ابراز پشیمانی از یک اشتباه بزرگ

اپنهایمر سال‌1904 در نیویورک چشم به جهان گشود و تحصیلات دانشگاهی خود را نیز در دانشگاه معتبری همچون هاروارد پشت‌سر گذاشت. البته او در دانشگاه کمبریج لندن نیز حضور داشت که این مساله موجب آشنایی وی با شناخته‌شده‌ترین محققان زمان خود شد. طولی نکشید که در کالیفرنیا به عنوان استاد دانشگاه مشغول به کار شد. در کنار تدریس، تحقیقات زیادی درخصوص الکترون و پوزیترون انجام می‌داد و همچنین علاقه زیادی نیز به نظریه پرتو کهکشانی و جوانب مختلف آن داشت. با این حال هیچ‌گاه فکر نمی‌کرد با آغاز جنگ جهانی در راس تولید یکی از مخرب‌ترین سلاح‌های تاریخ بشر قرار گیرد. در طول جنگ به عنوان مغز همه‌کاره برای تولید و آزمایش بمب اتم برگزیده شد. البته او از وجود ادوارد تلر سرشناس و چند نفر از محققان دیگر جهان نیز استفاده می‌کرد. آمریکا برای عقب نماندن از پیشرفت‌های هسته‌ای شوروی سابق دست به هرگونه سرمایه‌گذاری می‌زد و به همین منظور گروهی از زبده‌ترین دانشمندان هسته‌ای و فیزیک دنیا را در اختیار اوپنهایمر قرار داده بود. در سال 1945 و در حالی که انفجار 2 بمب اتمی در هیروشیما و ناکازاکی ژاپن لکه سیاهی در تاریخ نظامی آمریکا برجای گذاشته بود، اوپنهایمر نیز به اشتباه خود پی‌برد و از قرار داشتن در راس چنین برنامه‌ای بشدت ابراز ناراحتی کرد.

به این ترتیب او از ریاست آزمایشگاه ملی لاس‌آلاموس کناره‌گیری کرد تا مخالفت خود را با استفاده غیرصلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای نشان دهد. او با ادامه تحقیقاتش در خصوص این انرژی ارزشمند همواره بر لزوم استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای تاکید داشت. با این حال مخالفت‌هایش با تولید و تکثیر تسلیحات هسته‌ای موجب شد تا از تمامی برنامه‌های اتمی نظامی آمریکا رانده شود. وی در سال 1967 و به دلیل ابتلا به سرطان حنجره درگذشت.

سعید حسینی