فوتبال ملی ایران در بن‌بست توجیه

کافی است زمانی را به خاطر بیاوریم که رئیس فدراسیون فوتبال به خاطر انتخاب این فدراسیون به عنوان برترین فدراسیون فوتبال سال آسیا مورد انتقاد و سوال منتقدان داخلی قرار می‌گرفت یا مثلا برگردیم به روزهایی که تیم ملی بزرگسالان کشورمان از گردونه رقابت‌های مقدماتی جام جهانی 2010 آفریقای جنوبی کنار رفت.

آن روزها تیم‌های پایه از افتخارات فدراسیون محسوب می‌شد، کفاشیان و سایر همکارانش برای آن که از فشار انتقادات کم کنند به کارهای اساسی و ریشه‌ای انجام شده در تیم‌های ملی رده‌های سنی اشاره می‌کردند و حتی مدعی بودند که سرمایه‌گذاری‌های کلانی در این بخش صورت گرفته است.

موفقیت‌های مقطعی تیم‌های ملی نوجوانان، جوانان و امید که انگار پیشرفتی برای فدراسیون فوتبال بود به زعم مسوولان یکی از عوامل تاثیرگذار در انتخاب فدراسیون فوتبال کشورمان به عنوان برترین فدراسیون سال آسیا از سوی AFC بود، اما در این یک ماه اخیر نتایجی رقم خورده است که دیگر نشانی از افتخار برای فدراسیون فوتبال ندارد، حذف زودهنگام تیم‌های ملی نوجوانان و جوانان در رقابت‌های قهرمانی آسیا با آنچه کفاشیان و همکارانش وعده داده بودند به هیچ عنوان همخوانی ندارد و این ناکامی‌های بزرگ در حقیقت افتادن پرده‌هایی است که تمام ضعف‌های پنهان فنی و مدیریتی فوتبال ما را عیان می‌کند و دیگر راه فرار و توجیهی برای آن نیست.

در فوتبال ما مثل همیشه اتفاقات عجیب و غریبی رخ می‌دهد، مثلا همین تصمیم اخیر افشین قطبی، در روزهایی که با ناکامی‌ تیم‌های نوجوانان و جوانان باید بیشتر از هر زمان دیگری به علت‌های این نتایج پرداخته شود و حتی اگر لازم است کادر فنی این تیم‌ها مورد بازنگری قرار بگیرد. این بار تیم ملی بزرگسالان ابزاری برای کاهش فشار انتقادات اهالی فوتبال در زمینه تیم‌های پایه می‌شود تا در حقیقت کانون توجه تغییر کند، انتشار خبر یک تصمیم غیرحرفه‌ای مبنی بر استخدام یک مربی خارجی برای تیم ملی بعد از جام ملت‌ها رکورد تازه‌ای را در زمینه استعفای یک مربی به ثبت رساند.

افشین قطبی در فاصله 2 ماه مانده به جام ملت‌ها با یک آینده‌نگری پیش از برکناری، استعفا داد تا مشخص شود معادلات پیچیده فوتبال ما و این فدراسیون همیشه به یک جواب می‌رسد، سردرگمی.

اما علت این همه سردرگمی که چیزی جز ناکامی و حذف پیاپی تیم‌های ملی ما در عرصه رقابت‌های بین‌المللی نداشته، چیست؟ آیا فدراسیون فوتبال حالا این ضعف‌های آشکار را می‌پذیرد یا باز هم به دنبال پیدا کردن بهانه‌هایی برای توجیه است؟

سراغ فریدون معینی می‌رویم. رئیس کمیته فنی تیم‌های ملی فدراسیون فوتبال هم یکی از کسانی بود که همیشه نسبت به تیم‌های پایه امیدوار بود. معینی در گفت‌وگو با «جام‌جم» حذف تیم‌های نوجوانان و جوانان آسیا را حادثه‌ای تلخ توصیف می‌کند و می‌افزاید: این دو تیم مدت‌ها تحت یک برنامه‌ریزی بلندمدت تمرین کردند و در تورنمنت‌های متفاوتی شرکت کردند، در حقیقت تمام کارهایی که برای رسیدن به نتیجه لازم بود فدراسیون انجام داد و حالا برای مشخص شدن علت این ناکامی‌ها باید یک بررسی همه‌جانبه صورت بگیرد تا دلایل حذف این تیم‌ها با نظرات کارشناسی پیدا شود.

معینی، فدراسیون فوتبال را چندان مقصر نمی‌داند و به ضعف باشگاه‌ها در رده پایه اشاره می‌کند: به نظر من که از نزدیک شاهد کارها هستم کیفیت مسابقات باشگاهی در رده‌های پایه در کشور ما بالا نیست، باشگاه‌ها توجه چندانی به رده‌های سنی ندارند و در حقیقت اهمیت نمی‌دهند، اگر در این سطوح رقابت‌های باشگاهی بهتری برگزار شود، بازیکنان ملی از دل باشگاه‌ها بیرون می‌آیند و در شرایط مسابقه قرار می‌گیرند، چیزی که خلاء آن در تیم‌های ملی رده‌های سنی ما احساس می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: در حال حاضر به جای آن که باشگاه‌ها در این رده‌های سنی بازیکن‌ساز باشند، بازیکن‌پروری بیشتر در تیم ملی انجام می‌شود و اعتماد به نفس و تجربه داخلی بازیکنان کم باشد، مثلا تیم نوجوانان ما در اولین بازی برابر عمان 5 بر یک پیروز شد، این پیروزی آنقدر به بچه‌های ما غرور کاذب داد که در بازی‌های بعد غافلگیر شدند، این‌ها هم برمی‌گردد به کم‌تجربگی.

اما عملکرد مربیان تیم‌های نوجوانان و جوانان همچنان مورد تایید کمیته فنی و فدراسیون فوتبال است. این را از اظهارات فریدون معینی می‌توان برداشت کرد. وی معتقد است: مربیان ما عملکرد خوبی داشتند و کارشان را به درستی انجام دادند ضمن این که در طول یکی، دو سال اخیر کمیته فنی تیم‌های ملی واقعا بر کارها نظارت دارد و با مربیان در ارتباط است، کمیته آموزش خیلی فعال است و ما معتقدیم اگر قرار است مختصر تغییری هم صورت بگیرد باید با کار کارشناسی و بررسی لازم باشد، به نظر من تغییرات در کادر فنی تیم‌های پایه دردی را دوا نمی‌‌کند، بلکه باید سطح مسابقات رقابتی در داخل کشور برای تیم‌های پایه را بالا ببریم.

معینی البته منکر سرمایه‌گذاری کلان برای تیم‌های پایه نمی‌شود. وی در این زمینه می‌گوید: الان حدود 2 سال است روی تیم‌های پایه سرمایه‌گذاری می‌شود، این روند بالاخره در درازمدت جواب می‌دهد، نوجوانان و جوانان آینده‌سازان فوتبال ما هستند. به هر حال اوایل هر کاری ممکن است با عدم موفقیت همراه شود و بازدهی خوبی نداشته باشد، اما این راه را باید با مقداری اصلاحات ادامه داد و واقعا به دنبال راهکار بود، چون متاسفانه در فوتبال ما همیشه عده‌‌‌ای دنبال برکناری عده دیگری هستند تا خودشان به هدف برسند. این نوع نگرش‌ها به فوتبال ما کمک نمی‌کند.

مهدی مناجاتی، کارشناس فوتبال که تجربه مربیگری در تیم‌های ملی رده سنی را هم دارد به «جام‌جم» می‌گوید: متاسفانه فدراسیون فوتبال بر خلاف وعده‌هایی که داده بود عمل کرد، تا همین چند وقت پیش وقتی تیم ملی بزرگسالان نتیجه نمی‌گرفت مردم را به تیم‌های پایه دلخوش می‌کردند،‌ در حالی که این تیم‌ها هم از اساس دچار مشکل هستند و حتی قدرت رویارویی با تیم‌های آسیایی را ندارند.

خانه‌ای هم که از پای بست ویران باشد به جایی نمی‌رسد. مناجاتی با اشاره به تصمیم اخیر قطبی برای استعفا می‌گوید: فدراسیون فوتبال باید به عنوان متولی امر زمان اتخاذ یک تصمیم را در نظر بگیرد،‌ مثلا اعلام انتخاب یک مربی خارجی بعد از جام ملت‌ها، قطبی را وادار کرد پیش از برکناری استعفا بدهد، ‌در حالی که تیم ملی بزرگسالان در حال حاضر نیاز به حمایت دارد، باور کنید در فوتبال بنگلادش هم این‌طور رفتار نمی‌کنند، در حال حاضر اگر تیمی احتیاج به تقویت داشته باشد تیم‌های نوجوانان و جوانان هستند که به هر حال کارنامه‌شان در مسابقات قهرمانی آسیا مشخص شده است، در فوتبال روز دنیا وقتی یک برنامه 4 ساله تدوین می‌شود، مربی هر کس که باشد آن را ادامه می‌دهد، اما در فوتبال ما این‌گونه نیست، بنابراین مشکل فوتبال ما همین ضعف‌هایی است که همیشه توجیه می‌شود.

محمدرضا کربکندی نیز در گفتگو با «جام‌جم» این ناکامی‌ها را مربوط به ضعف‌ فوتبال ما می‌داند و تصریح می‌کند، سال‌هاست که مشخص است اشکال فوتبال کشورمان از کجاست، در حالی که مسوولان از واقعیت فرار می‌کنند، این طرز رفتار باعث شده تا به وضعیتی دچار شویم که در آسیا هم با مشکل مواجه هستیم،‌ مدت‌‌هاست که در فوتبال ملی ما حتی مسوولان به نتایج دیدارهای دوستانه دل ‌خوش می‌کنند اما اگر با نگاهی دقیق عملکرد تیم‌ها را بررسی کنیم متوجه افت آشکار می‌شویم، یک ماه گذشته تیم نوجوانان و جوانان ما حذف شدند، به هر حال همه دوست داریم موفقیت تیم امید و بزرگسالان را شاهد باشیم، اما کارنامه آنها هم تا چند وقت دیگر معلوم می‌شود، اینها همه نشان می‌دهد که زیربنای فوتبال ما نیاز به اصلاح دارد و برای رسیدن به این هدف نباید از واقعیت‌‌ها فرار کرد.

سارا احمدیان 
جام جم