سرطان پروستات تهدیدی برای مردان

پروستات را غده‌ای صنوبری شکل می‌دانند که با ترشح مایعی در منی محیطی را فراهم می‌کند که اسپرم‌ها در آن بتوانند زنده بمانند و همچنان تا زمان لقاح فعالیت کنند. این غده که در زیر مثانه قرار دارد با بالا رفتن سن تغییراتی پیدا می‌کند که در ادامه به آن اشاره خواهد شد.

همان‌طور که گفته شد، پروستات پتانسیل بالایی برای سرطانی شدن دارد و این حالت ارتباطی مستقیم با بالا رفتن سن دارد. از این‌رو بر هر مردی واجب است تا اولا با ماهیت این غده در بدن خود آشنا شود و سپس مراقب آن باشد تا در دام این سرطان نیفتد. هم‌اکنون در ایالات متحده، سرطان پروستات رایج‌ترین بیماری در مردان محسوب می‌شود و در دنیا دومین علت مرگ و میر بعد از سرطان ریه به شمار می‌آید. حال با این تفاسیر باز هم می‌خواهید نسبت به این غده پر رمز و راز در بدنتان بی تفاوت باشید؟

همه می‌خواهند بدانند سرطان پروستات از کجا آغاز می‌شود و دقیقا این همان نکته‌ای است که تمام پزشکان این روزها روی آن مانور می‌دهند. به این معنا که نه تنها سرطان پروستات، بلکه بسیاری از سرطان‌های دیگر اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شوند، براحتی قابل درمان هستند و نباید اصلا نگران باشید، اما سرطان پروستات از جمله سرطان‌هایی است که تشخیص دیررس بیماری، بسیاری از امیدهای درمانی را از بین می‌برد و از همین‌روست که شناخت علائم زودرس این بیماری از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است.

اگر می‌خواهید علائم هشداردهنده سرطان پروستات را بشناسید، بهتر است با موارد زیر آشنا شوید.

1ـ اگر از جمله مردانی هستید که بتازگی دچار ادرار کردن پیاپی می‌شوید یا بسختی ادرار می‌کنید و مخصوصا سن شما هم از 60 بالا رفته حتما پروستات خود را زیر نظر یک اورولوژیست بررسی کنید.

2ـ بیمار عنوان می‌کند که جریان ادرارش ضعیف شده و دیگر با فشار نمی‌تواند ادرار را دفع کند یا عنوان می‌کند که کالیبر ادرارش کاهش یافته است و ادراری باریک دفع می‌کند.

3ـ بی‌اختیاری ادرار نیز از جمله علائم هشداردهنده برای سرطان پروستات است که ‌باید حتما علت آن مشخص شود.

4ـ بند آمدن ادرار که خود به عنوان بارزترین علامت تغییرات پروستات است، یعنی بیمار که عموما فردی است مسن عنوان می‌کند از چندی پیش ادرارش بسختی دفع می‌شده و حال یک شب به دنبال یک استرس روحی دچار انسداد ادراری شده و با نگرانی بسیار به پزشک مراجعه و از درد شدید ناشی از بند آمدن ادرار شکایت می‌کند.

5 ـ وجود خون در ادرار نیز یکی از علائم هشدار دهنده مهم به شمار می‌رود. گاهی این خون در مایع منی دیده می‌شود و باید در اسرع وقت بررسی شود.

6 ـ دردها ی مبهم در پایین شکم آقایان اهمیت دارد و ‌باید حتما از جهت پروستات بررسی شود.

7ـ ناتوانی‌های حاد جنسی و درد شدید هنگام مقاربت نیز از علائم هشداردهنده سرطان پروستات است.

8 ـ علائم عمومی سرطان نیز اهمیت زیادی دارند که در برخی اوقات تنها علامت بیماری محسوب می‌شوند. در این بین ضعف و بی‌حالی شدید، کاهش اشتها و کاهش وزن شدید به طوری که اطرافیان از آن تعجب کنند، از جمله علائم مهم بروز سرطان محسوب می‌شود.

شاید نتوان گفت که بارزترین علت بروز این نوع سرطان چیست، اما تحقیقات آماری نشان داده همیشه مجموعه‌ای از علل سبب بروز سرطان پروستات در مردان شده که مهم‌ترین آنها به قرار زیر است:

سن بیمار: پروستات را سرطان افراد مسن می‌دانند و توصیه اکید می‌شود که افراد بالای 60 سال همه ساله بررسی‌های لازم را انجام دهند. در افرادی که سابقه این سرطان را در اقوام درجه یک خود دارند، این رده سنی پایین‌تر می‌آید و توصیه می‌شود از 50 سال به بعد این بررسی‌ها به طور منظم هر ساله انجام شود.

عوامل ژنتیکی: ابتلای پدر، برادر و حتی عمو در یک خانواده می‌تواند احتمال بروز این نوع سرطان را در فرد تا حد زیادی بالا ببرد. از این‌رو ارث و ژنتیک نیز به عنوان یکی دیگر از علل بروز سرطان پروستات محسوب می‌شود.

هورمون‌های اگزوژن: این عامل قابل توجه کسانی است که برای بدنسازی هورمون‌های تزریقی تستوسترون و ناندرولون و... استفاده می‌کنند. هورمون‌های استروئیدی و آندروژن‌ها که منظورمان انواع اگزوژن آنهاست (انواعی که از خارج وارد بدن می‌شوند) از جمله مواردی هستند که در سنین بالا ریسک بروز سرطان پروستات و همچنین سرطان بیضه را بالا می‌برند.

عوامل تغذیه‌ای: نقش تغذیه بدون شک در پیشگیری و حتی درمان همه بیماری‌ها اثبات شده است، اما تحقیقات اخیر پزشکان نشان داده کسانی که در رژیم غذایی‌شان میزان ویتامین‌های C و E کم است، بدنشان در مقابل ابتلا به سرطان پروستات مستعدتر است. بتازگی پزشکان اعلام کرده‌اند کسانی که گوجه فرنگی زیاد مصرف می‌کنند، احتمال ابتلا به سرطان پروستات در آنها کمتر است.

بیماری‌های مقاربتی: بیماری‌های مقاربتی هم از جمله علل زمینه ساز بروز سرطان پروستات به شمار می‌رود. بیماری‌هایی از قبیل سوزاک، سیفلیس و عفونت‌های هرپسی، امروز اثبات شده که تنها دیگر یک بیماری ساده عفونی نیستند، بلکه با اثرات مخربی که روی پروستات می‌گذارند، راه را برای پیدایش این سرطان کشنده در بدن باز می‌کنند.

تا اینجای بحث دریافتید علائم هشداردهنده این نوع سرطان کدامند، اما بهتر است بدانید امروز علم پزشکی به درجه‌ای از پیشرفت رسیده که دیگر لازم نیست علائم بالینی پدیدار شوند تا پزشک و بیمار به این نوع سرطان مشکوک شوند. یعنی راه‌هایی وجود دارند که اگر بیماران از 50 یا 55 سالگی، سالانه به طور منظم انجام دهند، می‌توانند این نوع سرطان را در مراحل بسیار ابتدایی شناسایی و درمان کنند که طبیعتا شانس موفقیت بسیار بالا می‌رود.

‌ معاینه غده پروستات اولین اقدام در بررسی این غده است. این معاینه که به آن Digital rectal examination می‌گویند با وارد کردن انگشت پزشک داخل مقعد بیمار و لمس این غده انجام می‌‌گیرد. نکته مهم اینجاست که به‌رغم این نکته برخی مردان از انجام این معاینه ابا دارند، اما مهم‌ترین بخش معاینه و بررسی پروستات همین قضیه است که با هیچ روشی از جمله سونوگرافی و آزمایش خون قابل‌شناسایی نیست.

تومورهای سرطانی ترکیبی را در خون آزاد می‌کنند که به آن PSA می‌گویند. پزشک می‌تواند با اندازه‌گیری این ترکیب در خون براحتی سرطان را در مراحل اولیه تشخیص دهد. از این‌رو به افراد بالای 55 سال توصیه می‌شود هر ساله این آزمایش را انجام دهند. اگر مقدار این ترکیب در خون بیشتر از 4 نانوگرم بر دسی لیتر باشد، نگران‌کننده است و باید بررسی‌های بیشتری روی بیمار صورت گیرد.

انجام سی‌تی‌اسکن و ام آر ای از نواحی شکم و پروستات نیز از جمله روش‌های دیگر است که پزشک از این طریق تغییر پروستات را مشاهده می‌کند.

انجام بیوپسی از غده پروستات، کلیدی‌ترین روش‌ غربالگری است که در مواردی اندیکاسیون دارد که نتیجه آزمایش خون و معاینه انگشتی توسط پزشک است. در این روش با یک سوزن از پروستات نمونه‌برداری می‌کنند و آن را زیر میکروسکوپ می‌گذارند که مطمئن‌ترین روش تشخیصی در حال حاضر محسوب می‌شود.

متاسفانه سرطان پروستات از جمله سرطان‌هایی است که بسرعت در بدن پخش می‌شود اگر بیمار به علائم هشداردهنده بی‌تفاوت باشد و سرطان در بدن شکل بگیرد، درمان او هر روز مشکل‌تر خواهد شد. چند روش درمانی در حال حاضر رایج‌ترین روش‌های درمانی هستند.

جراحی: عمل جراحی پروستاتکتومی هم‌اکنون به‌عنوان درمان طلایی بیماران مبتلا به سرطان پروستات محسوب می‌شود. مهم‌ترین اصل در این سرطان این است که سرطان کاملا محدود به غده پروستات باشد و از غده بیرون نزده باشد. این روش درمانی در کسانی کاربرد دارد که بیماری آنها در مراحل اولیه تشخیص داده شود. از همین‌روست که علائم هشداردهنده اهمیت خود را در اینجا نشان می‌دهد.

کرایوتراپی: در این روش پزشک از سرمای شدید برای درمان سرطان محدود به غده پروستات و از آن مهم‌تر سرطان‌های کوچک و موضعی استفاده می‌کند. در این روش ابتدا یک سوند مخصوص (probe) سونوگرافی وارد مقعد می‌شود تا پزشک بتواند تصویر سرطان مورد نظر را روی صفحه دستگاه مشاهده کند. سپس پزشک با فرستادن یک سوند درون غده پروستات از طریق شکاف کوچکی بین مقعد و کیسه حاوی بیضه‌‌ها نیتروژن مایع را به غده پروستات هدایت می‌کند. نیتروژن مایع در داخل بافت منجر به انجماد بافت و انهدام سلول‌های سرطانی بافت غده پروستات می‌شود. همان‌طور که گفته شد از این روش در درمان سرطان‌های کوچک و موضعی استفاده می‌کنند و از جمله مهم‌ترین عوارض این روش درمانی، آسیب ناشی از نیتروژن مایع به بافت‌های مجاوری همچون مثانه و روده‌هاست.

رادیوتراپی: از آنجا که تومور ممکن است در برخی اوقات به دلیل تشخیص دیررس، بافت‌های اطراف غده پروستات را در بر گرفته باشد، انجام جراحی و برداشتن غده پروستات میسر و امکان‌پذیر نیست. در چنین وضعیتی از روش‌های درمانی گسترده‌تری مانند رادیوتراپی استفاده می‌‌شود. در این روش پزشک به دنبال 2 هدف است: یکی این‌که در ابتدا جلوی پیشرفت سرطان را بگیرد و سپس سلول‌های سرطان را از بین ببرد که معمولا اثرات درمانی خوبی در این روش‌ها دیده می‌شود.

رادیوتراپی خارجی: در این روش بیمار در معرض تشعشع قرار می‌گیرد. اشعه از چند زاویه مختلف از خارج بدن به تومور هدایت می‌‌شود. این روش کاملا بدون درد است و به مدت ? تا ? هفته ادامه دارد. ولی بیمار از عوارض جانبی مانند تحریک‌پذیری مقعد، اسهال و خستگی مفرط ناشی از تابش پرتو شکایت می‌کند. اثرات اشعه ممکن است واکنش‌های پوستی به صورت التهاب، خارش، سوزش، ترشح و... داشته باشد. تهوع، ‌استفراغ، بی‌اشتهایی و آسیب‌های عروقی و تنفسی می‌توانند از دیگر عوارض جانبی رادیوتراپی باشند. همچنین رادیوتراپی ممکن است باعث سرکوب سیستم خونساز بدن و کاهش گلبول‌های سفید و ضعف سیستم ایمنی بدن و در نهایت بروز عفونت شود.

رادیوتراپی داخلی یا براکی‌تراپی: (Brachy therapy) براکی‌تراپی برای رساندن مستقیم مقدار زیادی اشعه به ضایعه بدخیم است. در این روش در اتاق عمل با استفاده از سرنگ‌های نازک مواد یونیزه در بدن بیمار کاشته می‌شوند.

هورمون درمانی: اگر خاطرتان باشد گفتیم عوامل هورمونی همچون تستوسترون از جمله علل زمینه‌ساز بروز این نوع سرطان به شمار می‌رود. از این‌رو در مبحث درمانی نیز از داروهایی که میزان تستوسترون را در خون پایین می‌آورند برای درمان سلول‌های سرطانی و مهار پیشرفت بیماری استفاده می‌کنند. البته این نوع روش درمانی به دلیل عوارض جانبی ناخوشایند برای آقایان از جمله درد و رشد سینه‌ها مدت‌هاست که با استقبال کمتری هم از سوی پزشک و هم از سوی بیمار مواجه می‌شود.