تکیه معاون الملک؛ باغ دیدنی اما بی درخت کرمانشاه

این شاهکار کاشیکاری در بافت قدیم شهر کرمانشاه در محله آبشوران (شهید حدادعادل) به دستور حسین‌خان معروف به معین‌الرعایا، پدربزرگ معینی کرمانشاهی ـ شاعر معروف معاصر ـ ساخته شده و شامل 3 قسمت، حسینیه، زینبیه و عباسیه است.

تکیه معاون‌الملک سال 1330 هـ . ق برای بازسازی و مرمت به دست استادانی ماهر و چیره‌دست سپرده شد و 6 سال بعد تکیه آینه‌کاری شده با گچبری‌های زیبا و کاشی‌های بی‌نظیر برای برپایی مراسم مذهبی آماده شد.

اوج هنر این بنا، کاشیکاری نفیس آن است که از نوع خشتی یا هفت‌رنگ قلمداد می‌شود و برخی وقایع تاریخی با همین هنر در دیوارهای تکیه به نمایش گذاشته شده‌اند.

وقایع خونبار و جانسوز عاشورا، قیام مختار علیه کفار و بارگاه حضرت سلیمان از جمله این وقایع تاریخی هستند. نقوش انسانی بعضی شاه‌های قاجار و شخصیت‌های معروف افسانه‌ای ایران نیز در این کاشی‌ها با نقوش هندسی بکر به چشم می‌خورند.

در ورودی این بنا یک سقاخانه تعبیه شده که از لحاظ فرهنگی و اعتقادی از ارزش خاصی میان مردم کرمانشاه برخوردار است.تکیه معاون‌الملک دارای یک گنبد و فاقد مناره است. اگر از در غربی وارد حسینیه شوی، پس از طی دالانی کوتاه به حیاطی می‌رسی که بی‌جا نیست اگر آن را باغ کاشی بخوانیم.

بخش میانی تکیه زینبیه نام دارد؛ عمارتی مسقف با حجره‌های متعدد که غرفه‌های فوقانی آن مختص زنان شرکت کننده در مراسم عزای حسینی است. وقتی‌ دالان میان عباسیه و زینبیه را طی کردی به صحن وسیع و چشم‌نواز عباسیه می‌رسی که دیوارهای رفیعی آن را احاطه کرده‌اند. این حیاط بارها میزبان گروه‌های تعزیه‌خوانی و علاقه‌مندان و محققانی از سراسر دنیا بوده است.

هر ساله با شروع محرم بخصوص در شب‌های تاسوعا، عاشورا و شب خاموشان حال و هوای خاصی در تکیه حاکم می‌شود؛ اکثر هیأت سینه‌زنی و زنجیرزنی به تکیه معاون می‌آیند و پس از آن‌که چند دقیقه‌ای به عزاداری در صحن پرداختند از در خروجی بیرون می‌روند تا جا برای هیأت بعدی باز شود. در این شب‌ها سقاخانه و حیاط غربی که حوضی لاجوردی در دل خود دارد با نور شمع‌هایی که به یاد امام حسین(ع)‌ توسط عاشقان این حضرت روشن شده‌اند بسی دیدنی و خاطره‌انگیز است.

غیر از ماه محرم، جمعه‌ها نیز در تکیه مراسم روضه‌خوانی اجرا می‌شود، روزهای دیگر هفته هم این بنای ملی محل پذیرش علاقه‌مندانی است که برای بازدید از هنر اصل اسلامی ‌ـ ایرانی به آنجا آمده‌اند.

همان‌طور که از دیرباز تکیه معاون‌الملک به عنوان مکانی مذهبی ـ فرهنگی مطرح بوده، هم‌اکنون نیز محلی فرهنگی به شمار می‌آید، به طوری که موزه پوشاک و مردم‌شناسی کرمانشاه و یک بازارچه صنایع‌دستی را در خود جای داده است تا بازدیدکنندگان از نزدیک با بخشی از هنر و فرهنگ غنی کرمانشاهیان آشنا شوند.