دیگر نمی توان در مسجد جامع کرمان نماز خواند

اما این روزها آنچه این بنای تاریخی ارزشمند را که دارای ارزش معنوی خاصی برای مردم کرمان است در معرض تخریب قرار داده، نفوذ چندساله آب‌های زیرزمینی به پایه‌های بنای آن است. سطح آب‌های زیرزمینی که از حدود 4 سال پیش به دلیل رها شدن فاضلاب منازل مسکونی بافت قدیم شهر در کانال قنوات به دلیل نبود سیستم فاضلاب شهری، مسدود شدن مسیر قنوات و سرازیر شدن آب‌های زیرزمینی از نقاط مختلف شهر به سمت بافت قدیم در این منطقه از شهر کرمان بالا آمده، در صحن مسجد جامع به چند سانتی‌متری سطح زمین رسیده و باعث شکاف دیوارهای مسجد، ریزش قسمتی از دیوارهای شبستان و شکاف برداشتن بخشی از کاشی‌کاری‌های منحصر به فرد آن شده است. طی این مدت دیوارها و کف شبستان مسجد جامع کرمان به دلیل نفوذ آب و رطوبت چند بار تعمیر شده و امکان برگزاری نماز جماعت را در این قسمت از مسجد دشوار ساخته است به گونه‌ای که فرش‌های این قسمت از مسجد به دلیل رطوبت زیاد کف شبستان جمع شده است. در زیرزمین مسجد نیز وضعیت بالا آمدن سطح آب‌های زیرزمینی به حدی حاد است که در برخی از مواقع آب تا پلکان این زیرزمین بالا آمده است و به همین دلیل، با حفر یک حلقه چاه در این قسمت از مسجد آب‌های زیرزمینی توسط یک موتور پمپ به صورت شبانه روزی به خارج از مسجد انتقال داده می‌شود.

با بالا آمدن سطح آب‌های زیرزمینی در بافت تاریخی شهر کرمان بسیاری از کارشناسان اجرای شبکه فاضلاب شهری را تنها راهکار اساسی برای مهار بحران بالا آمدن سطح آب‌های زیرزمینی و نجات بناهای تاریخی همچون مسجد جامع کرمان عنوان کرده‌اند؛ راهکاری که به دلیل هزینه بالای اجرای شبکه فاضلاب شهری و دشواری اجرای آن زمان‌بر است. به همین دلیل در حالی که سازمان‌هایی همچون میراث فرهنگی، شهرداری و آب و فاضلاب یکدیگر را مسوول مهار بحران بالا آمدن سطح آب‌های زیرزمینی در بافت تاریخی شهر کرمان می‌دانند، شهرداری کرمان با حفر 15 حلقه چاه در اطراف محدوده مسجد جامع کرمان به نجات این بنای تاریخی شتافته و به وسیله موتورپمپ‌ها آب‌های زیرزمینی که در این منطقه بالا آمده را پمپاژ و برای آبیاری درختان به جنگل قائم کرمان انتقال می‌دهد. موتورپمپ‌هایی که به نظر می‌رسد در مقطع کنونی فعالیت آنها تنها راهکار ی کوتاه مدت برای نجات بنای مسجد جامع کرمان است، که هادی ایرانمنش سرپرست سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان در این باره می‌گوید: اگر پمپ‌های آبی که در مسجد جامع کرمان فعال هستند خاموش شوند خیلی زود رطوبت آب دیوارهای مسجد را تخریب می‌کند.

در حالی که موتورپمپ‌ها به صورت شبانه‌روزی در حال پمپاژ آب از محوطه مسجد جامع کرمان به سمت جنگل قائم این شهر هستند، مسوولان سازمان میراث فرهنگی کرمان نگران فرونشست زمین و احتمال وارد شدن خسارات بیشتر به بنای مسجد جامع کرمان به دلیل پمپاژ بیش از حد آب از یک نقطه خاص هستند. محسن موحدی ، معاون فنی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان با اشاره به این که ما انتظار نداریم سطح آب‌های زیرزمینی در اطراف مسجد جامع کرمان به سرعت پایین برود، می‌گوید: به دلیل این که سطح آب در این منطقه از بافت تاریخی کرمان بسیار بالاست ما نگران این هستیم که اگر سطح آب‌های زیرزمینی به دلیل پمپاژ بیش از حد آب ناگهان پایین برود باعث فرونشست زمین و تضعیف و ترک خوردن بنای مسجد جامع خواهد شد. لذا فعالیت موتورپمپ‌های آب باید به گونه‌ای باشد که سطح آب‌های زیرزمینی به مرور زمان پایین برود تا به بنای مسجد آسیبی وارد نشود.

محمدجواد کامیاب ، معاون عمرانی استاندار کرمان هم با اشاره به این که برای نجات بنای مسجد جامع کرمان کانال‌هایی در اطراف میدان شهدای این شهر برای انتقال آب‌های زیرزمینی حفر شده است می‌گوید: این کانال‌ها در 7مسیر در بافت تاریخی کرمان حفر می‌شوند تا براساس آنها با ایجاد یک کانال در عمق 12 متری زمین بالا آمدن سطح آب‌های زیرزمینی در این سطح از زمین مهار و به خارج از شهر منتقل شوند.