خال؛ مهمانی ناخوانده و ناخوشایند

خال یکی از شایع‌ترین ضایعه‌های پوستی است که هر روزه افراد بسیار زیادی برای برداشتن این لکه‌ها (در ابعاد کوچک، متوسط و بزرگ)‌ به کلینیک‌های پوست و مو مراجعه می‌کنند.

درواقع خالها، تومورهای خوش‌خیم پوستی هستند که با زمینه ژنتیکی ایجاد می‌شوند. منشا ایجاد آنان نیز از یکسری سلول به نام ملانوسیت (سلول‌های رنگدانه‌ساز) است که تغییر شکل داده و به عنوان سلول نوئوسیت مطرح می‌شوند.

این خال‌ها ممکن است از بدو تولد فرد ظاهر شوند یا در سن‌های بالاتر همچون سن بلوغ نوجوانی یا دوران بارداری اتفاق بیفتند. بنابراین ضرورتی ندارد که خال حتما از زمان تولد شخص پدید آید.

به عنوان مثال ممکن است کودک در بدو تولد دارای خال نباشد، اما بتدریج در سن 4 الی 5 سالگی خال‌های قهوه‌ای رنگی روی پوست او ظاهر شود. این خال‌ها بتدریج بزرگ‌تر و رنگدانه آنان نیز پررنگ‌تر و برجسته‌ترخواهد شد.

خال‌ها به طور پراکنده در بدن پخش هستند و تمرکز بر یک محل خاص وجود ندارد.

خیر، تعداد خال در بین افراد سفیدپوست و سیاهپوست به یک میزان است و تفاوتی با یکدیگر ندارند اما کک و مک و ضایعات آفتابی در بین افراد سفید پوست بیشتر است.

بله، ممکن است با افزایش سن و گذشت چند دهه این خال‌ها رنگ خود را از دست بدهند و همرنگ پوست شوند. البته این سیر تکاملی همیشه اتفاق نمی‌افتد. معمولا تا سن 30 الی 35 سالگی ما شاهد بروز این خال‌ها خواهیم بود، اما پس از این دوره سنی نباید شاهد بروز خال باشیم. بنابراین اگر در این مقطع روی پوست فردی خال ایجاد شود، باید این موضوع پیگیری، بررسی و از پوست شخص نمونه‌برداری شود.

اکثر خال‌ها و لکه‌های پوستی خوش‌خیم هستند و خطر ابتلا به سرطان در آنان بسیار کم است، اما در مواردی که خال به سرعت بزرگ شود یا چند رنگی و ایجاد نامنظمی در حاشیه آن دیده شود یا به طور کلی ساختار قبلی خودش را از دست بدهد، حتما نیاز به تکه‌برداری و آزمایش دارد. در صورت غیرطبیعی بودن سلول، خال باید جراحی شود، زیرا با این تغییرات ریسک بدخیمی بشدت افزایش می‌یابد. در حال حاضر مهم‌ترین بدخیمی که روی خال‌ها سوار می‌شوند ملانوم یا سرطان سلول‌های رنگدانه‌ای پوست است که احتمال مرگ و میر بسیاری دارد، البته ممکن است این سرطان سلول رنگدانه‌ای، از پوست سالم نیز ایجاد شود.

هم‌اکنون بیماران مبتلا به این عارضه از طریق روش‌های رادیوتراپی و شیمی‌درمانی مداوا می‌شوند که بسته به پروسه درمانی، اندازه ضایعه و گسترش داخلی سرطان، از روش‌های درمانی متفاوتی برای مداوای افراد مبتلا به این عارضه استفاده می‌شود. آنچه در مورد این نوع سرطان وجود دارد این که چنانچه گسترش به اعضای داخلی اتفاق بیفتد، احتمال مرگ فرد مبتلا بسیار زیاد است.

با توجه به نوع خال روش‌های مختلفی برای برداشتن آنان به افراد توصیه می‌شود. به عنوان مثال نوعی از خال‌های تجمعی در بین عموم مردم به نام ماه‌گرفتگی شناخته شده است یا نوعی دیگر به نام خال مادرزادی مودار که از بدو تولد در فرد ایجاد می‌شود، هم شایع است. این نوع خال دارای موست و سطح خال حالت مخملی دارد. اگر ابعاد این خال‌ها بسیار بزرگ باشد، ریسک زیادی برای تبدیل شدن به سلول‌های بدخیم پوستی دارند، بنابراین به این‌گونه از افراد توصیه می‌شود که خالشان را بردارند. اما در مجموع می‌توان گفت که برداشتن خال کاملا به انتخاب فرد بستگی دارد، مگر این‌که با اتفاق افتادن تغییرات ذکر شده، برداشتن این خال‌ها ضروری و قطعی باشد در غیر این صورت برداشتن خال بیشتر جنبه زیبایی دارد.

در حال حاضر بهترین روش برای برداشتن خال، روش جراحی است، اما سایر روش‌های دیگر نیز همچون سوزاندن، رادیو فرکانسی و لیزر نیز می‌تواند در جراحی بعضی خال‌ها موثر باشند.

در صورت برداشته نشدن خال احتمال عود آن زیاد است. برداشت خال می‌تواند اسکار (جوشگاه) ایجاد کند که البته این امر به اندازه و محل خال و تبحر پزشک متخصص بستگی دارد. همچنین تعداد خال در فرد کاملا ژنتیکی است و هیچ ارتباطی با دیگر خال‌ها ندارند. به عبارتی برداشتن خال بزرگ‌تر دلیل بر این نمی‌شود که خال یک فرد ازدیاد نیابد. همچنین این مطلب که گفته می‌شود خال زایش دارد، امری محال است.

در حال حاضر هیچ راهی برای پیشگیری از ایجاد خال وجود ندارد و اگر قرار باشد خال ایجاد شود قطعا با زمینه ژنتیکی ایجاد خواهد شد.

فرزانه صدقی