ورود فناوری‌های دیجیتال به شبکه‌های تلویزیون

با توجه به اهمیت این موضوع در صنعت صدا و تصویر در این باره با مهندس رضا بهرامی بیدون ، دانش‌آموخته مهندسی برق از دانشگاه صنعتی شریف و مجری طرح تولید سامانه‌های جامع مدیریت منابع دیجیتال گفتگو کرده‌ایم که شرح آن را می‌خوانید.

سطح پیشرفت علوم مرتبط با صدا و تصویر و تاثیر آن بر محصولات چندرسانه‌ای در کشور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

خوشبختانه در سال‌های اخیر افزایش پهنای باند شبکه‌های کامپیوتری، استفاده از منابع دیجیتال را در محیط شبکه‌های کامپیوتری امکان‌پذیر ساخته است و به این ترتیب روش‌های جدید مبتنی بر فناوری دیجیتال جایگزین روش‌های قدیمی آنالوگ شده است. با استفاده از روش‌های جدید که به کار در محیط بدون نوار یا Tapeless معروف است منابع روی یک حافظه ذخیره شده و کاربران از طریق زیرساخت‌های شبکه‌های رایانه‌ای به آن دسترسی داشته و قادر به انجام عملیات مختلف خواهند بود. به این ترتیب نه‌تنها در هزینه‌های جاری به میزان قابل توجهی صرفه‌جویی خواهد شد بلکه میزان عملکرد، دقت و سرعت انجام کار نیز در مقایسه با روش‌های قبلی بمراتب افزایش خواهد یافت. پس از نصب و راه‌اندازی نخستین شبکه‌های Tapeless یا همان بدون نوار در کشور در سال 81 تحقیقات گسترده‌ای به منظور طراحی و ساخت سامانه‌های جامع مدیریت منابع دیجیتال انجام شد و به این ترتیب مراحل ابتدایی طراحی این سامانه که شامل تجهیزات و زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری بود به پایان رسید. در مرحله بعد تولید نرم‌افزارهای لازم آغاز شد و با همکاری مدیران ارشد سازمان صدا و سیما سامانه مذکور و تمامی تجهیزات نرم‌افزاری و سخت‌افزاری آن آماده بهره‌برداری شد تا این‌که در حال حاضر بسیاری از شبکه‌های سازمان صدا و سیما و همچنین چندین شبکه تلویزیونی در خارج از کشور از این سامانه استفاده می‌کنند.

این سامانه برای اتوماسیون عملیات مختلف در صنعت صدا و تصویر مورد استفاده قرار می‌گیرد. در سامانه‌های مشابه خارجی که در سطح دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرند تنها یک روش اجرای کار توسط فردی که این سیستم را طراحی کرده است در نظر گرفته خواهد شد و کاربر ملزم به اجرای برنامه براساس روش تعیین شده است و تغییر چرخه‌های کاری در مدیریت منابع امکانپذیر نخواهد بود، اما ویژگی منحصر به فرد این سامانه در این است که قابلیت انعطاف‌پذیری نامحدودی براساس تغییر مورد نیاز کاربر دارد و هر کاربر می‌تواند براساس خواسته خود فرآیند اتوماسیون منابع را تغییر دهد. به این ترتیب هر کاربر در این سامانه چرخه‌هایی را تعریف می‌کند که پس از آن عملیات مورد نظر در محیط اتوماسیون انجام خواهد شد.

پیش از تولید این سامانه در داخل کشور نیاز کشور در این زمینه از سایر کشورها تامین می‌شد که خوشبختانه در حال حاضر نه‌تنها می‌توانیم نیازهای داخلی را در زمینه این فناوری تامین کنیم بلکه می‌توانیم آن را به دیگر کشورهای منطقه صادر کنیم.

در حال حاضر ظرفیت تولید این سامانه و سخت‌افزارهای مربوط به آن بیش از نیازهای داخلی است و با توجه به این موضوع از سال گذشته با هدف دستیابی به بازارهای خارجی تحقیقات گسترده‌ای در این زمینه انجام شده است که به موجب آن صادرات و نصب و راه‌اندازی این سامانه در دو کشور امارات متحده عربی و لبنان با موفقیت به پایان رسیده است که ارزش دلاری آن حدود 900 هزار دلار بوده است.

براساس بررسی‌های انجام شده پیش‌بینی می‌شود در سال جاری میزان تقاضا برای نصب و راه‌اندازی این سامانه در کشورهای منطقه افزایش یابد که می‌تواند گام مهمی برای صادر شدن فناوری به دیگر کشورها و همچنین گسترش و توسعه صادرات غیرنفتی کشور باشد.

با توجه به تغییرات سریع فناوری در این حوزه، این سامانه به‌گونه‌ای طراحی شده است که با صرف کمترین زمان و هزینه قابلیت ارتقا و تغییر را داشته باشد. در حال حاضر حوزه صدا و تصویر در داخل کشور عموما براساس فایل‌‌های صوتی و تصویری با فرمت SD یا Standard Defintion مدیریت و تعریف می‌شود و این در حالی است که براساس آخرین تحولات انجام شده در این زمینه در بسیاری از کشورها فرمت HD یا High Definition جایگزین فرمت قبلی یا SD شده است، اما سامانه مدیریت جامع منابع دیجیتالی این قابلیت را دارد که بتواند از هر دو فرمت SD و HD پشتیبانی کند. بنابراین در صورت تغییر منابع دیجیتالی به فرمت HD نیازی به تغییر زیرساخت‌های مدیریتی نخواهد بود و به این ترتیب این سامانه همچنان در حوزه صنعت صدا و تصویر قابل استفاده خواهد بود. اما فناوری جدیدی که تقریبا از حدود 8 سال پیش نمونه‌های آزمایشی محصولات آن در سطح دنیا عرضه شده و امروزه به میزان شگفت‌انگیزی بازارهای جهانی را به تسخیر درآورده است فناوری ضبط و پخش تصاویر سه‌بعدی یا به اصطلاح 3D است که می‌توان آن را بعد جدیدی در دنیای صدا و تصویر به شمار آورد. در حال حاضر تحقیقات وسیعی در این زمینه به منظور بررسی امکانات مورد نیاز برای طراحی و ساخت تجهیزات لازم برای دستیابی به این فناوری انجام شده و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال جاری بتوان به فناوری مورد نیاز برای امکان استفاده از سیستم مدیریت منابع دیجیتالی سه‌بعدی در کشور دست یافت که می‌‌تواند تحولات قابل توجه و چشمگیری در حوزه صنعت صدا و سیما در کشور به همراه داشته باشد.