قانون جدید جرائم رانندگی، پایان 40 سال انتظار

به گفته رئیس پلیس راهور ناجا از ماه‌ها پیش جلسات مشترکی به منظور انجام هماهنگی‌های لازم میان وزارت راه، سازمان راهداری و شهرداری‌ها برای اصلاح جاده‌ها و نصب تابلوها و علائم جدید برگزار شده است. همچنین دوره‌های آموزشی لازم به ماموران راهنمایی و رانندگی برای اجرای صحیح قانون جدید جرائم رانندگی در سطح شهرها و جاده‌ها از مدت‌ها پیش برگزار شده است. مهم‌ترین ویژگی قانون جدید جرائم رانندگی این است که برای اولین بار نقش تمام عوامل در بروز حوادث رانندگی شامل راننده، وضعیت راه، نقش خودروساز در ایمنی خودرو، نقص فنی خودروها، عابران پیاده و... ‌ کنار هم دیده شده است.

رئیس پلیس راهور ناجا همزمان با آغاز اجرای قانون جدید جرائم رانندگی در کشور تاکید می‌کند: لازم نیست برای اجرای قانون جدید نگرانی و دغدغه داشته باشند، زیرا با برنامه‌ریزی‌ها و هماهنگی‌های انجام شده پلیس نهایت تلاش خود را به کار می‌گیرد که 95 درصد مردم که تابع قانون هستند، همچنان با آرامش رانندگی کنند و فقط 5 درصدی که دارای رانندگی‌های پرخطر هستند و اصرار به تخلف دارند، باید نگران اجرای این قانون باشند.

سردار مومنی در گفت‌وگو با «جام‌جم»، هرچند ترجیح می‌دهد ارائه هر گونه آمار و ارقامی از آخرین وضعیت تخلفات و جرائم رانندگی را به سپری شدن حداقل چند هفته از اجرای قانون جدید موکول کند، اما این را هم می‌گوید که در مجموع وضعیت رانندگی‌ها بهتر شده است.

تخلفاتی مانند سرعت و سبقت غیرمجاز و حرکات مارپیچ و نمایشی کاهش یافته است، رانندگان در سفرهای جاده‌ای بیشتر استفاده از کمربند ایمنی بخصوص برای سرنشینان صندلی عقب را رعایت می‌کنند، موتورسواران بیشتر خود را ملزم به گذاشتن کلاه ایمنی کرده‌اند، رعایت حریم گذرگاه عابرپیاده توسط رانندگان با اجرای قانون جدید بیشتر شده است و تمام این اتفاقات خوب به اعتقاد رئیس پلیس راهور ناجا از نتایج آغاز اجرای قانون جدید جرائم رانندگی در کشور بوده است، هرچند سردار مومنی باز هم تاکید می‌کند که برای ارزیابی دقیق‌تر درباره اثرات اجرای قانون جدید در وضعیت رانندگی درکشور، باید زمان بیشتری بگذرد. در این گزارش تلاش می‌شود درخصوص آخرین تغییرات جرائم رانندگی به همراه میزان افزایش جریمه این تخلفات و همچنین سیستم امتیاز منفی به تخلفات که از امسال برای اولین بار براساس قانون جدید جرائم رانندگی در کشور اجرایی خواهد شد، به شهروندان اطلاع‌رسانی شود تا از جریمه شدن‌های ناآگاهانه آنها جلوگیری شود.

در قانون جدید جرائم رانندگی، معاینه فنی خودروها از 2 سال فعلی به 5 سال افزایش یافته است و به این ترتیب خودروهای شماره‌گذاری صفر کیلومتر تا 5 سال پس از تولید نیاز به معاینه فنی نخواهند داشت. برآورد شده 50 درصد خودروها مشمول این ماده قانونی شوند و برای بقیه خودروها موضوع معاینه فنی با جدیت دنبال می‌شود به طوری که خودروهای بالای 5 سال عمر بدون معاینه فنی، اجازه تردد نخواهند داشت.

جریمه 200 هزار تومانی برای مصرف روانگردان

براساس قانون جدید جرائم رانندگی، جریمه 200 هزار تومانی و توقیف 6 ماهه گواهینامه در انتظار رانندگانی است که ‌ هنگام رانندگی مواد روانگردان، مشروبات الکلی یا مواد مخدر مصرف کرده باشند. رئیس پلیس راهور ناجا در این باره می‌گوید: در صورتی که بررسی‌ها (با استفاده از تجهیزاتی که در اختیار پلیس قرار دارد) نشان دهد‌ فرد هنگام رانندگی در حالت مستی بوده یا از مواد مخدر و روانگردان استفاده کرده است، علاوه بر جریمه 2 میلیون ریالی، گواهینامه راننده نیز به مدت 6 ‌ماه توقیف و راننده متخلف برای رسیدگی به پرونده‌اش به مراجع قضایی معرفی می‌شود.

سردار اسکندر مومنی به بخشودگی نمره‌های منفی هم اشاره کرد و افزود: اگر فردی 6 ‌ماه پس از ارتکاب آخرین تخلف نمره منفی‌دار، مرتکب تخلفی نشود تمامی نمرات منفی او در مراحل اول و دوم حذف می‌شود و عدم انجام تخلف در مرحله سوم برای حذف نمرات منفی نیازمند یک سال زمان است.

در قانون جدید جرائم رانندگی برای تخلفات شش‌گانه شامل انجام حرکات نمایشی، تجاوز از سرعت مجاز، سبقت غیرمجاز، عبور از چراغ قرمز، انجام حرکات مارپیچ و حرکت با دنده عقب در آزادراه‌ها و بزرگراه‌ها از 10 تا 100 هزار تومان جریمه در نظر گرفته شده است و برای بقیه تخلفات رانندگی که حدود 180 نوع تخلف را شامل می‌شود از 5 تا 50 هزار تومان جریمه تدوین شده است که نرخ این جرایم هر 3 ‌سال یکبار براساس نرخ تورم افزایش خواهد داشت.

در قانون سابق جرائم رانندگی، برخورد با رانندگان متخلف فقط بر پایه جریمه نقدی استوار بود، در حالی که مسوولان راهنمایی و رانندگی با استناد به جدول جرائم رانندگی در بسیاری از کشورهای دنیا معتقد بودند نه‌تنها این مبالغ کم و ناچیز است، بلکه صرفا با تکیه بر جریمه نقدی نمی‌توان رانندگان متخلف را قانونمند کرد.همین موضوع سبب شد ‌ در قانون جدید جرائم رانندگی علاوه بر جریمه، نمره منفی و توقیف خودرو نیز برای رانندگان متخلف در نظر گرفته شود.

بر این اساس 20 تخلف از مجموع تخلفات رانندگی مشخص شده‌اند که به غیر از جریمه به آنها نمره منفی نیز تعلق می‌گیرد و اگر جمع نمرات منفی تخلفات مذکور در مرحله اول به 30 نمره برسد گواهینامه راننده برای بار اول به مدت 3 ‌ماه توقیف و پس از اتمام این دوره راننده خاطی 400 هزار ریال باید بپردازند تا گواهینامه‌ خود را پس بگیرند.

در مرحله دوم اگر راننده متخلف 25 امتیاز منفی گرفت گواهینامه وی 6 ماه توقیف شده و پس از آن باید 600 هزار ریال به حساب خزانه واریز کند تا گواهینامه‌اش را پس بگیرد. در مرحله سوم اگر راننده متخلف 20 امتیاز منفی گرفت گواهینامه وی ابطال شده و صرفا پس از یک سال و طی دوره‌های مربوطه و پرداخت یک میلیون ریال به حساب خزانه می‌تواند گواهینامه را پس بگیرد.

بجز 6 تخلف انجام حرکات نمایشی، تجاوز از سرعت مجاز، سبقت غیرمجاز، عبور از چراغ قرمز، انجام حرکات مارپیچ و حرکت با دنده عقب در آزادراه‌ها و بزرگراه‌ها برای هر تخلف 20 گانه در هر 24 ساعت صرفا یک بار نمره منفی محاسبه می‌شود و برای تخلفات شش‌گانه به‌ازای هر تخلف نمره منفی بدون احتساب مدت زمانی محاسبه خواهد شد.

در قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، کسانی که در مدت ضبط گواهینامه رانندگی کنند مانند این است که بدون گواهینامه رانندگی کرده‌اند و با آنها طبق قانون برخورد خواهد شد. براساس قانون جدید وسیله نقلیه رانندگان فاقد گواهینامه توقیف و راننده به مراجع قضایی معرفی خواهد شد.

اگر راننده‌ای به صورت همزمان مرتکب 2 تخلف از تخلفات انجام حرکات نمایشی، تجاوز از سرعت مجاز، سبقت غیرمجاز، عبور از چراغ قرمز، حرکت به صورت مارپیچ و تجاوز به چپ از محور راه شود علاوه بر جریمه و نمره منفی وسیله نقلیه وی به مدت 3 روز توقیف می‌شود.

در قانون قبلی جرائم رانندگی مجازات خودرویی که بدون مجوز وارد محدوده طرح ترافیک می‌شد یک قبض جریمه 13 هزار تومانی برای راننده‌اش بود. در حالی‌که در قانون جدید جرائم رانندگی به ازای هر یک ساعت تردد خودروهای بدون مجوز در محدوده طرح ترافیک 13 هزار تومان جریمه در نظر گرفته شوند. البته به گفته رئیس پلیس راهور ناجا هم‌اکنون میزان جریمه ورود به طرح 13 هزار تومان است، اما ممکن است در تدوین ردیف‌های جدید جدول جرائم رانندگی این مبلغ افزایش یابد.

یکی از انتقادات وارد شده به قانون قبلی راهنمایی و رانندگی این بود که این قانون فقط برای رانندگان نوشته شده بود و قانونگذار برای تخلف عابران پیاده مجازاتی در نظر نگرفته بود، اما براساس قانون جدید جرائم رانندگی، عابران پیاده نیز در تصادفات ممکن است مقصر شناخته شوند.

رئیس پلیس راهور ناجا در این باره می‌گوید: در تصادف خودرو با عابرپیاده اگر راننده تمام قوانین را رعایت کرده باشد و عابر از مسیر خط‌کشی یا پل عابری که در آن نزدیکی بوده برای عبور از گذرگاه استفاده نکرده باشد، در این صورت عابرپیاده مقصر شناخته می‌شود و مسوولیتی متوجه راننده نیست.

متاسفانه طی سال‌های گذشته تجاوز خودروها و موتورسیکلت‌ها به گذرگاه عابرپیاده موجب بروز مشکلات فراوانی شده به‌ طوری که امنیت عابران پیاده را با تهدید مواجه کرده است و گاه تصادفات مرگباری را نیز رقم زده است.در این جهت در قانون جدید تخلفات رانندگی، رانندگانی که روی گذرگاه عابرپیاده توقف کنند 20 هزار تومان جریمه خواهند شد.

در قانون قبلی جرائم رانندگی رانندگان تنها یک ماه برای پرداخت قبوض جریمه خود فرصت داشتند در حالی که در قانون جدید به دلیل افزایش قابل توجه مبالغ جریمه‌ها، این تسهیلات برای شهروندان فراهم شده تا قبض جریمه خود را ظرف 2 ماه پرداخت کنند. البته این را هم بگوییم که در صورت عدم پرداخت در این مدت مبلغ جریمه 2 برابر خواهد شد.

براساس قانون جدید رسیدگی به تخلفات رانندگی در صورتی که مبلغ جریمه خودرو به 10 میلیون ریال برسد، مراتب به مالک اعلام و در صورت عدم پرداخت، پلیس راهنمایی و رانندگی می‌تواند خودرو را تا زمان پرداخت جریمه توقیف کند.

براساس قانون قبلی جرائم رانندگی اگر شهروندی به قبوض جریمه رانندگی خود اعتراض داشت می‌توانست با مراجعه به شعب شوراهای حل اختلاف اعتراض خود را مطرح کند تا به آن رسیدگی شود، اما براساس قانون جدید جرائم رانندگی، از این پس دیگر شوراهای حل اختلاف نقشی در رسیدگی به اعتراضات نسبت به قبوض جریمه رانندگی نخواهند داشت.

به نظر می‌رسد قانون جدید جرائم رانندگی در مقابل عملکرد خودروسازان بسیار جدی است چراکه به گفته رئیس پلیس راهور ناجا از زمان اجرای قانون جدید مهلت 6 ماهه‌ای به خودروسازان داده می‌شود تا نسبت به نصب کمربند ایمنی برای تمام سرنشینان خودروهای تولیدی خود اقدام کنند و در مورد خودروهایی که در حال حاضر در سطح شهر تردد دارند نیز به تدریج زمانی تعیین خواهد شد که نسبت به تجهیز خودروها به کمربند ایمنی اقدام کنند.

قانون جدید جرائم رانندگی در حالی از 10 اردیبهشت ‌ در کشور اجرایی شده است که مسوولان ترافیکی و راهنمایی و رانندگی کشور امید بسیاری به کارایی قانون جدید در کاهش تخلفات و افزایش پایبندی رانندگان به رعایت قوانین و مقررات رانندگی بسته‌اند. حال باید منتظر ماند و دید که افزایش مبالغ جرائم رانندگی و در کنار آنها سایر مجازات‌ بازدارنده مانند سیستم امتیاز منفی، توقیف گواهینامه و محرومیت از رانندگی در بازدارندگی از ارتکاب تخلفات، رعایت هر چه بیشتر قوانین و مقررات رانندگی از سوی شهروندان و در مجموع کاهش آمار تخلفات رانندگی تا چه اندازه تاثیرگذار خواهد بود.