برنامه‌های جایزه‌ کتاب سال دفاع مقدس

به گزارش ایسنا ، محمدرضا سنگری - دبیر عملی سیزدهمین جایزه کتاب سال دفاع مقدس - که امروز (دوشنبه، 19 مهر) در نشست خبری این جایزه سخن می‌گفت، اظهار کرد: در مراسم پایانی سیزدهمین دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس 62 نفر حائز رتبه‌های اول تا سوم در بخش‌های پانزده‌گانه به عنوان برگزیده معرفی می‌شوند و همچنین از ناشران نمونه و چهره‌های برجسته در حوزه‌ ادبیات دفاع مقدس تجلیل به عمل می‌آید.

وی خاطرنشان کرد: بعد از برگزاری جشنواره‌ دوازدهم کتاب سال دفاع مقدس، ما جشنواره ربع قرن را برگزار کردیم و از رهگذر برگزاری این جوایز، سرمایه‌ی عظیمی از آثار ادبیات دفاع مقدس بالغ بر 7313 عنوان کتاب در حوزه‌های پانزده‌گانه گردآوری شد که 6350 عنوان از این کتاب‌ها که در رقابت جایزه ربع قرن مورد بررسی قرار گرفته بودند، به دانشگاه تهران اهدا شدند و کتابخانه‌ای با موضوع تخصصی دفاع مقدس در این دانشگاه راه‌اندازی شد تا مورد بهره‌برداری و استفاده دانشجویان و پژوهشگران قرار گیرد.

سنگری تصریح کرد: 863 عنوان کتاب در سال‌های 87 و 88 در شاخه‌های پانزده‌گانه ادبیات دفاع مقدس تألیف شده است و 65 داور طی مدت دو ماه و نیم این آثار را مورد بررسی و داوری قرار دادند. ضمن این‌که چهار ماه و نیم زمان صرف تهیه و گردآوری این حجم از آثار طی دو سال اخیر شده است و در این رقابت 257 ناشر آثارشان را در این رقابت شرکت دادند و یا این‌که ما این آثار را تهیه کردیم.

دبیر عملی سیزدهمین جایزه کتاب سال دفاع مقدس به تشریح آماری آثار رسیده به دبیرخانه در بخش‌های مختلف پرداخت و اظهار کرد: ما در بخش تحقیقات ادبی 11 اثر را مورد داوری قرار داده‌ایم؛ در حالی که در دوره دوازدهم هم همین تعداد اثر منتشر شده بود و این نشان می‌دهد که در بخش تحقیقات و پژوهش‌های ادبی خیلی کم‌رنگ ظاهر شده‌ایم. در حوزه‌ تحقیقات نظامی 91 اثر داشته‌ایم که در مقایسه با دوره دوازدهم که سرجمع 25 اثر مورد داوری قرار گرفت، شاهد رشد قابل توجهی در این حوزه هستیم. همچنین در بخش تحقیق فرهنگی، 24 اثر داشته‌ایم و با توجه به این‌که در دوره‌ی قبل فقط 10 اثر داوری شد، کم‌وبیش رشد این حوزه بد نبوده است.

سنگری متذکر شد: در بخش ادبیات داستانی ما 80 عنوان اثر را در این رقابت بررسی کرده‌ایم و در مقایسه با دوره‌ دوازهم که 30 اثر مورد داوری و بررسی قرار گرفت، نشان از رشد محسوس این بخش ادبیات دفاع مقدس بوده است و به لحاظ کیفی نیز آثار دارای شاخص‌های بالا بودند و همین سبب دشواری کار داوری می‌شد و در جلساتی که برگزار می‌شد، ساعت‌ها به بحث و مجادله درباره‌ی آثار می‌گذشت که خوشبختانه در این دوره جایزه کتاب سال ما سه اثر اول تا سوم را به عنوان برگزیده معرفی خواهیم کرد.

دبیر علمی جایزه‌ کتاب سال دفاع مقدس در مرور آمار مربوط به جُنگ ادبی دفاع مقدس، از افول این بخش نسبت به سال‌های پیشین خبر داد و متذکر شد که در این حوزه استقبال چندانی صورت نگرفته و فقط شش اثر ارائه شده است.

او افزود: در بخش زندگینامه‌ داستانی که پدیده خاصی در حوزه ادبیات ماست و نیازمند تدوین نظریه‌های مختص به خودش است، سرجمع 75 اثر را دریافت کردیم که در مقایسه با دوره‌ دوازدهم که 29 اثر بود، نشان از رشد نسبتا خوب این حوزه دارد. همچنین در بخش شعر 92 مجموعه‌ شعر مورد ارزیابی قرار گرفت که در مقایسه با دور دوازدهم که 49 اثر بود، انتظارات آن‌طور که باید، برآورده نشده و با توجه به این‌که آثار مربوط به دو سال اخیر بوده است، ما با قدری کاهش در حوزه‌ شعر روبه‌رو شده‌ایم.

سنگری اضافه کرد: همچنین در بخش نثر ادبی شاهد تولید 10 اثر طی دو سال اخیر بوده‌ایم که از نظرگاه کیفی بسیار ضعیف بودند. از سویی در بخش زندگینامه و وصیت‌نامه که همواره تولیدات این حوزه خوب بوده است، شاهد 135 اثر در این رقابت بوده‌ایم و این بخش از ادبیات دفاع مقدس هر روز جلوتر و گسترده‌تر حرکت می‌کند. در بخش داستان نوجوان 41 اثر را بررسی کردیم که با توجه به دوره قبل که سرجمع 11 اثر بوده است، کم و بیش شاهد رشد و رونق‌ گرفتن این بخش بوده‌ایم و بخشی از نگرانی‌هایی که در این بخش داشته‌ایم، مرتفع شده است و در بخش شعر کودک و نوجوان نیز 41 اثر داوری شده؛ در حالیکه در دوره قبل فقط 17 اثر تولید شده بود.

وی در ادامه ارائه این آمار عنوان کرد: در این دوره از رقابت جایزه کتاب سال دفاع مقدس، طرح جلد و گرافیک همه کتاب‌ها در بخش‌های مختلف مورد داوری و ارزیابی قرار گرفته است اما متأسفانه در بخش ادبیات نمایشی ما شاهد تنها 15 عنوان کتاب در این حوزه بوده‌ایم که داوران با افسوس این بخش را بررسی می‌کردند و انتظار تولید حجم بیش‌تری در حوزه‌ آثار ادبیات نمایشی دفاع مقدس وجود داشت. از سویی در بخش ترجمه متأسفانه 11 اثر بیش‌تر نداشته‌ایم که این ترجمه‌ها به زبان عربی، اردو و ترکی صورت گرفته است و در این دوره از رقابت کتاب سال دفاع مقدس، شاهد حضور میهمانانی از کشور‌های پاکستان، ترکیه، لبنان و قطر خواهیم بود و از این حیث جایزه‌ وجهی بین‌المللی می‌گیرد.

سنگری متذکر شد: در بخش خاطره که همواره با تولید آثار فراوانی روبه‌روست، در این دوره از جایزه‌ کتاب سال 231 اثر مورد داوری قرار گرفته است که در دوره قبل فقط 102 اثر بود و این نشان از رشد تألیفات در حوزه‌ خاطره‌نویسی دارد.

در ادامه این نشست، محمدرضا سنگری به تشریح تعداد برگزیده‌ها و تقدیری‌های بخش‌های پانزده‌گانه سیزدهمین دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس پرداخت و اظهار کرد: ما در شعر کودک و نوجوان رتبه‌های اول تا سوم را خواهیم داشت. در داستان نوجوان سه اثر به عنوان برگزیده‌های اول تا سوم معرفی خواهد شد. در داستان کودک، رتبه سوم و یک تقدیری خواهیم داشت. در حوزه‌ ترجمه فقط از برخی آثار تقدیر خواهیم کرد و علت اینکه در این حوزه برگزیده‌ای نداشتیم، از آن‌جا ناشی می‌شود که برخی از آثار با تأخیر به دست ما رسید. در حوزه‌ نقد ادبی از دو نفر تقدیر خواهیم کرد و در بخش طراحی جلد کتاب و گرافیک، رتبه‌های اول تا سوم را خواهیم داشت و از یک اثر تقدیر خواهد شد. در بخش تصویر‌سازی کتاب نیز رتبه اول تا سوم را خواهیم داشت و از پنج اثر تقدیر به عمل خواهد آمد.

او افزود: در بخش پژوهش‌های فرهنگی فقط رتبه‌ اول را داریم و از دو اثر تقدیر خواهد شد.در حوزه خاطره که به سه دسته خاطره‌های خودنگاشت، دیگر‌نگاشت و خاطره‌های اسارت تقسیم می‌شود، در بخش خاطرات اسارت، رتبه‌های دوم و سوم را خواهیم داشت. در بخش خاطرات خودنگاشت، رتبه‌های دوم و سوم را خواهیم داشت و در بخش خاطره‌های دیگر‌نگاشت رتبه اول تا سوم را خواهیم داشت و از سه اثر نیز تقدیر به عمل خواهد آمد. در بخش زندگی‌نامه داستانی نیز یک اثر حائز رتبه سوم شده و از یک اثر تقدیر به عمل خواهد آمد.در بخش جنگ ادبی هم یک اثر تقدیر خواهد شد. در بخش ادبیات نمایشی رتبه اول تا سوم را خواهیم داشت و از یک اثر تقدیر خواهد شد.

سنگری تصریح کرد: در بخش ادبیات داستانی نیز ما یک اثر را به عنوان رتبه نخست بخش داستان کوتاه معرفی خواهیم کرد و یک اثر نیز به عنوان رتبه‌ اول رمان معرفی خواهد شد. در بخش ادبیات داستانی همچنین رتبه‌های دوم و سوم را خواهیم داشت، از یک اثر تقدیر می‌شود و یک اثر نیز تقدیری ویژه داوران خواهد بود. در حوزه‌ی شعر هم رتبه‌های اول تا سوم را خواهیم داشت و از سه اثر تقدیر می‌شود. در حوزه‌ پژوهش‌های ادبی شاهد رتبه‌های اول تا سوم خواهیم بود و در این بخش از اثری تقدیر نمی‌شود. در بخش پژوهش‌های نظامی نیز رتبه‌ی دوم و سوم را خواهیم داشت و آثاری تقدیر خواهد شد.

دبیر عملی سیزدهمین جایزه کتاب سال دفاع مقدس متذکر شد: در سیزدهمین دوره رقابت جایزه سال کتاب دفاع مقدس در مجموع 9 رتبه اول، 10 رتبه‌ی دوم و 13 رتبه سوم خواهیم داشت و از 30 اثر تقدیر خواهد شد. همچنین هفت ناشر نمونه همراه با شش چهره فعال در حوزه‌ی ادبیات دفاع مقدس تجلیل می‌شوند.

سنگری درباره‌ زیاد بودن آثار تقدیری در این جایزه عنوان کرد:در واقع تعداد رتبه‌های برگزیده‌ ما 39 اثر را در بر می‌گیرد و تعداد آثاری که تقدیر می‌شود، 30 اثر خواهد بود و از آن‌جایی که در داوری‌ها فاصله بین آثار برگزیده با دیگر آثار زیاد بود، در جهت حمایت از نسل جدیدی که به میدان ادبیات دفاع مقدس آمده است، تصمیم گرفته شد از آثاری تقدیر شود؛ مثلا اکنون چهره‌های جوان در حوزه‌ شعر بسیار جدی‌تر از چهره‌های شناخته‌شده در یک دهه‌ گذشته کار می‌کنند.

وی در پاسخ به سؤالی، به تبیین تفاوت‌های این دوره از جایزه کتاب سال دفاع مقدس با دوره‌های پیشین پرداخت و اظهار کرد: اقبال ناشران شهرستانی و خصوصی در حوزه ادبیات دفاع مقدس و توجه جایزه به این ناشران، از تفاوت‌ های این دوره با دوره‌های دیگر است. همچنین نکته‌ دیگر، افزایش آثار تألیفی در حوزه‌ کودک و نوجوان است.

دبیر عملی سیزدهمین جایزه کتاب سال دفاع مقدس افزود: در بخش ادبیات داستانی شاهد رشد کیفی آثار بوده‌ایم و از همین آثار می‌شود بوی تولد آثار جدی‌تر و ماندگار در حوزه‌ی ادبیات دفاع مقدس را احساس کرد. از سویی، تفاوت این دوره نسبت به دوره‌های گذشته، حضور چشم‌گیر نسل سوم نویسندگان و شاعران انقلاب اسلامی است که به مراتب از پیشکسوتان موفق‌تر عمل می‌کنند. همچنین در این دوره از رقابت شاهد حضور گسترده زنان نویسنده بوده‌ایم؛ در این دوره 98 اثر بررسی‌شده متعلق به زنان است.

در ادامه‌ این نشست، سرهنگ حسن رسولی - معاون ادبیات و انتشارات بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس - در پاسخ به سؤالی مبنی ‌بر اینکه آیا دوسالانه شدن جایزه کتاب سال دفاع مقدس، استمرار خواهد یافت ، تصریح کرد: خیر؛ در این دروه به دلیل اینکه در سال گذشته جایزه‌ کتاب سال دفاع مقدس برگزار نشد و جایزه ربع قرن کتاب دفاع مقدس برگزار شد، ناگزیر برای بررسی آثار سال‌های 87 و 88، جایزه دوسالانه برگزار شد اما از دوره‌های آتی سالانه برگزار خواهد شد و با توجه به این‌که حجم تولیدی آثار ادبیات دفاع مقدس فراوان است، عملا بهتر است که جایزه سالانه برگزار شود.

وی متذکر شد: ما هم‌زمان با برپایی مراسم پایانی سیزدهمین جایزه کتاب سال دفاع مقدس، از 863 عنوان اثری که در داوری و رقابت شرکت داشته‌اند، نمایشگاهی برپا خواهیم کرد تا علاقه‌مندان بتوانند آثار را تهیه کنند. از سویی دبیرخانه جایزه کتاب سال دفاع مقدس فعالیتش را در طول سال دنبال خواهد کرد؛ دبیرخانه دائمی ایجاد شده و هم‌اکنون کتاب‌هایی که در سال 89 در حوزه‌ی دفاع مقدس تألیف شده؛ گردآوری شده است.

رسولی در ادامه از برپایی نشست نقد آثار برگزیده و تقدیری سیزدهمین دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس بعد از برپایی مراسم پایانی این جایزه خبر داد.

در این نشست، سیدمحمد میرکاظمی - دبیر اجرایی سیزدهمین جایزه کتاب سال دفاع مقدس - هم حضور داشت.