نظام آموزش کشور در برابر چالش تامین بودجه

نایب رئیس مجلس شورای اسلامی در حالی از آغاز مجدد بررسی لایحه بودجه کل کشور از فردا ـ 15 فروردین ماه ـ خبر داده که اما و اگرهای بودجه نظام آموزش عمومی کشور تا آخرین روزهای سال گذشته، از ضرورت بازبینی بودجه این وزارتخانه حکایت داشت، هرچند مسوولان این وزارتخانه این میزان بودجه را کافی می‌دانند اما نمایندگان مجلس، کارشناسان آموزشی و حتی مدیران مدارس نسبت به ادامه کسری بودجه آموزش کشور در سال‌جاری نگرانند.

براساس لایحه بودجه کل کشور در سال جدید، بودجه آموزش و پرورش 13 هزار میلیارد تومان یا به طور دقیق‌تر 12 هزار و 300 میلیارد تومان تعیین شده، این در حالی است که بودجه این بخش در سال گذشته 10 هزار و 500 میلیارد تومان بود و امسال اعتبارات آموزشی با رشد 8 درصدی مواجه است. اما از همان ابتدای اعلام این میزان افزایش بودجه، صدای انتقادها بلند شد و با توجه به حجم هزینه‌ها و مخارج نظام آموزش عمومی افزایش 8 درصد ناکافی اعلام شد. بنا بر بررسی‌های انجام شده پیش‌بینی می‌شود آموزش و پرورش با تصویب این بودجه با کسری حدود 5 هزار و 700 میلیارد تومانی در سال 90 روبه‌رو شود.

حجت‌الاسلام علیرضا سلیمی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس این میزان رشد اعتبارات را ناکافی می‌داند و می‌گوید: سال گذشته 67 هزار نفر در آموزش و پرورش استخدام شدند، از طرفی حقوق تمام کارمندان دولت در سال‌جاری 6 درصد رشد دارد، با احتساب نرخ تورم و تاثیر طبیعی هدفمندی یارانه‌ها، این میزان رشد، منطقی به نظر نمی‌رسد.

وی پیش از این به برخی از جزئیات اعتبارات پیش‌بینی شده برای آموزش و پرورش اشاره کرده و گفته بود: در این لایحه بودجه امسال سرانه دانش‌آموزی از 24 هزار به 27 هزار تومان، سرانه غذای دانش‌آموزان از 1500 به 2500 تومان، برنامه‌های ورزشی تا 2 درصد و اعتبارات دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی 16 درصد افزایش یافته است.

این افزایش‌ها در حالی اعلام می‌شود که برخی مدیران از عدم اختصاص کامل اعتبارات سرانه دانش‌آموزی (24 هزار تومان) در سال 89 گله‌مندند. همچنین برخی کارشناسان از اجرا نشدن طرح‌ها و نیمه‌کاره ماندن بعضی برنامه‌های آموزش و پرورش در سطح مدارس به دلیل کمبود اعتبارات خبر می‌دهند که در صورت افزایش نیافتن بودجه این بخش، امکان ادامه نارسایی‌ها همچنان وجود دارد.

هومن قدیمی، کارشناس مسائل آموزش و پرورش دراین‌باره توضیح می‌دهد: این وزارتخانه، کلیدی‌ترین دستگاه اجرایی است، هر چند مدیران مدارس و حتی برخی مدیران مناطق با ابتکارات فردی خود توانستند با وجود کمبود اعتبارات، اقدامات مفیدی انجام دهند و آبروداری کنند، اما متاسفانه این بخش همیشه نیازمند توجه بیشتر در اختصاص بودجه است.

وی اضافه می‌کند: در حال حاضر با وجود تلاش‌های انجام شده، برخی کلانشهرها از چرخه توزیع نان غنی شده در مدارس بیرون مانده‌اند. شهرهایی مانند تهران و برخی نقاط دورافتاده کشور به تخریب و نوسازی مدارس نیازمندند و برخی استان‌ها مانند خراسان شمالی با کمبود جدی مدارس ویژه استثنایی روبه‌رو هستند.

این مطلب را سوسن کشاورز، رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور هم تایید کرده و پیشتر گفت: در استان‌های کشور مطالبات اعتباری خانواده‌های دانش‌آموزان استثنایی بالاست و این سازمان به علت سرانه‌های کم خود پاسخگوی این نیازها نیست.

به نظر می‌رسد نگرانی اعضای کمیسیون آموزش مجلس برای وضعیت نامناسب اعتبارات نظام آموزش منجر شده تا رشد 8 درصدی اعتبارات آموزش و پرورش را نادیده بگیرند و پیشنهاد افزایش 15 درصدی بودجه این بخش را به کمیسیون تلفیق ارائه کنند. این نگرانی در حالی تا آخرین روزهای پارسال دامنگیر مجلسی‌ها بود که وزیر آموزش و پرورش نظر دیگری دارد.

حمیدرضا حاجی‌بابایی بودجه در نظر گرفته شده برای این وزارتخانه را کافی می‌داند. وی به ایلنا گفت: براساس این بودجه، دیگر دچار کسری بودجه نخواهیم شد. به گفته وی، در بحث بودجه رشد بخش عمرانی قابل ملاحظه است و با افزایش 8 برابری روبه‌رو است.

حاجی‌بابایی گفت: دولت تلاش کرده تا اعتبارات جاری تمام دستگاه‌ها از جمله آموزش و پرورش را حدود 7 تا 8 درصد افزایش دهد که نشانه توازن این اعتبارات با افزایش تعداد کارکنان آموزش و پرورش است.

وزارت آموزش و پرورش در سال پیش‌رو، اجرای برنامه‌های مهمی را در دستور کار دارد؛ تغییر ساختار نظام آموزش، تحقق سند ملی آموزش و پرورش، کیفیت‌بخشی به کتاب‌های درسی و ادامه استخدام معلمان حق‌التدریسی‌ و پیگیری مطالبات فرهنگیان قراردادی و... از جمله این برنامه‌هاست.

به عقیده علی عباسپور تهرانی، رئیس کمیسیون آموزش مجلس، اعتبارات آموزش و پرورش در سال جاری با رشد 8 درصدی، تنها تکافوی حقوق کارکنان این وزارتخانه را می‌دهد و پولی بابت این برنامه باقی نمی‌ماند. این نماینده مجلس، اجرای سند ملی آموزش را نیز با بودجه فعلی نگران‌کننده خواند و اضافه کرد: چنانچه به دنبال تحول در نظام آموزش هستند، ابتدا باید بودجه‌اش را فراهم کنیم.

گزاف نیست اگر با توجه به حجم پنهان مدارس فرسوده و تخریبی، بخش عمرانی را مظلوم‌ترین حوزه در آموزش و پرورش بنامیم. در سالی که پشت سر گذاشتیم، اعتبارات بخش عمرانی آموزش و پرورش 150 میلیارد تومان بود که مجلس این رقم را به 250 میلیارد تومان افزایش داد؛ اما ابلاغیه دولت در این بخش فقط 90 میلیارد تومان بود، این امر بر تعداد پیمانکاران طلبکار از آموزش و پرورش در سال گذشته افزود و برخی طرح‌های عمرانی را نیمه‌کاره گذاشت.

سعدالله نصیری، نماینده زنجان در مجلس دراین‌باره توضیح داد: در بخش‌هایی مانند معاونت پرورشی نیز که بیش از 4 ماه است بلاتکلیف مانده است، به اعتبارات مناسب نیازمندیم.

به هر حال هرچند هیچ‌یک از مدیران آموزش و پرورش تاکنون نسبت به کسر بودجه این وزارتخانه هشدار نداده‌اند؛ اما مشکلات این بخش طی سال گذشته مانند تلاش برای هیات‌امنایی کردن مدارس و تصدی‌بخشی از نظام آموزش به والدین و بخش خصوصی نشان می‌دهد که امسال نیز با اعتبارات موجود، مشکلات باقی است، منتهی باید منتظر ماند تا این‌که از فردا کار بررسی لایحه بودجه در مجلس از سر گرفته شود تا شاید نمایندگان با افزایش بیشتر بودجه،‌ از حجم مشکلات نظام آموزش در 12 ماه آینده بکاهند.

کتایون مصری
‌ گروه جامعه