آغاز کوچ هزاران پرنده مهاجر از سرزمین آفتاب

کارشناس محیط زیست خراسان رضوی در گفتگو با مهر در مشهد افزود: حضور پرندگان در 13 تالاب و آبگیر خراسان رضوی امسال با 17.6 درصد رشد مواجه بوده است.

به گفته هادی ناصری، بیشتر پرندگان مهاجرآبزی و کنارآبزی که از نواحی شمالی وارد استان می‌شوند، درحوالی دریاچه بزنگان، رودخانه تجن روزهای خوش قشلاق خود را سپری می‌کنند.

وی افزود: 39 گونه آبزی هر سال پرهای هزار رنگ خود را بر فراز خراسان رضوی چتر می‌کنند تا فارغ از سرمای استخوان سوز سرزمین پهناور روسیه، روزهایی را در نسیم فرح بخش مناطق مرکزی شرق ایران سپری کنند.

برکه‌های دیدنی

عشق کوچ، هلهله را به اردوی پرندگان کشانده است. شوق سفر بعد از سوز سرمایی که در قشلاق هم آزارشان می‌داد، اردک‌ها را به وجدآورده است.

چقدر دیدنی است آنگاه که چنگرهای نوک سرخ تا انتهای آبی آسمان پر می‌کشند تا ستاره‌ای را با بال نازکشان لمس کنند یا بر سر خورشید دستی بکشند.

این آفرینش‌های شوق آفرین خدا، امسال در سرزمین آفتاب حسابی خوش گذراندند، هوای معتدل به آنها مجال داد تا بهتر بخوانند و به هر جا که دوست دارند، سرک بکشند.

با شنیدن صدای پای بهار، پرنده‌ها هم مثل آدم‌ها هوایی می‌شوند. به بال هایشان خون می‌دود و اشتیاق رفتن دارند و این گونه است که دسته دسته، هماهنگ و موزون با خنکای صبح بزنگان وداع می‌کنند و راه تازه در پیش می‌گیرند.

اگر شکارچی بی رحمی، تفنگ ساچمه‌ای اش را بسوی این پرندگان‌ها نشانه نرود یا توی این آشفته بازار، صیادی هوس گوشت پرنده نکند، آنها دوباره به دیدن دریاچه خواهند آمد.

هادی ناصری می‌گوید: گرمی آب و هوای خراسان رضوی نسبت به نواحی پراکنده در آسیای میانه و روسیه، علت عمده مهاجرت پرندگان این سرزمین‌ها به ایران و بویژه پهن دشت سرخس است.

وی می‌افزاید: با توجه به پایین بودن ارتفاع از سطح دریا در مناطقی همچون لطف آباد، درگز و سرخس، این مناطق بیشترین پرندگان مهاجر را در خود جای می‌دهند.

ناصری اظهار می‌دارد، انواع کشیم، باکلان، حواصیل، بوتیمار، لک لک سیاه، غاز پیشانی سفید، غاز خاکستری، آنقوت، تنجه، خودتکا، چنگر، خروس کولی، آبچیلک و کاکایی در نواحی مختلف استان فرود می‌آیند و از دیار کهن خراسان رضوی لذت می‌برند.

وی یادآور می‌شود: پرندگان دیگری هم وجود دارند که ترجیح می‌دهند دراین سرزمین مستقر شوند، ازجمله این پرندگان سنقر تالابی، سنقر سفید، کوکور سیاه، عقاب دریایی دم سفید، عقاب صحرایی، شاه باز زنگوله بال و هوبره هستند.

این کارشناس تأکید می‌کند: پرندگان مهاجر 4 تا 6 ماه در کنار آبگیرهای خراسان رضوی استقرار می‌یابند، هر چند برخی از آنها نیز پرندگان عبوری هستند و در دیگر مناطق فرود می‌آیند.

به گفته ناصری در خراسان رضوی 39 منطقه برای زمستان گذرانی پرندگان آبزی و کنار آبزی وجود دارد که معروف ترین آنها، دریاچه بزنگان، رودخانه هریرود درسرخس و تربت جام، کشف رود در نواحی مشهد و سرخس، کال شور در سبزوار، نیشابور، گناباد، کال مشرف آباد در خواف و پشت سدها که در زمان سرمای شدید به زمین‌های کشاورزی و استخرهای پرورش ماهی هم پناه می‌آورند.

جلوه‌های بهشتی

معروف ترین پرندگانی که به خراسان رضوی کوچ می‌کنند، اردک بلوطی، غاز پیشانی سفید، عقاب دریایی و زنگوله بال هستند که همه آن‌ها برای دوستداران طبیعت نام آشنا هستند.

برای امنیت آنها که با حرکات هماهنگ و پروازهای یکدست خود جلوه‌های بهشتی در پهن دشت استان خلق می‌کنند، گشت‌هایی در سطح ایستگاه‌ها مستقر شده اند تا از شکار آنها جلوگیری شود.

هزاران پرنده وقتی قصد وداع دارند، واژه‌ها برای توصیف آن احساس عجز می‌کنند، یک آسمان پرنده، بسوی مقصدی که برای خودشان معنا دارد و برای رسیدن به آن بی تابی نشان می‌دهند، شاید در آنسوی این تالاب محبوبی منتظرشان باشد.

مشکل این پرندگان که بعضأ موجب تلفات می‌شود، یخ زدگی آبگیرهاست که با انجماد محیط زندگی آنها، گاهی صدها قطعه پرنده مهاجر جان می‌دهند. صیادان متخلف هم از کمین‌هایی هستند که جان این مخلوقات بی آزار را تهدید می‌کنند.

هر چند اداره کل محیط زیست خراسان رضوی در سال‌های اخیر کوشش زیادی برای کاهش این مشکلات بازگشت توام با سلامت آنها فراهم کرده است، اما تقویت گشت‌ها و اعمال قانون باز هم می‌تواند به امنیت این مرغان خوش صدای میهمان کمک کند.