طرح مجلس برای ارائه رایگان خدمات اولیه درمانی

 آنها در حالی که آمار 2 میلیون و 500 هزار نفری جمعیت تحت‌پوشش این بیمه را قابل قبول نمی‌دانند، وجود نواقص متعدد را از جمله دلایل عدم استقبال از این طرح عنوان می‌کنند.

انوشیروان محسنی بندپی، عضو هیات رئیسه کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در گفتگو با «جام‌جم» با اشاره به گزارش‌های رسیده به این کمیسیون مبنی برنارضایتی مردم از بیمه پایه ایرانیان می‌گوید: بیمه پایه درمان ایرانیان طرحی شکست خورده است که از نظر مجلس جایگاه قانونی ندارد و بیشتر بیمه‌شدگان از روی ناچاری تحت پوشش این بیمه درآمده‌اند.

زمانی‌که سازمان بیمه خدمات درمانی به‌عنوان مجری طرح بیمه پایه درمان ایرانیان معرفی و ملزم به صدور دفترچه بیمه درمان برای بیمه‌شدگان این طرح شد و بودجه مورد نظر برای اجرای این طرح پس از کشمکش‌های فراوان تخصیص یافت، مسوولان بر این باور بودند که استقبال از این طرح به حدی چشمگیر باشد که در چشم بر هم زدنی چتر بیمه درمان بر سر 9‌میلیون جمعیت فاقد بیمه در کشور گسترده شود.

اما حالا با گذشت 2 سال از آغاز اجرای طرح تنها حدود 2‌میلیون و 500‌ هزار نفر از این بیمه بهره‌مند شده‌اند و نکته جالب این‌که در چنین شرایطی مسوولان وزارت رفاه و سازمان بیمه خدمات درمانی همچنان معتقدند استقبال مردم از این طرح بسیار چشمگیر بوده است؛ به‌طوری که مدیرعامل سازمان بیمه خدمات درمانی می‌گوید فقط در شهر تهران روزانه 3 هزارنفر برای این بیمه ثبت‌نام می‌کنند!

براساس قوانین تعیین شده تمام کسانی که دفترچه بیمه درمانی ندارند، می‌توانندبا پرداخت 50درصد از سهم حق بیمه از مزایای بیمه پایه درمان استفاده کنند و در صورتی که کسی توانایی پرداخت این 50‌ درصد را هم نداشته باشد، می‌تواند با ارائه معرفینامه از کمیته امداد به‌صورت رایگان بیمه شود.

پرسش اصلی این است که با وجود تمام این تسهیلات چرا آمارها فقط از استقبال 2‌میلیون و 500‌ هزار نفر از میان 9 میلیون ایرانی فاقد پوشش بیمه خبر می‌دهد؟

شاید یکی از دلایل عدم‌‌استقبال مردم از طرح بیمه پایه درمان مربوط به نارضایتی از خدماتی باشد که در این نوع بیمه تعریف شده و به بیمه‌شدگان ارائه می‌شود؛ مساله‌ای که برخی از نمایندگان کمیسیون بهداشت مجلس نیز بر آن تاکید می‌کنند.

حذف بیمه بستری که از اواخر سال 87 با اجرایی شدن طرح بیمه پایه ایرانیان اتفاق افتاد، مساله دیگری بود که موجب ایجاد موج جدیدی از چالش‌ها پیش روی مردم و مسوولان سازمان‌های بیمه‌گر شد.

آنچه نمایندگان مجلس را بر آن داشت که وزارت رفاه و سازمان‌های بیمه گر درمانی را موظف به آغاز اجرای مجدد طرح بیمه بستری کنند، برخی نواقص و محدودیت‌های موجود در بیمه پایه ایرانیان بود، به عنوان مثال سرپرست خانوار متقاضی دریافت دفترچه بیمه در صورتی که دارای همسر و همچنین فرزند زیر 18 سال باشد باید برای تمامی اعضای خانوار با پرداخت حق سرانه سالانه، دفترچه دریافت کند و همین موضوع، سرپرستی را که قدرت مالی لازم را نداشته باشد، از دریافت دفترچه درمانی منصرف می‌کنند. به این ترتیب این گروه از افراد جامعه نه تنها نمی‌توانند تحت پوشش بیمه پایه ایرانیان قرار بگیرند بلکه از بیمه موردی بستری نیز محروم می‌شوند. انتقادهای نمایندگان مجلس و برخی کارشناسان حوزه بیمه‌های درمانی به این برنامه وزارت رفاه که حذف بیمه موردی بستری را رقم زده بود، موجب شد مجلس خواستار اجرای مجدد بیمه بستری یا همان بیمه روی تخت در سال جاری شود.

انوشیروان محسنی بندپی درباره نقاط ضعف بیمه پایه ایرانیان می‌گوید: سال گذشته با حذف بیمه بستری و جایگزینی بیمه جامع ایرانیان، افرادی که وضعیت مالی خوبی داشتند، خود را تحت پوشش بیمه قرار دادند، اما افراد کم بضاعت و اکثرا حاشیه‌نشینان شهرها نتوانستند تحت پوشش هیچ بیمه‌ای قرار بگیرند چون اگر به این افراد در زمان بیماری بگوییم برای استفاده از بیمه باید تمام افراد خانواده‌ات را بیمه کنی به دلیل ناتوانی مالی از این کار سر باز می‌زند.

به گفته این عضو کمیسیون بهداشت مجلس، براساس ماده 22 قانون اساسی، دولت موظف است تمام جمعیت کشور را به‌طور رایگان تحت پوشش خدمات اولیه درمانی قرار دهد درحالی‌که این اتفاق نیفتاده و هنوز چند میلیون نفر در کشور تحت پوشش هیچ بیمه‌ای نیستند.

محسنی تاکید می‌کند: براساس این قانون، وزارت رفاه و در‌راس آن دولت باید خدمات اولیه درمان را به‌طور رایگان در اختیار مردم قرار دهند.

به گفته وی، در این راستا به‌دلیل احساس ضرورت بهره‌مندی رایگان تمام اقشار جامعه از حداقل خدمات درمانی این موضوع در برنامه پنجم توسعه لحاظ شده و هم‌اکنون در کمیسیون تلفیق در دست بررسی است و در صورت تصویب‌نهایی، دولت موظف خواهد بود تمام اقشار جامعه را به‌طور رایگان تحت پوشش خدمات اولیه درمان قرار دهد.

عضو هیات رئیسه کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با اشاره به این که براساس گزارش‌های رسیده به کمیسیون، رضایتمندی مردم از بیمه پایه ایرانیان کم است و بیشتر بیمه‌شدگان از روی ناچاری تحت پوشش این بیمه درآمده‌اند، می‌گوید: از این رو تصمیم گرفته شد براساس قانون بودجه سال 89 اگر فردی می‌خواهد کل افراد خانواده‌اش را تحت‌پوشش بیمه قرار دهد، می‌تواند از بیمه ایرانیان استفاده کند، در غیر این صورت می‌تواند در زمان نیاز و به صورت انفرادی تحت پوشش بیمه بستری قرار گیرد.

درحالی‌که مسوولان سازمان‌های بیمه‌گر درمانی تاکنون بارها در سخنان خود از وجود 9 میلیون نفر ایرانی فاقد پوشش بیمه در کشور خبر داده‌اند، اما مدیرکل بیمه‌گری و درآمد سازمان بیمه خدمات درمانی در گفتگو با «جام‌جم» این آمار را نپذیرفته و می‌گوید: به دلیل نبود بانک اطلاعاتی جامع در کشور آمار 9 میلیون نفر ایرانی فاقد پوشش بیمه صرفا براساس برآوردها بوده و در بسیاری مـــوارد این آمار 6 میلیون نفر عنوان شده است.

دکتر جمشید شایان‌فر معتقد است: با اجرای طرح بیمه پایه ایرانیان مهم‌ترین مانعی که در گذشته درخصوص پرداخت سهم حق بیمه هر فرد بیمه شده وجود داشت با مساعدت دولت حل شد و به این ترتیب نرخ حق بیمه به نصف کاهش یافته و نصف مابقی نیز قابل تخفیف است.

به گفته وی، در واقع نرخ واقعی بیمه پایه درمان ایرانیان 84 هزارتومان بود که با مساعدت دولت این رقم به نصف کاهش یافت و سهم پرداختی هر بیمه شده به 42 هزارتومان رسید و حتی اگر بیمه‌شده‌ای برای پرداخت این سهم نیز مشکل دارد می‌تواند با مراجعه به کمیته امداد و تشخیص ناتوانی خود در پرداخت سهم حق بیمه از پرداخت این مبلغ نیز معاف شود.

در حالی‌که منتقدان طرح بیمه پایه درمان ایرانیان وجود برخی مشکلات و نواقص را مهم‌ترین نقطه ضعف این طرح در جذب جمعیت فاقد بیمه کشور می‌دانند، اما مدیرکل بیمه‌گری و درآمد سازمان بیمه خدمات درمانی معتقد است: از آنجا که موضوع بیمه شدن در کشور ما اجباری نیست افراد بدون بیمه هر زمان که نیاز به درمان داشته باشند می‌توانند بلافاصله با بیمه شدن از خدمات آن بهره‌مند شوند از این رو آنچنان که باید ضرورتی برای بیمه کردن خود احساس نمی‌کنند.

این‌که 9 میلیون یا 5‌/‌6 میلیون نفر بیمه نشده در کشور داریم، مهم این است که هنوز چندین میلیون نفر در کشور از خدمات بیمه درمان در کشور محرومند و وزارت رفاه، سازمان های بیمه‌گر و در راس آنها دولت موظف هستند راهکاری بیندیشند تا این افراد نیز بتوانند به آسانی و بدون در نظر گرفتن موانع مالی، تحت‌پوشش بیمه درمان قرار بگیرند، هدفی که به اعتقاد نمایندگان مجلس با اجرای طرح بیمه رایگان برای جمعیت فاقد‌بیمه درمان در کشور می‌تواند محقق شود. از سوی دیگر با در نظر گرفتن این نکته مهم که به اعتقاد برخی کارشناسان حوزه بیمه‌های درمانی و نمایندگان مجلس طرح بیمه درمانی پایه ایرانیان دارای مشکلات و نقاط ضعفی است که موجب شده این بیمه نتواند آنچنان که باید در تحقق اهداف مورد نظر مسوولان موفق باشد. ضروری است سازمان بیمه خدمات درمانی و وزارت رفاه نسبت به رفع مشکلات و نواقص موجود در این طرح اقدام کنند.

مسوولان باید این اصل مهم را مد نظر قرار داشته باشند که صرفا بیمه کردن برای رفع مسوولیت از متولیان امر کافی نیست زیرا بیمه‌ها باید بتوانند به مهم‌ترین کارکرد خود که برداشتن بار هزینه‌های سنگین درمان از دوش بیمه‌شدگان است، دست یابند.

پوران محمدی 
گروه جامعه