامایی شاید دلسوزانه تر و دقیق تر از یک پزشک کارش را انجام دهد.
ادامه می دهد: به عنوان مثال در بیمارستان شریعتی که بیمارستان بسیار بزرگی است فقط یک ماما استخدام شده است و اکنون فارغ التحصیلان این رشته حتی در مقطع کارشناسی ارشد در وضع نامناسب اشتغال به سر می برند.
شاهد محمدی می گوید: بحث اشتغال مشکل تمام رشته ها است ، مثلا اکنون پزشکان نیز مشکل اشتغال دارند، اما ما می توانیم دیگر پذیرش دانشجوی پزشکی نداشته باشیم. پرسش این است: اگر به ماما نیازی وجود ندارد، چرا این رشته اینقدر در دانشگاه های مختلف پذیرش دارد؛
شاه محمدی ، این گونه پاسخ می دهد: این طور هم نیست که نیازی وجود نداشته باشد. ماماهای بیمارستان ها کارهای زیادی انجام می دهند، مثلا آ.یو.دی می گذارند و 65 درصد خدمات ما را در مراکز دولتی ماماها انجام می دهند؛ اما کاری که ما انجام دادیم این است که نیازسنجی کردیم.
این که در هر مقطعی چقدر به مامایی نیاز داریم. اکنون در تلاش هستیم که پذیرش کاردانی مامایی را متوقف کنیم.
میزان تربیت کاردان و کارشناس مامایی ما هم از سال 81تا 82 کاهش یافت و کمتر هم خواهد شد. سال 81، 2000کاردان و 1300 کارشناس مامایی فارغ التحصیل شدند که این رقم در سال 82 به یک هزار کاردان و 620 کارشناس کاهش پیدا کرد.
مسوول دفتر مامایی وزارت بهداشت می افزاید: سالانه حدود 3000 فارغ التحصیل مامایی در بخش دولتی داریم و در حال تلاش برای گسترش شاخه های کارشناسی ارشد و PHD برای این رشته هستیم.

زایمان طبیعی چاره کار است

شاه محمدی می گوید: افزایش فارغ التحصیلان پزشکی باعث شده دانشجو و فارغ التحصیل مامایی بیکار شوند و برای رفع این مشکل ما درصدد تبلیغ روشهای زایمان بدون درد و طبیعی هستیم.
اکنون در بسیاری از کشورها زایمان ها، طبیعی انجام می شود. اگر روش زایمان بدون درد انجام شود ماماها کار بیشتر خواهند داشت. وی می افزاید: در این روش مادر به کمک ماما هدایت زایمان را به عهده خواهد داشت و امیدواریم بتوانیم هر چه سریع تر آن را به سراسر کشور ابلاغ کنیم.
شاه محمدی درخصوص آمار استخدام فارغ التحصیلان مامایی این طور می گوید: آمار خیلی محدود است به طوری که سال گذشته در مقطع فوق لیسانس اصلا استخدامی نداشتیم.
بسیاری از دانشجویان فارغ التحصیل مامایی می گویند به دلیل حضور و وجود متخصصان زنان است که بیکار مانده اند. گویا این دو رشته یعنی مامایی و متخصص زنان هووی هم هستند.
اما دکتر مهناز اشرفی ، متخصص زنان ، زایمان و نازایی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران نظر دیگری دارد. او می گوید: در زایمان هیچ چیز مشخص نیست و حتی زمانی که قرار است زایمانی طبیعی انجام شود، ممکن است ناگهان به جراح نیاز باشد.
وی می افزاید: در سیستم آموزشی اشکال وجود دارد. پذیرش دانشجو باید براساس نیاز باشد، چرا که بیمارستان ها هم براساس نیازشان استخدام می کنند. وقتی بیمار زایمان طبیعی زیاد باشد خوب ماما هم می تواند کارش را انجام دهد؛ اما وقتی بیشترین بیماران ما سزارین دارند مسلما بیمارستان متخصص زنان می خواهد.
دکتر اشرفی ادامه می دهد: نحوه پذیرش بیمار در بیمارستان های خصوصی دوگونه است. گاهی یک بیمار پزشک خود را معین می کند و پزشک او باید کار زایمانش را در بیمارستان انجام دهد، اما گاهی اوقات یک بیمار، پزشک معینی ندارد و زایمان او ممکن است طبیعی یا به شکل سزارین باشد که اگر به شکل طبیعی باشد ماما و اگر نیاز به جراحی باشد، پزشک کشیک کار او را انجام می دهد؛ اما در بیمارستان های دولتی و آموزشی ممکن است بیمار زایمان طبیعی کم باشد. بالاخره رزیدنت هم باید کار یاد بگیرد. به همین علت ماماها کمتر کار برایشان پیش می آید.

و بالاخره

حالا که این گزارش دارد تمام می شود، اگر شما هم مثل ما نتوانسته اید نتیجه ای از همه این حرفها بگیرید، نباید خود را سرزنش کنید.
واقعا نمی شود امیدوار بود که به این زودی ها جایگاه رشته مامایی در ساختار بهداشت و درمان کشورمان تعریف شود. اجازه بدهید برگردیم به ابتدای نوشته: تب کنکور داغ است ، هر چند حالا دیگر همه می دانند که دانشگاه رفتن ضمانت کار پیدا کردن نیست.
شما هم اگر قصدتان از دانشگاه رفتن ، پیدا کردن جایگاه شغلی خوبی در آینده است ، مراقب باشید رشته ای را انتخاب نکنید که آینده کاری اش از همین حالا معلوم است.