دست پر تلویزیون در مناسبت‌های مذهبی

در کشور ما همه‌گیرترین و عمومی‌ترین رسانه‌ای که وظیفه سرگرمی‌سازی را برعهده دارد تلویزیون است و طبیعی است که تلویزیون باید فکری برای روزهای سوگواری و مناسبت‌های دینی می‌کرد که مخاطبان پرتعدادش را راضی نگه دارد. ضمن آن‌که حفظ ارزش‌های معنوی و دینی در ایام مذهبی نیز بسیار اهمیت داشت و لازم بود که برنامه‌سازان بتوانند موازنه‌ای میان سرگرمی و حرمت‌های دینی ایجاد کنند.

در این شرایط شاهد یک ابتکار جالب از طرف تلویزیون بودیم و آن پخش سریال‌هایی مخصوص ماه رمضان بود. این که می‌گویم ابتکار به این خاطر است که ایام ماه مبارک، مخصوص کشورهای اسلامی است و برنامه‌سازان شبکه‌های تلویزیونی کشورهای دیگر با چنین معادله‌ای روبه‌رو نیستند که بخواهند برایش چاره‌ای پیدا کنند. شاید بتوانیم برای تعطیلات نوروز و اعیاد مذهبی یک مابه‌ازا در کشورهای دیگر پیدا کنیم، ولی ماه رمضان مختص ماست و بنابراین تدارک دیدن برای این کار هم کاملا ابتکار محسوب می‌شود. تلویزیون با ساخت سریال‌های 30 قسمتی مخصوص ماه رمضان، عده زیادی مخاطب را به خود جذب کرد. این روند در ابتدا با احتیاط اجرا شد و پیش‌بینی می‌شد که عده‌ای مخالف پخش سریال‌های داستانی در مناسبت‌های ویژه باشند. اما این ایده در عمل چنان متعادل و منطقی اجرا شد که کمترین اعتراض‌ها را به دنبال داشت و تقریبا همه مردم از تماشای سریال‌های بعد از افطار استقبال کردند. با این که به نظر می‌رسید به خاطر مهمانی‌های افطاری و گرفتاری‌های مربوط به آن ممکن است این برنامه‌ها نصفه و نیمه دیده شوند، مسوولان با قدم‌های محتاط و آهسته به سمت ساختن این سریال‌ها حرکت کردند و ریسک شکست را پذیرفتند. سریال‌های ماه رمضان مانند دیگر سریال‌های مناسبتی خیلی زود جایگاه و مخاطب خود را پیدا کردند. استقبال گرم مردم از این سریال‌ها به گونه‌ای بود که یکی از پر بیننده‌ترین زمان‌های پخش تلویزیون به ماه مبارک تغییر یافت. یعنی زمانی که زمان مرده تلویزیون محسوب می‌شد و در آن زمان تلویزیون کاملا محوریت خود را از دست می‌داد، تبدیل شد به بهترین زمان برای پخش سریال‌های تلویزیونی.

مشابه همین طرح در اکران سینماها هم امتحان شد ولی جز در مورد فیلم مریم مقدس (شهریار بحرانی) نتیجه مثبتی نداشت؛ در حالی که در تلویزیون کار به جایی رسیده که الان بیشتر سریال‌سازان و بازیگران علاقه دارند کارشان در مناسبت‌ها پخش شود. با این اوصاف، وقتی که تعداد مخاطب در یک دوره زمانی مثل ماه رمضان به صورت تصاعدی زیاد می‌شود، طبیعی است که شبکه‌ها هم تلاش می‌کنند که مخاطب را بیشتر به سمت خود جذب کنند. نتیجه این کشمکش 2 اتفاق مثبت است. اول این که هر شبکه‌ای از چند ماه قبل خود را برای ماه مبارک آماده و سعی می‌کند با توجه به سلیقه و نیاز مخاطب بهترین سریال ممکن را بسازد. این مساله هم به نفع مخاطب است و هم به نفع شبکه چرا که مخاطب می‌تواند با دیدن سریال خوب، اوقات بیشتری را با کیفیت بهتری سپری کند.

همچنین وقت استراحت بعد از افطارش را می‌تواند در کنار خانواده و دوستان به تماشای مجموعه‌ای بنشیند که همه آن را دنبال می‌کنند و تبدیل به نقطه مشترک علایق اعضای کوچک و بزرگ خانواده شده است. فایده آن برای شبکه هم این است که وقتی شبکه‌ای برنامه موفقی می‌سازد، مخاطب بسیاری را به خود جذب می‌کند. این مساله هم سود مادی و هم اعتبار معنوی برای شبکه به همراه دارد. این اعتبار آنقدر برای شبکه‌ها مهم است که به خاطر آن با هم به رقابت بپردازند. یعنی هر شبکه علاوه بر این که سعی می‌کند بهترین سریال خودش را برای ماه رمضان آماده کند، به این هم فکر می‌کند که گوی سبقت را از شبکه‌های دیگر برباید. در واقع رقابتی در میان شبکه‌ها شکل می‌گیرد که هم شبکه برنده از آن سود می‌برد و هم مخاطب.

مهم‌ترین عاملی که یک شبکه را میان شبکه‌های دیگر موفق می‌کند و از آن شبکه یک برنده می‌سازد، ساخت سریالی جذاب‌تر از سریال‌های شبکه‌های دیگر است. لازم نیست حتما سریال دنگ و فنگ زیادی داشته باشد، فقط این که بتواند کشش لازم را ایجاد کند که مخاطب فکر نکند یک ماهش را هدر داده، کافی است.

در این میان همیشه شبکه‌های یک و 3 بهترین سریال‌ها را ارائه داده‌اند. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که موفق‌ترین سریال‌های مناسبتی که هر شب پخش می‌شوند، مربوط به این دو شبکه است و شبکه 2 همیشه در رده آخر یا ماقبل آخر قرار می‌گرفت. امسال این مساله مسوولان شبکه 2 را وا داشت تا دست به یک اقدام بی‌سابقه بزنند. به این صورت که برای اولین بار کار ساخت سریال ماه رمضان به 2 گروه فیلمسازی به صورت جداگانه واگذار شد. این دو گروه با شرایطی یکسان شروع به ساخت سریال‌هایشان کرده‌اند.

2 گروه به کارگردانی پرویز شیخ‌طادی و محمدرضا آهنج همزمان مشغول کار هستند و قرارشد در نهایت هر یک از این دو سریال که جذاب‌تر و خوش‌ساخت‌تر بود در ماه رمضان پخش شود و پخش سریال دیگر به زمانی دیگر موکول شود. همین موضوع نشان می‌دهد که پخش در ماه رمضان امتیاز بزرگی است که گروه‌های سریال‌ساز برای رسیدن به این امتیاز با هم مسابقه می‌دهند. شبکه2 به این شرط کار را به این دو گروه سپرده که هر کدام از آنها از نظر کیفیت سریال بهتری ساختند، کارشان ماه رمضان امسال روی آنتن برود و دیگری فعلا در نوبت پخش بماند تا زمانی دیگر از آن استفاده شود. با توجه به این که احتمال دیده شدن سریال در ماه رمضان به مراتب بیشتر از ماه‌های عادی است. به نظر می‌رسد که این کار نتایج مثبتی در بر داشته باشد. این رقابت بین 2 گروه مسلما به ساخت سریالی غنی‌تر می‌انجامد و در نتیجه کیفیت کلی تولید شبکه 2 یک سیر صعودی را طی می‌کند و شاید امسال شبکه2 شانس بیشتری برای دیده شدن داشته باشد. از طرفی ضرری هم متوجه خود شبکه نخواهد شد، چون هزینه‌ای که برای ساخت سریال پرداخت شده است، هدر نمی‌رود بلکه سریالی که موفقیت کمتری داشته در ایام عادی سال از همان شبکه پخش می‌شود.