یونسکو ، عرصه‌ای برای نزدیکی فرهنگ‌ها

یونسکو (سازمان تربیتی، علمی و فرهنگی ملل متحد) در تاریخ 16 نوامبر 1945 به عنوان یکی از کارگزاری‌های تخصصی سازمان ملل متحد به منظور جلوگیری از بروز جنگ و درگیری در جهان و دستیابی به صلح و تامین دیگر اهداف منشور ملل متحد از راه آموزش، علوم، فرهنگ و ارتباطات تاسیس شد. هم‌اکنون این سازمان 193 عضو دارد. این سازمان طبق اساسنامه خود از آموزش، علوم اجتماعی و طبیعی، فرهنگ و ارتباطات به عنوان ابزاری برای ایجاد صلح و آرامش در سطح بین‌المللی استفاده می‌کند.

ایران در سال 1327 به یونسکو پیوسته است و در سال87 طی مراسمی، شصتمین سالگرد پیوستن کشورمان به این سازمان در مقر یونسکو در پاریس و تهران گرامی داشته شد. طی بیش از 30 سال پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، نمایندگی دائم کشورمان نزد یونسکو فعالیت‌های قابل توجهی انجام داده است، اینک این نمایندگی با اتخاذ استراتژی فعال و بهره‌گیری کامل از ظرفیت‌های یونسکو تلاش می‌کند در راستای اهداف و برنامه‌های کشورمان در ابعاد چندجانبه و در عرصه‌های علمی، آموزشی و فرهنگی همت گمارد و ضمن مقابله با حرکت‌های یکجانبه‌گرایانه موجبات احترام به تنوع فرهنگی را فراهم آورد. همچنین تلاش شده است با تعامل موثر و سازنده و همکاری‌های گسترده‌تر با سازمان‌های بین‌المللی از جمله یونسکو بسترهای لازم برای کسب منافع حداکثری برای کشورمان فراهم شود. در این راستا تلاش برای مقابله با انحصارگرایی و آپارتاید علمی در عرصه بین‌المللی مورد اهتمام این نمایندگی بوده است.

این نمایندگی همواره با حساسیت به رصد تحولات علمی و فرهنگی می‌پردازد و تلاش نموده با توجه به تحولات منطقه‌ای و جهانی علاوه بر برنامه‌های ایجابی برای معرفی هر چه بیشتر فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی به منظور پاسداشت حریم مقدسات دینی، فرهنگ ملی و زبان فارسی برنامه‌ریزی لازم را انجام داده و از تحریف‌های تاریخی و بکارگیری نام‌های مجعول برای متعلقات جغرافیایی و تمدنی ایران فرهنگی جلوگیری نماید و به شناسایی و خنثی‌سازی سیاست‌های کشورهای سلطه‌جو یا فرصت‌طلب، در زمینه تضعیف یا تخریب علقه‌های فرهنگی بین ایران و کشورهای همسایه، مصادره شخصیت‌ها یا ثبت میراث فرهنگی ایران به نام خود، تحریف نام‌های افراد و مکان‌ها یا تخریب نمادهای دینی، فرهنگی و تمدنی و در برابر راه انداختن عملیات روانی ـ رسانه‌ای در سازمان‌های بین‌المللی به برنامه‌ریزی همه‌جانبه جهت مقابله فرهنگی و علمی با این‌گونه حرکت‌ها بپردازد و در قالب برنامه‌های گوناگون چهره درخشان ایران فرهنگی و پشتوانه غنی دینی و تاریخی آن را معرفی نماید. تجربه نشان داده است هر اندازه ما در این زمینه فعال باشیم و نهادهای ملی با برنامه‌ریزی مناسب در عرصه بین‌الملل حضور مناسب داشته باشند، اقدامات تخریبی دشمنان علیه مجد و عظمت ایران اسلامی بی‌تاثیر بوده است.

آنچه در این زمینه می‌توان بیان داشت تبیین و تعریف ظرفیت‌های علمی کشور به منظور شناساندن قابلیت‌های انقلاب اسلامی به عنوان انقلاب فرهنگی برای تاثیرگذاری بر روندهای علمی از رهگذر کاربرد قدرت نرم، معرفی دستاوردها و توانمندی‌های علمی و فنی کشور به جهانیان، شناساندن خدمات فنی و مهندسی کشور به منظور انتقال دانش فنی ایران به کشورهای در حال توسعه با توجه به استقبال جهان از دیپلماسی علمی ایران به دلیل استقلال علمی و فقدان نگاه استعماری کشورمان به آنهاست. ضمن آن که بکارگیری دیپلماسی علمی علاوه بر آن که بهره اقتصادی را برای کشورمان در پی دارد امکان مطرح شدن ایران عزیز را به عنوان قطب علمی در جهان رو به توسعه فراهم می‌آورد.

در این زمینه برنامه‌هایی برای شناساندن ظرفیت‌های غنی فرهنگ و تمدن ایرانی ـ اسلامی تعریف شده است تا جایگاه ایران فرهنگی در منطقه و جهان بیش از پیش روشن شود. همچنین جهت ارتقای آگاهی‌های بین‌المللی نسبت به پیشرفت‌ها و دستاوردهای جمهوری اسلامی ایران در عرصه‌های علمی، فرهنگی و آموزشی، این نمایندگی با همکاری نهادها و سازمان‌های مختلف کشور برنامه‌هایی را اجرا نموده یا در دست اجرا دارد و سعی کرده است فعالیت‌های مربوط به ایران‌شناسی و گسترش زبان و ادب فارسی را نیز تقویت نماید. همچنین این نمایندگی با معرفی جایگاه جمهوری اسلامی ایران در عرصه تقارب فرهنگ‌ها و گفت‌وگوی ادیان الهی، تلاش می‌کند ضرورت توجه بیش از پیش به مفاهیم دینی در هنجارسازی و ترویج اخلاق در ساحت‌های گوناگون را یادآوری کند و در این راه با بهره‌گیری از توان اندیشه‌ورزان و صاحبنظران کشور حضور فعالی در نشست‌های علمی داشته باشد تا در روند تولید کنوانسیون‌ها و مقررات بین‌المللی مربوطه تاثیرگذار باشد. در واقع ایران اسلامی در حوزه‌های فعالیت یونسکو حرف‌های زیادی برای گفتن دارد که باید با تحرک بیشتر مراکز علمی کشور اعم از دانشگاه و حوزه و استفاده از زبان بین‌المللی نسبت به عرضه اندیشه‌های بلند دینی و مفاهیم ارزشمند فرهنگ ایرانی و اسلامی اقدام کنند و مراکزی چون یونسکو تریبون مناسبی برای این امر است.

طی 3 سال مسوولیت اینجانب در یونسکو سعی شده ضمن شناسایی تمامی ظرفیت‌ها و امکانات یونسکو با برنامه‌ریزی مناسب از تمامی این ظرفیت‌ها در جهت منافع ملی کشورمان استفاده شود. ضمن آن که تلاش شد با آگاه‌سازی نهادهای ذی‌ربط داخلی آنها را نیز در این زمینه فعال نماید. اهم این فعالیت‌ها عبارتند از: دریافت ده‌ها مهر اصالت با کیفیت مرغوب برای صنایع دستی ایران از یونسکو، به عهده گرفتن ریاست کارگروه جنبش عدم تعهد درخصوص حقوق بشر و تنوع فرهنگی، ریاست کارگروه کنفرانس اسلامی نزد یونسکو درخصوص نقش اسلام در تقارب فرهنگ‌ها به منظور مقابله با جریان اسلام‌هراسی پیگیری بازسازی و مرمت آثار باستانی شهر بم بویژه ارگ بم، پیگیری پرونده میدان امام (نقش جهان) در اصفهان در اجلاس‌های کمیته میراث جهانی، 2 دور اعزام حدود 30 تن از سفرا و نمایندگان دائم و معاونان نمایندگی‌های دائم کشورهای عضو یونسکو به ایران جهت شناساندن ظرفیت‌های فرهنگی کشور و تبیین دیدگاه‌های علمی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و تبادل نظر با اندیشمندان و مقامات عالی جمهوری اسلامی ایران، اعزام ده‌ها هیات کارشناسی یونسکو برای پروژه‌های مختلف همکاری در ایران که از آن جمله برگزاری کارگاه میراث مکتوب و اجلاس فرهنگ ورزش با حضور نمایندگان قریب به 20 کشور در تهران بود، درخواست نمایندگی مبنی بر برگزاری روز جهانی فلسفه در جمهوری اسلامی ایران در ماه نوامبر 2010 (21 تا 23 آبان 89)، تلاش برای ضرب مدال مولانا جلال‌الدین محمد بلخی رومی به افتخار هشتصدمین سال تولد ایشان از سوی یونسکو و برگزاری همایش و نمایشگاهی در این خصوص، بزرگداشت چهارصدمین سال وفات مرحوم شیخ بهایی در سال 2009 در یونسکو، مشارکت در همایش نکوداشت یکصد و پنجاهمین سال حیات فعال سیدجمال‌الدین اسدآبادی در دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، نکوداشت نهصد و پنجاهمین سال تولد امام محمد غزالی، نکوداشت هزار و صد و پنجاهمین سال تولد ابوعبدالله رودکی، تصویب گرامیداشت هفتصد و پنجاهمین سال حیات فعال خواجه نصیرالدین طوسی، ثبت مجموعه قره کلیسا به عنوان نهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی در سی و دومین اجلاس کمیته بین‌الدول میراث فرهنگی جهانی در کانادا و ثبت سازه‌های آبی شوشتر به عنوان دهمین اثر کشورمان در فهرست میراث جهانی یونسکو در سی و سومین اجلاس کمیته بین‌الدول میراث فرهنگی جهانی در اسپانیا، عضویت جمهوری اسلامی ایران در کمیته بین‌الدول میراث فرهنگی‌ـ?معنوی به مدت 2 سال از 2010 تا 2012 میلادی، تلاش مجدانه برای تصویب 10 قطعنامه و اصلاحیه پیشنهادی جمهوری اسلامی ایران در جریان سی و چهارمین اجلاس کنفرانس عمومی یونسکو در سال 86 و تصویب 9 قطعنامه و اصلاحیه پیشنهادی جمهوری اسلامی ایران در جریان سی و پنجمین اجلاس کنفرانس عمومی یونسکو در سال 88، جلب موافقت یونسکو جهت میزبانی کشورمان برای برگزاری کنفرانس علمی روز جهانی فلسفه در نوامبر سال 2010 با توجه به ظرفیت‌های بین‌المللی کشورمان در عرصه حکمت و فلسفه با همکاری نهادهای علمی کشور و هماهنگی برای برگزاری نشست‌های مقدماتی در کشورمان طی سال‌های 2009 ـ 2008 درخصوص گفت‌وگوی فلسفی بین کشورهای اسلامی و نیز گفت‌وگوی فلسفی بین شرق و غرب آسیا، تلاش برای ثبت جاده ابریشم در فهرست میراث جهانی یونسکو، اقدام جهت انتشار نتایج نشست‌های علمی که به همت نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران نزد یونسکو برگزار شده است که از آن جمله می‌توان به چاپ 5 اثر اندیشه‌های مولانا، زندگی و دیدگاه‌های سیدجمال‌الدین اسدآبادی، ایران و یونسکو، حقوق بشر و تنوع فرهنگی و نقش نوروز در تقارب فرهنگ‌ها اشاره کرد، برگزاری رویدادهای مختلف فرهنگی با حضور موسیقیدانان کشورمان در صحن یونسکو که از آن جمله می‌توان به شب فرهنگی ـ هنری مولانا، شب فرهنگی ـ هنری رودکی و شب فرهنگی ـ هنری فردوسی اشاره کرد و بسیاری موارد دیگر که ذکر آن موقعیت مناسب دیگری را می‌طلبد.

جمهوری اسلامی ایران تلاش داشته تا در نهادهای فرعی یونسکو از جمله کمیته بین‌الدول اخلاق زیستی، کمیته بین‌الدول آب‌شناسی، کمیته بین‌الدول مدیریت دگرگونی‌های اجتماعی، کمیته بین‌الدول میراث فرهنگی معنوی به مدت 2 سال از 2010 تا 2012 میلادی و کمیته بین‌الدول تربیت بدنی و ورزش (به عنوان عضو و نایب رئیس کمیته از گروه آسیا ـ اقیانوسیه به مدت 4 سال) حضوری فعال داشته باشد که با توجه به عضویت در این نهادها توانسته است نقش فعالی در تبیین دیدگاه‌ها و مواضع کشورمان در موضوعات مختلف چندجانبه بین‌المللی داشته باشد.