کوروش در محاصره سینماگران ایرانی

داستان رفتن سراغ سوژه‌های تاریخی مشابه در ایران موضوع تازه‌ای نیست. حدود 8 سال پیش قرار بود 2 سریال تلویزیونی درباره «سلمان فارسی» به کارگردانی «داوود میرباقری» و «شهرام اسدی» ساخته شود که تولید هر دو متوقف شد؛ اما در این سال‌ها به جز فیلم‌های سینمایی «روز واقعه»، «سفیر»، «مسافر ری» و «ملک سلیمان»، سریال‌ها و فیلم‌های تاریخی هیچ‌گاه سرمایه‌گذاری چندانی بجز از سوی تلویزیون نداشته‌اند. بحث حضور «سرمایه‌گذار» موضوع مهمی است که وقتی با سازندگان این پروژه‌ها مطرح می‌کنم، پاسخ‌های جالبی می‌شنوم. «عزیزالله حمیدنژاد» که از سال 1384 ساخت فیلم «ذوالقرنین» درباره زندگی کوروش را پیگیری می‌کند، تمایل ندارد جزئیات زیادی درخصوص این پروژه اعلام کند. می‌گوید هر حرف جدیدی باعث بروز درگیری‌های رسانه‌ای می‌شود؛ اما سربسته می‌گوید که فیلم در بنیاد سینمایی فارابی در مرحله پیش تولید است، 2 سال قبل هم با نمایندگان مجلس صحبت شده و قرار برحمایت از پروژه است و حتی تهیه‌کننده اجرایی کار هم مشخص شده است.

این روزها حرف‌های زیادی درباره «مکتب ایرانی» و ایرانی شدن می‌شنویم. حتی بخش‌هایی از سریال مختارنامه هم که شخصیت‌های ایرانی را به تصویر می‌کشد، با واکنش‌های مثبت و منفی فراوانی مواجه شده است.حالا در چنین فضایی «مسعود جعفری جوزانی و علی معلم» دومین گروهی هستند که وارد گود «کوروش‌سازی» می‌شوند. دیروز علی معلم در دسترس نبود اما مصاحبه‌ای که او با ایسنا کرده بخشی از پرسش‌های ما را پاسخ می‌دهد. او گفته «این فیلم کاری نیست که یک ماهه نوشته و 2 ماهه فیلمبرداری شود و اگر بخواهد این اتفاق این‌گونه صورت پذیرد، حاصل آن فیلمی نیست که مدنظرم بوده است». معلم ادامه داده است: «این کار یک فرجه مطالعاتی یک سال و نیمه دارد که در این بین باید روی آن خوب فکر و سرمایه‌گذاری شود. شاید بودجه این فیلم برابر با بودجه یک سال کل سینمای ایران باشد، بنابراین به هیچ وجه قرار نیست به عنوان یک محصول صرف داخلی ساخته شود. برنامه‌ریزی‌های ما روی نمایش جهانی آن است که به نظرم بازده اقتصادی نیز دارد.»

از این حرف‌های معلم می‌توان نتیجه گرفت که او عجله چندانی برای ساخت این فیلم ندارد، اما در همین شرایط «محمد درمنش» کارگردان سینمای دفاع مقدس هم به میدان آمده و پس از ثبت طرح 119 صفحه‌ای «زندگانی کوروش» که نوشته او و انسیه تاجیک است، اعلام کرده نگارش فیلمنامه آن همزمان در قالب دو نسخه سینمایی و سریال تلویزیونی توسط یک تیم نگارش به سرپرستی انسیه تاجیک آغاز شده است.درمنش در گفت و گو با خبرنگار ما به این مساله اشاره می‌کند که ساخت این اثر 4 مرحله دارد که مرحله اول آن نگارش فیلمنامه است و آنها فعلا مشغول این بخش هستند تا بعد از قوام یافتن فیلمنامه سراغ نهادها و مراکزی بروند که وظیفه حمایت از چنین تولیداتی را دارند. درمنش برای ساخت این اثر انگیزه‌ای قوی دارد. او می‌گوید:«این روزها تاختن به گذشته تاریخی ایران از داخل و خارج باب شده و برخی آثار کمدی داخلی و سینمایی خارجی به زبان و فرهنگ گذشته می‌تازد. در چنین شرایطی این خطر وجود دارد که نسل امروز نسبت به گذشته خود بی‌علاقه شده و هر هجوم بیگانه‌ای را بپذیرد و براحتی تسلیم شود. تا امروز هم فیلم‌های تاریخی ساخته شده در ایران یا درباره شخصیت‌های مذهبی بوده یا پیامبران بنی‌اسرائیل و ما هنوز نسبت خودمان را با تمدن و تاریخ خود مشخص نکرده‌ایم.»

از نظر درمنش، کوروش یک «انسان کامل» است و خاصیت نگارش همزمان چند فیلمنامه، این است که حتی اگر یکی از این پروژه‌ها به مرحله فیلمبرداری نرسد، سازنده نهایی کار با کیفیتی خواهد ساخت.

به این ترتیب در شرایطی که «کوروش کبیر» بنیانگذار سلسله هخامنشی 2500 سال پیش به زیر خاک رفته است، باید منتظر ماند و دید که کدام یک از این آثار با پشت سرگذاشتن مراحل طولانی می‌توانند 6 ـ 5 سالی دوام بیاورند و به مرحله آماده نمایش شدن برسند. تجربه نشان داده به تولید چنین آثاری فقط زمانی می‌توان امیدوار شد که اثر نهایی به مرحله نمایش برسد. اگر این حرف را قبول ندارید، کافی است سرنوشت پروژه‌های مشابهی همچون «فرزند صبح» را دوباره‌خوانی کنید.

رضا استادی / گروه فرهنگ و هنر‌