هجوم سنگریزه‌های حیاتی به زمین و مریخ

درخصوص این بمباران‌ها باید گفت نمی‌توان تفاوت چندان زیادی میان زمین و مریخ در مورد هدف قرار گرفتن این خرده شهابسنگ‌ها قائل شد. این دو سیاره حدود 4 میلیارد سال پیش مورد هجوم خرده‌سنگ‌های فضایی قرار گرفته‌اند و این یک حقیقت ثابت شده است. اما در اینجا یک نکته اساسی خودنمایی می‌کند و آن، این‌که زمین در مقایسه با مریخ جاذبه قوی‌تری دارد. علت این تفاوت جاذبه‌ای نیز مثل روز روشن است: زمین از ابعاد بزرگ‌تری برخوردار است و در نتیجه همین تفاوت پذیرای خرده‌شهابسنگ‌های بیشتری بوده است. با این حال ما به این نتیجه رسیده‌ایم که این دو سیاره در پایان این برخوردها سرنوشت مشابهی داشته‌اند.

به یک نکته مهم توجه کنید: بمباران خرده‌شهاب سنگی روی مریخ و زمین همچون چاقوی 2 لبه است. اجرامی‌ که با زمین و مریخ برخورد کرده‌اند مواد ارگانیکی و از همه مهم‌تر آب را با خود به این دو سیاره آورده‌اند. اتفاقا این برخوردها را می‌توان سرآغازی برای پیدایش حیات روی این سیاره‌ها دانست. در کنار این مواد، دی‌اکسیدکربن نیز به زمین کمک کرده است تا به سیاره‌ای گرم تبدیل شود. البته ما اکنون از این نکته آگاه هستیم که گاز سردکننده‌ای همچون دی‌اکسیدسولفور نیز به همین ترتیب پایش به این سیارات باز شده است. ما هنوز نمی‌دانیم در یک بازه زمانی کوتاه که این برخوردها در آن صورت گرفته‌اند تأثیر منفی یا مثبتی بر آنها داشته‌اند. درک روشن‌تر این حقیقت نیاز به انجام تحقیقات وسیع‌تر دارد. ما هم‌اکنون در حال کار روی این نکته هستیم و پیش‌بینی می‌کنیم در سال‌های آینده به این پرسش نیز پاسخی قاطع و روشن ارائه کنیم.

همین‌طور است. این برخوردها گرچه تغییرات شگرفی در سیاره سرخ ایجاد کرده‌اند، اما مواد اصلی پیدایش حیات را نیز با خود به همراه داشته‌اند. به همین دلیل باید نگاه موشکافانه‌ای روی این برخوردها داشت. چه بسا از دل همین تحقیقات بتوان به مجموعه عظیمی‌از اطلاعات ارزشمند درخصوص گذشته مرموز مریخ و وجود نشانه‌های حیات در آن دست یافت.

بمباران خرده شهابسنگی مریخ در حدود 4 میلیارد سال پیش در دوره خاصی روی داد که برخوردهای شهابسنگی با این سیاره بسیار شدت داشت. این رویداد به طور متمرکز صورت می‌گرفت و اجرام فضایی مختلفی را در منظومه شمسی تحت تأثیر قرار داده بود و مریخ تنها یکی از آنها بوده است. این برخوردها آنقدر شدید بوده است که سطح کل سیاره را دستخوش تغییرات زیادی کرده بود. در حقیقت می‌توان گفت با این بمباران‌ها مریخ شکل و قیافه جدیدی پیدا کرده بود. اگر نگاهی به ماه داشته باشیم درک بهتری از این تأثیرگذاری پیدا می‌کنیم. حفره‌های بسیار قدیمی ‌که در سطح قمر زمین دیده می‌شود نمونه بارزی از این رویداد به شمار می‌آیند. برخوردهای شهابسنگی با ماه چهره مملو از فرورفتگی و چاله‌های متعدد برای این جرم آسمانی برجای گذاشته‌اند. بدون شک می‌توان گفت برخورد این شهابسنگ‌ها با اعضای تشکیل دهنده خانواده منظومه شمسی یکی از دوره‌های تاریخی این منظومه را رقم زده‌اند.

در مقایسه با زمین، مریخ سیاره‌ای سرد به شمار می‌آید. همچنین از نظر اتمسفر نیز قابل رقابت با زمین نیست. البته مریخ دارای اتمسفر است اما در قیاس با زمین به مراتب قطر کمتری دارد. اما این باعث نمی‌شود به مریخ به عنوان سیاره‌ای نگاه کنیم که اصلا شانسی برای ادامه حیات در آن وجود ندارد. مطالعات چندین ساله دانشمندان نشان می‌دهند که در گذشته‌های دور، مریخ گرم‌تر از دوران فعلی بوده است. این سیاره همچنین مرطوب‌تر بوده و حتی نشانه‌هایی از حیات در آن دیده شده است. این تصور نیز دور از ذهن نیست که در زیر لایه‌های سطحی مریخ نشانه‌هایی از حیات وجود داشته باشد. دقیقا به خاطر همین تصور است که هم اکنون سرمایه‌گذاری‌های چند میلیارد دلاری درخصوص تحقیقات مریخ صورت می‌گیرد. همه این تلاش‌ها با هدف پیدا کردن نشانی از حیات در مریخ است.

بشر در گذشته توانسته است با بهره‌گیری از هوش و استعداد سرشار خود محیط‌زیست زمین را به طرز چشمگیری تغییر دهد. این تغییرات تا به حدی بوده است که در برخی موارد دیگر راه برای برگشت به حالت اول وجود ندارد. از این رو منطقی است که فرض کنیم امکان تغییردادن محیط مریخ نیز وجود دارد. حداقل می‌توانیم این تغییرات را در محیط‌های محدود و حتی برای دوره‌های کوتاه انجام دهیم. مریخ به عنوان نزدیک ترین سیاره به زمین و همچنین با برخورداری از منابع عظیم یخ و آب به مهم‌ترین هدف بشر برای توسعه سکنی گزینی در منظومه شمسی تبدیل شده است. بشر به مریخ به عنوان گام نخست در فرآیند خروج از مرزهای زمین و زندگی فرازمینی نگاه می‌کند. از همان زمان که دانش فضانوردی شکل و شمایل امروزی خود را پیدا کرده این هدف وجود داشته است و همزمان با پیشرفت فناوری‌های مورد نیاز، احساس می‌کنیم به آن نزدیک‌تر می‌شویم.

بله. مطالعه‌ای که پیش روی شماست در حقیقت ادامه یک سری تحقیقات جامعی است که پیش از این گروهی از دانشمندان آغازگر آن بوده‌اند. آنها پس از بررسی‌های طولانی‌مدت متوجه شده بودند شهابسنگ‌ها منبع اصلی متان فعلی موجود در اتمسفر مریخ نیستند. این کشف مهم کافی بود تا امیدهای دانشمندان زنده شود، امیدهایی که بر اساس آنها می‌توان مطمئن شد متان موجود در مریخ به وسیله گونه‌های حیاتی احتمالی ساکن سیاره سرخ تولید شده است. گذشته از این تحقیقات دانشمندانی که این پروژه را آغاز کرده بودند نشان داده است شهابسنگ‌ها گازهای مهم دیگری را نیز به زمین آورده‌اند. این انتقال به دوران‌های ابتدایی پیدایش زمین مربوط می‌شود. به این ترتیب زمین قابل سکونت شده است. همین انتقال تاریخ موجب شده تا دانشمندان زیادی در سراسر دنیا به فکر بررسی تکرار احتمالی این نقل و انتقال به سایر اجرام مهم منظومه شمسی بیفتند.