تابستان داغ اسلام‌ستیزی در ایالات متحده

حوادث به وجود آمده در یک ماه اخیر بیانگر رشد احساسات اسلام‌ستیزی در ایالات متحده هستند. گزارش‌های سازمان عفو بین‌الملل حاکی از افزایش اقدامات تبهکارانه بر ضدمسلمانان از قبیل حمله به مساجد آنها در نقاط مختلف این کشور است. این سازمان همچنین پیشنهاد کشیش یک کلیسا در فلوریدا مبنی بر سوزاندن قرآن را نمونه‌ای از روند افزایش احساسات ضد مسلمانان عنوان کرده است. با توجه به این فشارها در جامعه مسلمانان آمریکا، بسیاری از آنها در مراسم یادبود قربانیان حوادث 11 سپتامبر شرکت کردند.

موج جدید اسلام‌ستیزی در ایالات متحده با اظهارات کشیشی در یک کلیسای کوچک در فلوریدا شکل گرفت. تری جونز پیش از برگزاری مراسم 11 سپتامبر اعلام کرد مرکز امداد جهانی صلح درصدد سوزاندن نسخه‌هایی از قرآن است. در بخش‌هایی از اعلامیه این مرکز آمده بود: ما قصد داریم نسخه‌هایی از قرآن را بسوزانیم تا آگاهی مردم را بالا برده و نسبت به تعالیم و ایدئولوژی این دین به آنها هشدار دهیم.

اما در این میان بسیاری از مسلمانان آمریکا بر این باورند که اقدامات نفرت‌انگیز این کلیسا نمی‌تواند مانع انجام فعالیت‌های آنها شود؛ هرچند آنها معتقدند انجام این‌گونه اقدامات افراطی از جمله تهدید به سوزاندن نسخه‌هایی از قرآن همانند فرو بردن تیغ در گلوست و مقدمه افزایش موج اسلام‌هراسی در این کشور به حساب می‌آید.

جونز پیش از این نیز موجب ایجاد جار و جنجال شده بود. وی سال پیش نیز نوشته‌ای بر سر در کلیسای خود آویزان کرده بود که در آن درج شده بود اسلام زاییده شیطان است؛ عنوانی که بعدها آن را برای کتاب خود نیز انتخاب کرد. به‌رغم اظهارات افراطی این کشیش تنها 8 هزار نفر در فیس‌بوک به عضویت گروه او درآمدند. نکته جالب توجه این‌که برخی از سیاستمداران آمریکایی نیز از سخنان وی استقبال کرده‌اند. به عنوان مثال ران مک نیل، یکی از نامزدهای حزب جمهوریخواه در سخنرانی خود اعلام کرده است که مسلمانان می‌خواهند زندگی ما را ویران کنند و ما باید با آنها به مقابله بپردازیم.

البته این کشیش در سخنرانی‌هایش بارها خود را موظف به آشکار کردن ماهیت حقیقی اسلام دانسته و با غرور خاصی اعلام کرده که 30 سال در اروپا به انجام این کار فعالیت داشته است. هرچند هیچ یک از اعضای 50 نفره کلیسای وی نیز به فراخوان او برای آتش زدن قرآن توجهی نکردند. وی همچنین در یک نوار ویدئویی که در یوتیوپ منتشر شد، از سیاستمداران آمریکایی برای شکست در مهار مسلمانان انتقاد کرد. البته جونز نهایتا اعتراف کرد که وی برای انجام فعالیت‌های خود موفق به جمع‌آوری تنها 1000 دلار کمک مالی شده است. در واکنش به سخنان جونز، سازمان کنفرانس اسلامی در بیانیه‌ای اعلام کرد آتش زدن قرآن می‌تواند موجب ایجاد خشم در جهان اسلام و بروز ناامنی شود. دانشگاه الازهر مصر نیز این اقدام را نژادپرستانه و نفرت‌انگیز خواند. بسیاری از مسلمانان جهان از اندونزی گرفته تا افغانستان نسبت به صحبت‌های جونز واکنش نشان دادند.

البته پیش از طرح موضوع قرآن‌سوزی از سوی جونز، ساخت مرکز اسلامی در نزدیکی برج‌های ویران شده مرکز تجارت جهانی نیز جنجال‌برانگیز شده بود. احمد تاروات، یکی از مفسرین سیاسی در ایالات متحده می‌گوید ساخت این مرکز اسلامی به دستاویزی برای جناح راست محافظه‌کار و مدل کوچکی از اسلام‌هراسی تبدیل شده است. وی معتقد است بیگانه‌هراسی بخش مهمی از فرهنگ آمریکاست. فرهنگ این کشور فرهنگی مصرف شده است که از حضور پررنگ سایر فرهنگ‌ها همواره وحشت دارد. در چند ماه اخیر چندین مسجد در ایالات متحده مورد حمله قرار گرفتند یا آتش گرفته‌اند. به باور مقامات محلی حمله به یکی از مساجد در جکسون ویل در ایالت فلوریدا به نوعی در حوزه تروریسم داخلی قرار می‌گیرد.

درواقع با گذشت 9 سال از زمان وقوع حملات تروریستی 11 سپتامبر و محکومیت قاطعانه این حادثه از سوی مسلمانان آمریکا، هم‌اکنون آنها این سوال را از خود می‌پرسند که چرا تلاش‌های آنها در این چند سال به این سادگی مورد بی‌توجهی قرار می‌گیرد و دیدگاه جامعه آمریکا نسبت به آنها اصلاح نشده است؟ امام محمد ابن فقیه در یکی از سخنرانی‌های خود در موسسه اسلامی اورنج کانتی در آناهیم کالیفرنیا یک روز پیش از حملات 11 سپتامبر اعلام کرد ما هیچ اقدام اشتباهی انجام نداده‌ایم که به خاطر آن عذرخواهی کنیم و به هیچ عنوان نیز احساس ترس و شرمساری نمی‌کنیم. ما هیچ گناهی مرتکب نشده‌ایم، اما با حضور در مراسم یادبود قربانیان حوادث 11سپتامبر باید ذهنیت اشتباه شکل گرفته در جامعه آمریکا را در مورد مسلمانان از بین ببریم.

اما نکته مهم اینجاست که بسیاری از شهروندان آمریکایی اطلاعات و درک درستی از تعالیم دین اسلام ندارند. در نظرسنجی صورت گرفته از سوی یک موسسه فعال در حوزه مسائل دینی و مذهبی، بیش از نیمی از پاسخ‌دهندگان اعلام کردند که هیچ اطلاعاتی در مورد ماهیت دین اسلام و تعالیم آن ندارند. از سوی دیگر در ماه‌های اخیر تعدادی از مساجد در ایالت‌های تنسی، کالیفرنیا و نیویورک مورد حمله و تخریب قرار گرفتند. البته بسیاری از جوامع مذهبی در آمریکا حوادث اخیر از جمله فراخوان تری جونز را محکوم کردند. همچنین فعالیت‌های مراکز اسلامی مورد توجه مقامات فدرال قرار گرفته است و آنها در این مراکز و مساجد اقدام به گماردن جاسوس کردند. این مقامات معتقدند که حضور این افراد برای مبارزه با تروریسم حائز اهمیت است. البته این اقدامات موجب افزایش نگرانی در میان جامعه مسلمانان آمریکا شده است، چرا که می‌تواند موجب دستگیری یا آزار و اذیت بسیاری از مسلمانان بی‌گناه شود.

بسیاری از صاحب‌نظران شرایط کنونی مسلمانان را مشابه شرایط اتباع ژاپنی پس از جنگ جهانی دوم می‌دانند. مارک سلیک مدیر یکی از مراکز مطالعاتی می‌گوید: مسلمانان آمریکا شرایطی مشابه ژاپنی‌ها را در جنگ جهانی دوم تجربه می‌کنند. در آن دوره و پس از بمباران پرل هاربر بسیاری از آمریکایی‌ها از خود می‌پرسیدند آیا ژاپنی‌های ساکن آمریکا با ژاپنی‌هایی که به ما حمله کردند متفاوت هستند؟ اما به نظر می‌رسد بسیاری از مردم و مقامات آمریکا به محکومیت اقدامات تروریستی از سوی مسلمانان هیچ توجهی نمی‌کنند. مسلمانان نیز از این شرایط خسته شده‌اند و از خود می‌پرسند که چند بار دیگر باید اقدامات افراط‌گرایانه را محکوم کنیم تا مردم غیرمسلمان آمریکا به این باور برسند که ما خشونت‌طلب نیستیم. در همین رابطه ریچارد ای فالکرناس یکی از کارشناسان مسائل سیاسی، معتقد است اقدامات دولت آمریکا در عراق و افغانستان به اندازه‌ای نامناسب بوده که ذهنیت مسلمانان تنها با سخنرانی و ژست‌های سیاسی اوباما تغییر نخواهد کرد و تنش‌های به وجود آمده در مورد ساخت مرکز اسلامی و اقدام تری جونز این باور را تقویت کرده است که آمریکا با جهان اسلام وارد جنگ شده است.

اسلام‌هراسی به ترسی غیرعقلایی اطلاق می‌شود که بیانگر وجود نوعی تبعیض، نگرانی و پیش‌داوری غیرمنطقی در مورد مسلمانان و اسلام است. هرچند واژه اسلام‌هراسی در دهه 1980 در عرصه سیاسی آمریکا شکل گرفت، اما ریشه‌های آن به اواخر دهه 1960 و اوایل دهه 1970 بازمی‌گردد. در آن سال‌ها هالیوود و تلویزیون‌های رسمی آمریکا درصدد ارائه تصویری مخدوش شده از مسلمانان و اعراب بودند. استفاده از واژگان نامتعارف همچون « اعراب بادیه‌نشین و شترسوار» بیانگر شکل‌گیری احساسات ضد اسلامی بود. در دهه 1990 نیز با طرح نظریه برخورد تمدن‌ها ما شاهد شکل‌گیری موج جدیدی از اسلام‌هراسی در جامعه آمریکا هستیم که این روند پس از وقوع حملات 11 سپتامبر تشدید شده است.

باتوجه به نظرسنجی‌های صورت گرفته توسط شبکه خبری ای.بی.سی و روزنامه واشنگتن پست در سال 2009 در حدود 48 درصد مردم آمریکا دارای دیدگاه منفی نسبت به مسلمانان بودند، در حالی که در سال 2002 تنها 24 درصد پاسخ‌دهندگان ذهنیتی منفی نسبت به مسلمانان داشتند.

امروزه بسیاری از نویسندگان و فعالان سیاسی در مطبوعات و رسانه‌های آمریکا با استفاده از واژگانی همچون تروریسم اسلامی و اسلام خشونت‌طلب درصدد ترسیم دین اسلام به عنوان دینی بدوی، خشونت‌طلب و غیرمنطقی هستند. درواقع آنها مسلمانان را به عنوان گروه‌های خشونت‌طلبی معرفی می‌کنند که درصدد سیطره بر آمریکا و از بین بردن ارزش‌ها و اصول این کشور هستند.

امروزه اسلام‌هراسی در آمریکا به چالشی فرهنگی، اجتماعی و سیاسی تبدیل شده است. هرچند اوباما پس از ورود به کاخ سفید، وعده تغییر در تمام عرصه‌های سیاسی، اقتصادی و آموزشی را داد و اعلام کرد که مسلمانان، مسیحیان و یهودیان همه عضوی از جامعه ایالات متحده هستند، اما به باور بسیاری از صاحب‌نظران با توجه به حوادث به وجود آمده در قبال مسلمانان آمریکا باید نسبت به تحقق وعده‌های وی ابراز تردید کرد.