گرد و غبار، بلوط‌های ایلام را از پای در می‌آورد

این درختان زیبای بلوط در برابر هجوم هر روزه گرد و غبار، توان نفس کشیدن را از دست می‌دهند و یکی یکی از پا می‌افتند.

براساس بررسی‌های انجام شده که برای علل خشکیدگی درختان بلوط صورت گرفته، نفوذ ریزگردهای عربی و گرد و غبار، عامل اصلی زوال درختان بلوط اعلام شده است.

علاوه بر آن تغییرات اقلیمی و خشکسالی‌های متوالی اخیر بر روند جدی شدن خشکی درختان بلوط دامن زده است.

ریشه درخت بلوط تنها به عمق 4 تا 5 متری زمین نفوذ می‌کند و بیشتر در سطح پخش می‌شود و از آب‌های سطحی استفاده می‌کند، اما به دلیل کاهش بارش برف، آب کمی به ریشه درختان بلوط نفوذ کرده و کار به جایی رسیده که بلوط‌زارها تحمل خود را از دست داده و در حال خشک شدن هستند.

هر هکتار جنگل پهن‌برگ، 68 تن گرد و غبار را مهار و هوا را سالم و تمیز و به اصطلاح تصفیه می‌کند، اما گرد و غبار گسترده که در سال‌های اخیر ایلام را بشدت متاثر کرده، توانسته است درختان بلوط را نیز به زانو درآورد.

برگ‌های بلوط کرکی هستند و قابلیت جذب گرد و غبار را دارند و بسته شدن روزنه برگ‌های کرکی بلوط به دلیل شدت بالای گرد و غبار در زاگرس موجب شده که این درختان دیگر توانایی جذب این همه غبار را نداشته باشند.

علاوه بر این مشکل، عوامل دیگری همچون انگل لورانتوس و سوسک چوب‌خوار از فرصت استفاده کرده و به این درختان زیبا حمله می‌کنند. عوامل غیرمستقیم دیگری نیز در خشکی جنگل‌های بلوط زاگرس نقش دارند که در صورت رسیدگی نکردن و اهمال در مهار آن، این خسارت جبران‌ناپذیر کل منطقه زاگرس را با فاجعه‌ای تاریخی مواجه می‌کند.

حضور گسترده دام و زراعت در کف جنگل‌ها، بهره‌برداری بی‌رویه و عدم ملاحظات زیست‌محیطی در اجرای طرح‌های کلان در منطقه زاگرس را عامل غیرمستقیم تخریب گسترده جنگل‌های زاگرس اعلام کرد.

به طور مشخص نمی‌توان دلیل مرگ انبوه بلوط‌زارها را تشخیص داد، چراکه عوامل متعدد و گاهی ناشناخته در این زمینه دخیل هستند. بررسی‌ها در زمینه علل خشکی درختان بلوط در دست اقدام است که طی این پژوهش‌، سطح تخریب بررسی و برآوردهای اولیه از میزان تخریب به دست می‌آید اما این مطالعات نیاز به زمان زیادی برای کارشناسی دقیق این بحران دارد.

برخی کارشناسان می‌گویند گونه‌های بلوط در منطقه زاگرس در اوج پایداری است؛ اگر تعادل این پایداری در حال برهم خوردن است باید به نقش انسان و تغییرات اقلیمی با دقت بیشتری توجه شود، چراکه این تغییرات گسترده نتیجه 70 تا 80 سال بی‌توجهی است.

کارشناسان، عواملی نظیر تخریب جنگل، خشکسالی‌های پی در پی، گرد و غبارهای اخیر و نوع خاک را در زوال و خشکیدگی‌ بلوط‌های منطقه زاگرس دارای نقش موثری می‌دانند.

مرگ ناگهانی گونه بلوط در اکثر مناطق جنگلی زاگرس در 11 استان در حال مشاهده است، اما شرایط جنگل‌های استان ایلام به مراتب بحرانی‌تر است.

یک کارشناس منابع طبیعی و جنگل در استان ایلام گفت: علت برهم خوردن طبیعت بکر و خشک شدن درختان بلوط استان ایلام، آن هم در اوایل بهار، ورود گرد و غبار به استان و خشکسالی سال‌های اخیر بوده است.

خسرو عزیزی افزود: در چند سال اخیر شاهد ورود گرد و غبارهای متعدد به استان ایلام بوده‌ایم که این مساله علاوه بر ضرر برای انسان برای طبیعت نیز خطرناک است.

وی بیان کرد: در سال جاری که هنوز تابستان شروع نشده، گرد و غبار، استان ایلام را بیش از 15 بار فراگرفته است که این مساله باعث شده طبیعت استان ایلام که اوج زیبایی آن در ماه‌های فروردین و اردیبهشت است، به هم بخورد و درختان بلوط نیز خشک شود.

عزیزی عنوان کرد: اگر گرد و غبار بازهم ادامه‌دار باشد، سرسبزی بهار ایلام تا چند هفته دیگر بیشتر دوام نخواهد داشت.

این کارشناس با اشاره به این که استان ایلام دارای 640 هزار هکتار جنگل از نوع متوسط، فقیر و غنی است که عمده گونه‌های آن را درختان بلوط و بنه تشکیل می‌دهد، خاطرنشان کرد: در ماه‌های اخیر خشک شدن تعدادی از درختان بلوط در استان گزارش شده است.

حدود 87 درصد مساحت استان ایلام معادل یک میلیون و 650 هزار هکتار را جنگل و مرتع تشکیل می‌دهد که لازم است برای حفظ و حراست از این نعمت‌های خدادادی فکری اندیشیده شود.

استان ایلام همچنین دارای گونه‌های نادر گیاهی از نوع دارویی است که می‌توان از آن برای توسعه اقتصادی استان نیز استفاده کرد.

بی‌شک خشکی درختان بلوط یک فاجعه و خطر بزرگی برای تهدید زیست‌محیطی و منابع طبیعی کشور است که برای جبران و پیشگیری از آن، همه باید فکر و چاره اساسی بیندیشند.

عوامل غیرمستقیم دیگری نیز در خشکی جنگل‌های بلوط زاگرس نقش دارند که در صورت رسیدگی نکردن و اهمال در مهار آن، این خسارت جبران‌ناپذیر کل منطقه زاگرس را با فاجعه‌ای تاریخی مواجه می‌کند.