مرگ لاک‌پشت ها در سواحل بوشهر

 جایی که در طول سال‌های اخیر به دلیل ساخت و ساز غیرمجاز چندین جاده و اسکله و تعرضات دیگر آسیب‌های زیادی دیده و در مدت 2 هفته گذشته نیز لاشه 11 لاک‌پشت سبز دریایی را در محدوده‌ای به وسعت 500 متر در خود جای داده است بی‌آن‌که علت مرگ این لاک‌پشت کمیاب که جزو گونه‌های در خطر انقراض جهان نیز قرار دارد، مشخص باشد! لاشه‌ها درست در نزدیکی اسکله تازه ساخت ‌ هاله در این منطقه یافت شده، اسکله‌ای که با وجود مخالفت معاونت محیط زیست دریایی سازمان محیط زیست با تخلیه هزاران تن خاک و سنگ در دریا همچنان در حال ساخته شدن است و شکایات محیط زیست هم برای توقف عملیات عمرانی این طرح به نتیجه نرسیده است.

اما این همه ماجرا نیست. کمی‌ آن طرف‌تر از ساحل نایبند، و به فاصله دو روز از کشف لاشه لاک‌پشت‌ها، چهارشنبه هفته گذشته لاشه مرده یک نهنگ 7 تنی در آب‌های جزیره خارکو در استان بوشهر شناور شد و صیادان محلی نخستین کسانی بودند که با لاشه این نهنگ بزرگ که 9 متر طول داشت مواجه شدند. آنچنان که در تصاویر منتشره در یکی از سایت‌های محلی بوشهر موجود است و به گفته شاهدان عینی در بوشهر، لاشه این نهنگ، آلوده به نفت بوده و به نظر می‌رسد در اثر برخورد با نفتکش‌های موجود در منطقه دچار جراحت شده و از بین رفته باشد. چون لاشه این نهنگ غول‌پیکر مانع تردد قایق‌های صیادی در منطقه می‌شد توسط یک یدک‌کش به ساحل بندر گناوه در بوشهر انتقال یافت.

اما باز هم این پایان ماجرا نبود، چرا که در نخستین ساعات روز شنبه سوم مهر ماه، این بار محیط‌بانان پارک ملی دیر نخیلو در استان بوشهر، کشف جسد نهنگ بزرگ دیگری را در آب‌های این منطقه گزارش کردند تا تراژدی تلفات مشکوک خزندگان و پستانداران دریایی در آب‌های این استان همچنان ادامه یابد. به گفته کارشناسان محیط زیست لاشه این نهنگ نیز در حدود 6 متر طول داشته و علت مرگ نیز هنوز مشخص نیست.

هر چند این واقعه در نوع خود نخستین بار نیست که به وقوع می‌پیوندد و حتی 7 ماه قبل نیز لاشه 6 دلفین در سواحل این استان کشف شد، اما مساله این است که تکرار این وقایع بدون این‌که علت مرگ و میرها مشخص شود نگرانی‌ها را نسبت به نابودی تنوع زیستی دریایی دوچندان کرده است. این واقعه در حالی اتفاق می‌افتد که 3 سال پیش نیز درست در همین روزها لاشه بی‌‌جان ده‌ها دلفین به ساحل جاسک در استان هرمزگان آمد به طوری که در مدت کمتر از یکماه شمار دلفین‌های تلف شده به 154 دلفین رسید و بعدها سازمان حفاظت محیط زیست، عامل اصلی این مرگ و میرها را کشتی‌های صیادی و نحوه صید آنها به روش ترال عنوان کرد و اکنون بار دیگر این واقعه تکرار می‌شود، واقعه‌ای که هنوز مشخص نیست علت نهایی آن چیست و هیچ مقام مسوولی در سازمان محیط زیست نیز علت این رخداد را هنوز اعلام نکرده، اما مساله این است که گویا این تراژدی قرار است این بار در مورد لاک‌پشت‌های سبز و نهنگ‌ها تکرار شود. اما آیا آغاز فصل صید و تورهای ترال می‌تواند عامل مرگ لاک‌پشت‌ها باشد؟

تماس خبرنگار جام جم با معاونت محیط زیست دریایی سازمان محیط زیست برای کسب اطلاعات بیشتر و علت این واقعه بی‌نتیجه ماند؛ مدیر کل دفتر اکوبیولوژی سازمان محیط زیست هم در گفتگو با «جام جم» از وقوع این حادثه اظهار بی‌اطلاعی کرد و گفت، از استان بوشهر هیچ گزارشی در این مورد دریافت نکرده ایم با این حال او قول داد سریعا موضوع را از طریق معاونت دریایی سازمان پیگیری و نتیجه را اعلام کند. امید صدیقی، همچنین درباره این‌که آیا تورهای ترال می‌تواند عامل مرگ لاک‌پشت‌ها قلمداد شود، گفت: این موضوع نیاز به بررسی دارد که من هنوز چیزی نمی‌دانم، اما ما چند وقت قبل با ارسال نامه ای به شیلات توصیه‌های لازم را با توجه به نزدیک شدن فصل صید ماهی انجام دادیم، ولی واقعیت این است که حتی اگر تورهای ترال و گیر افتادن لاک‌پشت‌ها در این تورها عامل مرگ آنها باشد باز هم هیچ صیادی موضوع را گزارش نمی‌کند و تنها لاشه لاک‌پشت یا دلفین مرده را از تور جدا می‌کند و به دریا می‌اندازد.

با این حال برخی کارشناسان محیط زیست علت مرگ این لاک‌پشت‌ها را مشکوک قلمداد کرده و معتقدند تاکنون سابقه نداشته که در محدوده آب‌های نایبند در این مدت کم، لاشه این تعداد لاک‌پشت سبز به ساحل بیاید و این واقعه را تهدید بزرگی برای ادامه حیات لاک‌پشت‌های سبز در خلیج فارس عنوان می‌کنند .

لاک‌پشت دریایی سبز یکی از 5 گونه لاک‌پشت دریایی ایران در محدوده آب‌های خلیج فارس و دریای عمان است که از سوی اتحادیه جهانی حفاظت در فهرست گونه‌های در خطر انقراض جهان قرار گرفته است با این حال هر ساله تعداد محدودی از این گونه لاک‌پشت در حوضچه‌های احداث شده در محدوده تاسیسات ساحلی پارس جنوبی و نیز بندر شهید بهشتی در چابهار گیر می‌افتند که با امداد ماموران محیط زیست و شیلات مجددا به دریا بازگردانده می‌شوند. این گونه لاک‌پشت نقش زیادی در حفظ تعادل دریاها ایفا می‌کنند و با خوردن جلبک‌های دریایی باعث رشد مجدد جلبک‌های تازه‌تر می‌شوند و این جلبک‌ها می‌توانند برای موجوداتی که در بین آنها زندگی می‌کنند حائز اهمیت باشند.

همچنین این لاک‌پشت‌ها به این دلیل سبز نامیده می‌شوند که رنگ چربی بدن آنها به دلیل تغذیه از جلبک‌ها به رنگ سبز در آمده است. صرف نظر از این‌که علت مرگ لاک‌پشت‌ها چه بوده، اما آنچه مسلم است این است که عامل صید و صیادی هرگز نمی‌تواند علت مرگ دونهنگ تلف شده در آب‌های نخیلو و خارکو باشد؛ چرا که این نهنگ‌ها به دلیل بزرگ بودن جثه‌شان نمی‌توانند در تور گیر کرده باشند و باید علت‌های دیگری را جستجو کرد. به هر حال لاشه 11 لاک‌پشت سبز در پارک ملی نایبند، یک نهنگ 9 متری در آب‌های جزیره خارک و خارکو و یک نهنگ مرده دیگر در سواحل پارک ملی دیر ـ نخیلو همه رخدادهای تلخ و نگران‌کننده‌ای است که در مدت کمتر از یک هفته آب‌های ساحلی استان بوشهر آن را تجربه کرده است.