حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
متروی اصفهان از گذشته تا امروز
9 سال پیش زمانی که کلنگ احداث خط یک پروژه قطار شهری اصفهان بر زمین زده میشد، هیچ کس تصور نمیکرد که این پروژه همواره به محل مناقشه و منازعه کارشناسان میراث فرهنگی و مسوولان اجرایی تبدیل شود و هر بار یک اتفاق جدیدتر گریبانگیر این طرح شود .
داستان متروی اصفهان 8 سال پیش وقتی نخستین زمزمههای عبور مترو از چهارباغ تاریخی به گوش رسید، تلخ شد و کار را به اعتراض، شکایت و دادخواهی رساند همگی نگران گذر تونل مترو از خیابان چهارباغ بودند و نمیخواستند خواب ناز چهارباغ آشفته شود و تن سیوسه پل بلرزد و درهم فرو ریزد.سال 81 در کشاکش تعیین مسیر قطار شهری اصفهان و در حالی که بخشی از مدیریت استان مخالف عبور مترو از مسیر چهارباغ و شهرداری موافق آن بود، شورای ترافیک استان، به عبور مترو از چهارباغ رای داد که این رای با اعتراض سازمان میراث فرهنگی، نقض شد.
پس از کشاکشهای بسیار و با حکم قضایی دستور تعطیل و توقف عبور مترو صادر شد. اما چیزی نگذشت که اجرای این دستور به فراموشی سپرده شد.
سرانجام مصطفی پورمحمدی وزیر وقت کشور وارد اصفهان شد و پس از بازدید از عملیات حفاری، سعید بکتاش ریاست وقت سازمان میراث فرهنگی اصفهان از تشکیل کمیتهای از کارشناسان حوزههای مرتبط، به منظور تعیین مسیر مترو خبر داد اما این کمیته بار دیگر عبور مترو از چهارباغ عباسی را به صلاح ندانست. در نهایت نظر کارشناسان کمیته منجر به این شد که شورای عالی ترافیک دولت نهم نیز در اسفندماه 85 مصوبه جدیدی در رابطه با مسیر قطار شهری اصفهان به تصویب رساند.
مترو از چهارباغ گذشت
براساس این مصوبه، مقرر شد خط یک قطار شهری اصفهان در مسیر شمالی ـ جنوبی حد فاصل میدان امامحسین تا میدان انقلاب با فاصله گرفتن از محور چهارباغ به سمت خیابان شمسآبادی عبور کند. باور عمومی بر این بود که غائله مترو و بافت تاریخی چهارباغ برای همیشه پایان یافته است، اما واکنشهایی تازه شکل گرفت و جمعی از شهروندان اصفهانی در تجمعی، گلایه خود را اعلام کردند که سرانجام استاندار به قطعیت اعلام کرد که مترو از زیر چهارباغ عبور نکرده و مسیر آن همان مسیر شورای عالی ترافیک کشور است، ولی تونل مترو همچنان از چهارباغ عبور کرده و به نزدیکی زایندهرود رسیده بود و حتی شهردار اصفهان در 28 دی ماه 1387 در نشستی خبری عملا اعلام کرده بود که قسمتی از مترو از زیر چهارباغ عبور کرده است و بخشی از آن نیز از زیر مغازههای سمت غربی چهارباغ عبور میکند.اما مساله متروی اصفهان صرفا به بحث عبور از چهارباغ ختم نشد که در شهریور سال گذشته نیز خبر انحراف حفاری در مسیر تونل شرقی خط شمال - جنوب متروی اصفهان و احتمال آسیب دیدن سیوسه پل بازتابهای رسانهای زیادی را ایجاد کرد تا این که سقائیاننژاد، شهردار اصفهان به جمع خبرنگاران اصفهان آمد و گفت که انحراف گرچه رخ داده حتی عمدی بوده اما ربطی به پل تاریخی سیوسه پل و آسیب دیدن آن نداشته است.
حدود یک سال پیش برخی کارشناسان اعلام کرده بودند که عبور مترو از کنار سیوسه پل به خاطر لرزش زمین اطراف پل در پی پدیده روانگرایی ماسه، زمینه لرزش ماسههای اطراف را فراهم میکند و احتمال آن میرود که نشست زمین در نقاط مختلف اطراف این پل اتفاق بیفتد.
اما از آنجا که به این گفته کارشناسان نیز مانند دیگر اظهارنظرها توجهی نشد، سرانجام در بهمن ماه گذشته محدوده عملیاتی تونل شرقی متروی اصفهان در فاصله کمتر از 10 متری رمپ جنوبی سیوسه پل فرو نشست.
در حالی نشست زمین در اطراف سیوسه پل رخ داده و ورقهای فلزی که در خیابان قرار گرفتهاند و با عبور خودروها از آنها صدای ناهنجاری را ایجاد میکنند و ناخودآگاه ترسی را به دل رهگذران میاندازند، که اگر قرار باشد چنین اتفاقاتی با عبور مترو از میدان نقش جهان نیز پیش آید و هر بار مسوولان مدعی شوند که این اتفاقات آن هم در کنار ابنیه تاریخی کاملا اتفاقی و عادی است، باید فاتحه میدان نقش جهان را خواند و منتظر روزی بود که این میدان از ثبت جهانی خارج شود.
تجربه دیگران
یکصد سال پیش یکی از مدرنترین و راحتترین شبکههای ترابری دنیا در پاریس بدون هیچ مناقشهای میان متولیان اجرایی آن و مسوولان میراث فرهنگی این شهر زیبا احداث شد. اجرای شبکه داخلی متروی پاریس به دلیل قدمت آن، اساسا با استفاده از روشهای سنتی انجام شده است. این شبکه از تمامی بخشهای تاریخی شهر عبور میکند و در مجاورت آثار باستانی شهر نیز ایستگاه دارد. سراسر شانزهلیزه و خیابان ریولی که مملو از ابنیه تاریخی است، محل گذر خط یک متروی این شهر است.
آنچه سبب شده عبور مترو از زیر یا مجاورت آثار و ابنیه تاریخی این شهرها لطمهای بر میراث گذشتگان آنها وارد نکند، انجام تحقیقات کاملا کارشناسانه، محتاطانه و معقول است. عملی که متاسفانه در کشور ما و بخصوص در استان اصفهان یا انجام نمیگیرد یا اگر انجام شود، زمانی خواهد بود که کار از کار گذشته است و مسوولان شهری، استانی و ملی باید به اذهان عمومی و جهانی به خاطر عمل ناشایستشان جواب دهند.
آسیه اسدپور / جامجم اصفهان
حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....