مبارزه صنایع‌ دستی با کاردستی‌های چینی

امری که گرچه تهمینه دانیالی بالاترین مقام مسوول در این زمینه را خرسند کرده اما بی‌درنگ او را وامی‌دارد تا بگوید که صادرات محصولات صنایع دستی می‌تواند رشد بیشتر از این هم داشته باشد.

حیات صنایع دستی ایران را چند عامل تهدید می‌کند که از آن میان می‌توان واردات محصولات چینی را مهم‌ترین آفت برشمرد. در این ارتباط دانیالی که از محصولات چینی به عنوان کاردستی یاد می‌کند با تاکید می‌گوید که حضور چشم‌بادامی‌ها در عرصه صنایع دستی ایران بسیار کمرنگ شده است و بازدیدهایش از بازارچه‌های صنایع دستی نوروزی در سطح کشور نشان می‌دهد که محصولات چینی در حال حاضر کمتر روی پیشخوان فروشندگان قرار می‌گیرد.

او ادامه می‌دهد: چندی پیش از سوی معاون اول رئیس‌جمهور، قانون ممنوعیت فروش و عرضه صنایع دستی خارجی و بخصوص چینی در فروشگاه‌ها و کارگاه‌های صنایع دستی به مسوولان 31 استان کشور ابلاغ شد که شواهد نشان می‌دهد نقش بازدارنده خوبی داشته است.

این سخنان معاون صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در حالی است که حتی هنوز هم می‌توان در‌میدان نقش جهان اصفهان، پایتخت صنایع دستی ایران، مغازه‌هایی را دید که محصولات بنجل چینی را عرضه می‌کنند.

دانیالی در برابر این واقعیت واکنش نشان می‌دهد و تاکید می‌کند:اکنون به جرات می‌توان گفت که در میدان امام اصفهان 90 درصد مغازه‌ها به طور کامل از محصولات چینی خالی است و شرایط وخیم قبلی دیگر به چشم نمی‌خورد.

البته معاون صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی ریشه کن شدن این امر را تنها در همکاری کامل وزارت بازرگانی، گمرکات، سازمان فرهنگی و گردشگری و دیگر نهاد‌های مربوط با این امر برای مقابله با ورود و فروش اجناس چینی می‌داند.

حسین بختیاری، مدیرعامل مجمع هنرمندان صنایع دستی استان تهران، اما نظر دیگری دارد و معتقد است: با برخوردهای جبری و دستوری نمی‌توان از فروش صنایع دستی خارجی در فروشگاه‌ها و مکان‌های تاریخی جلوگیری کرد.

او برخلاف مشاهدات میلانی می‌گوید: نوروز امسال هم شاهد فروش آثار خارجی در برخی اماکن تاریخی و فروشگاه‌های صنایع دستی بودیم که نشان می‌دهد برخوردهای جبری نیز چندان کارساز نیست.

بختیاری راه‌حل این مشکل را در این می‌داند که اجناس با کیفیت داخلی به وفور و با تسهیلات پولی در اختیار فروشنده ایرانی قرار داده شود تا او نیز پیشخوانی پر و پیمان داشته‌باشد و نیازی به محصول خارجی پیدا نکند.

مدیرعامل مجمع هنرمندان صنایع دستی استان تهران معتقد است: تاکنون بجز صدور بخشنامه برای جلوگیری از فروش صنایع دستی خارجی، کار دیگری نشده است و به جای آن باید کیفیت صنایع دستی را افزایش دهیم و همزمان قیمت صنایع دستی را پایین بیاوریم.

موضوع قیمت بالا و کاربردی شدن صنایع دستی ایرانی یکی از مواردی است که سال‌ها مورد بحث قرار گرفته و هنوز به نتیجه نرسیده است. از یک‌سو هنرمندان داخلی معتقدند که خلق یک اثر هنری با قیمت پایین ممکن نخواهد بود و کفاف دخل و خرج زندگی روزانه‌شان را نمی‌دهد و از طرف دیگر انبار فروشگاه‌های صنایع دستی این روزها پر است از اجناسی که به علت قیمت بالا به فروش نرفته‌اند.

غلامحسین میرسراجی، هنرمند معرق‌کار و منبت‌کار حرف‌هایش دقیقا در همین زمینه است. او می‌گوید: هنرمند این عرصه برای ساخت یک اثر در حوزه صنایع دستی، روزها، هفته‌ها و شا ید ماه‌ها وقت صرف می‌کند و نمی‌توان انتظار داشت حاصل هنر و زحمت آنان با قیمت پایین به فروش برسد.

او با اشاره به این که سیاست‌های حمایتی از تولیدکنندگان صنایع دستی در همه جای دنیا امری متداول است، تاکید می‌کند اگر مسوولان نیز در این مسیر حرکت کنند، شاید بتوان امیدوار بود تا هنرمندان ایرانی نیز بتوانند محصولات خود را با قیمت پایین‌تری عرضه کنند.

شاید بتوان خبر تحت پوشش بیمه قرار گرفتن 380 هزار هنرمند صنایع دستی را که دیروز منتشر شد، نخستین گام در راه حمایت از تولیدکنندگان این عرصه دانست. 2میلیون و 500 هزار فعال حوزه صنایع دستی، چشم انتظار حمایت‌هایی بیشتر از این هستند که مسوولان باید در تحقق آن بکوشند.

مهدی نورعلیشاهی ‌/ ‌گروه فرهنگ و هنر