انتخابات آزاد یعنی اجرای دقیق قانون
قرار گفتگو زود هماهنگ می شود و برای دیدار با سید محمد جهرمی ، صبح چهارشنبه راهی ساختمان شورای نگهبان ، پشت ساختمان مجلس می شوم. سخنگوی 45 ساله هیات مرکزی
بعد بلند می شود و یک کتابچه قانون انتخابات برمی دارد و جلویش می گذارد و گفتگو را شروع می کنیم. در میانه صحبت ، جهرمی جمله ای را در نقد مسوولان اجرایی انتخابات می گوید، اما آن را تغییر می دهد و از ما می خواهد فقط بنویسیم: «برخی مسوولان ، این طوری بهتر است!» معاون اجرایی شورای نگهبان ، در برابر پرسشها، هیچ جمله ای در رد یا تایید شایعه رد صلاحیت گسترده بر زبان نمی آورد و فقط تاکید می کند: قصد ما، عمل به قانون است.
و در انتها وقتی می پرسیم آیا وزارت کشور به دادن لیست جداگانه اقدام خواهد کرد؛ لبخند می زند و می گوید: نگران نباشید!
با توجه به آغاز رسمی فعالیت های انتخاباتی و ثبت نام نامزدها، فکر می کنید آیا شیوه شورای نگهبان در رد صلاحیت ها گسترده خواهد بود؛
در تمام کشورهایی که انتخابات در آن برگزار می شود، شرایط انتخاب شوندگان در قانون انتخابات مشخص شده است ؛ مثلا در بسیاری از کشورها، مثل آلمان ، نامزدها باید تعداد زیادی از مردم را به عنوان حامی خود ثبت کنند تا واجد شرایط شوند.
یا در انگلستان باید ثبت نام کنندگان مبلغی را به عنوان تعیین رای تا پس از انتخابات به حساب مشخصی واریز کنند. در نظام ما هم که متکی بر آرای مردم احکام و شریعت است ، قانون انتخابات شرایط نمایندگان مجلس که نشات گرفته از اصل 67 قانون اساسی است ، گفته و در همین قانون ، نظارت بر انتخابات هم به طور کاملا روشن مشخص شده است.
در ابتدا هیات های اجرایی منتخب دولت طبق مواد 28 و 30قانون انتخابات صلاحیت نامزدها را بررسی می کنند. پس از این که هیات های اجرایی طبق ماده 50 بررسی های لازم را در محل انجام دادند، قانونگذار برای این که وکیل الدوله نداشته باشیم ، ناظرانی را تعیین و ناظر را موظف به نظارت بر عملکرد هیات اجرایی کرده است.
افرادی که پس از رد صلاحیت شکایت کرده اند و یا تایید صلاحیت شده اند، دوباره در هیات نظارت بررسی می شود که خلاف قانونی صورت نگرفته باشد.
پس از نظارت استان ، هیات مرکزی و در انتها شورای نگهبان کل عملکرد هیات های نظارت و اجرایی را مورد بازنگری قرار می دهد تا حق کسی ضایع نشود و حقوق جامعه نادیده گرفته نشده باشد و هر کس که بی دلیل تایید یا رد شده باشد به این دو حق ضربه زده و شورای نگهبان تجدیدنظر خواهد کرد.
اینها که می گویند شورای نگهبان گسترده رد می کند یا نه ، کارشان غوغاسالاری است ؛ چرا که هنوز هیات های اجرایی نظر نداده اند، تا ببینیم آیا مطابق قانون بوده است یا خیر، ولی باید بگویم شورای نگهبان و هیات مرکزی نظارت ، قاطعانه وظیفه اجرای قانون را به عهده دارد و بر اجرای درست قانون اصرار می ورزد.
تعداد نامزدهایی که بدون شرایط باشند اگر کم یا زیاد باشد، بر اجرای وظایف شورای نگهبان تاثیر ندارد و این فضاسازی و غوغاسالاری نمی تواند شورای نگهبان را تحت فشار قرار دهد.
کسانی که به دنبال ثبت نام تشکیلاتی برای بالا بردن هزینه های رد صلاحیت هستند، می خواهند فضاسازی تبلیغاتی بکنند.
آیا شما موافق هستید که رابطه مستقیمی میان تعداد ردصلاحیت شدگان و میزان مشارکت مردم در انتخابات وجود دارد؛
در چند دوره گذشته هیچ رابطه منطقی ای میان تعداد نامزدهای انتخابات که بدون شرایط شناخته شده اند، با مشارکت مردم پیدا نمی کنیم ؛ بلکه عکس ادعای برخی افراد، آمار دوره پنجم و ششم نشان می دهد، جایی که شورای نگهبان و هیات های اجرایی به وظیفه خودشان آشنا بودند، مردم با دلگرمی بیشتری وارد صحنه شدند.
در انتخابات مجلس ششم 6830 نفر ثبت نام کردند، که فقط 8درصد بدون شرایط شناخته شدند و مشارکت مردم ، حدود 67درصد بود. اما در دوره پنجم 32 درصد از نامزدها فاقد شرایط شناخته شدند، در حالی که مشارکت حدود 72 درصد بود و این نشان می دهد رابطه حتی کاملا برعکس است.
انتخابات آزاد، همان انتخابات قانونی است ، که باید برطبق قانون انجام شود. پس بهتر است همه خود را ملزم به اجرای قانون بدانند.
تعریف «آزادی» را از خودمان خلق نکنیم ، بلکه مطابق آنچه در قانون اساسی آمده آزادی را تعریف کنیم.
شما در صحبتهایتان گفتید در آنجا که شورای نگهبان و هیات های نظارت به وظیفه خود آشنا بوده اند، آیا این جمله بدان معناست که در برخی جاها اشتباهاتی انجام شده است؛
مجموعه این شرایط به معنای این که هیات های اجرایی و نظارت اشتباه نداشته باشند، شورای نگهبان هم اعلام کرده است در گذشته کسانی فاقد صلاحیت بودند و اشتباها تایید شده اند و شاید افرادی هم باشند که به دلیل اطلاعاتی غیر صحیح ردصلاحیت شده باشند.
مثلا این ایراد وارد می شود که شخصی در دوره پنجم تایید صلاحیت شده است ، اما در دوره ششم رد صلاحیت شده است.
اگر شرایط و عملکرد شورای نگهبان و هیات های نظارت را ملاحظه کنید، این انتقاد درست نیست. شما اگر ترکیب هیات های اجرایی را ببینید، آیا این ترکیب تغییر کرده است؛
مطمئنا تغییر کرده است.
پس آیا می توانید بگویید هیات های نظارت همان هستند. شورای نگهبان دوره پیش هم با فعلی تفاوت هایی کرده است و اعضایش متفاوت شده اند. همین طور که در مجلس نمایندگانی را داشتیم که مردم به آنها رای دادند، وارد مجلس هم شدند، اما اعتبارنامه آنها در مجلس توسط سایر نمایندگان رد شد، شاید همین فرد در مجلس هفتم بیاید و در مجلس هم اعتبارنامه اش تایید شود.
این انتقاد به مجلس وارد می شود؛ وقتی مجموعه تصمیم گیری شورایی است و اعضا عوض می شوند، طبیعی است که چنین اتفاقاتی هم بیفتد و هیچ ارتباطی به کل آن نهاد مربوطه ندارد.
شنیده شده که اخیرا شورای نگهبان با مسوولان ارشد نظام دیدارهایی داشته اند، آیا در این جلسات توصیه خاصی درباره نوع تایید صلاحیت ها و عدم گسترده بودن آن شده است؛
به هیچ عنوان به شورای نگهبان در بحث تایید صلاحیت ها توصیه خاصی نشده است.
در سخنان خود از بررسی های لازم محلی به عنوان جزیی از روند تایید صلاحیت ها با اشاره به ماده 50 قانون انتخابات نام بردید، آیا استناد شورای نگهبان برای استفاده از منابع تحقیق خارج از مراجع چهارگانه به همین ماده از قانون است؛
شرایط ایجاب می کند که هیات های اجرایی فقط به چهار مرجع بسنده نکنند و نمی توانند بسنده کنند، مثلا ثبت احوال غیر از تابعیت یا سن چیز دیگری می تواند بگوید؛
آیا اگر دربندی فوق دیپلم به عنوان یک مدرک مورد نظر بوده است و شک کردند مدرک داوطلبی جعلی است ، تحقیق آن از وزارت علوم کار درستی است یا نه؛
همین الان یکی دو نفر هم داریم که در خود مجلس هستند و مدرکشان هم جعلی است ، چون این تحقیق نشده است. قانونگذار گفته افرادی که معتاد باشند، آیا کسی که سرو کارش به نیروی انتظامی نیفتاده ، اما معتاد است را نباید با بررسی های محلی درباره اش تحقیق کرد؛
یا مثلا در باره عدم سوء شهرت ، چگونه باید تحقیق کرد.
برخی از منتقدان می گویند قانون درباره چهار مرجع تخصیص دارد.
ماده 48 تکیه دارد که از این چهار مرجع باید استعلام شود، اما این مربوط است به این که ظرف مدت مقرر این مراجع استعلام ها را جواب بدهند و این الزام مربوط به زمانبندی است.
وزارت اطلاعات هم جزو مراجع چهارگانه است و بخش عمده ای از پرونده ها در آنجاست. چه هماهنگی هایی در این زمینه انجام شده است؛
آقای وزیر محترم اطلاعات و مسوولان ذی ربط به ما قول داده اند گذشته جبران شود و ما منتظریم و امیدواریم به همین صورت که همه مسوولان ذی ربط و مجموعه دستگاه های دولتی و غیردولتی هم وظیفه قانونی دارند و هم وظیفه میهنی و وجدانی و هم وظیفه اسلامی دارند که اطلاعاتشان را در اختیار هیات های اجرایی و نظارت بگذارند.
برخی از حراست ها، گزینش ها و... اطلاعات خوبی دارند که اگر این را در اختیار هیات های اجرایی قرار دهند، افراد بهتر شناخته می شود.
از نظر هیات مرکزی نظارت ، درباره کسانی که متهم هستند، وضعیت چگونه است؛
نوع اتهامات متفاوت است. اگر اصل سوء استفاده مالی و رشوه برای دادگاه ثابت شده باشد، اما میزان آن هنوز معلوم نباشد، اگر سرقت ، فساد اخلاق و... ثابت شده باشد اما به مرحله صدور حکم نرسیده ، از دیگر موارد استناد برای رد صلاحیت است.
درباره برخی افراد که جرایم مطبوعاتی یا در حوزه سیاست داشته اند و محکومیت آن را پشت سر گذاشته اند چه برخوردی خواهد شد؛
طبق قانون باید دید محکومیت این افراد چه بوده است ، در مجموع بعد از محکومیت به چه نحوی عمل کرده اند و اگر با شرایط دیگر قانون منطبق باشند، ما مشکلی نداریم.
فکر می کنید، مردم انتظار دارند، مجموعه نظارتی و اجرایی در تایید صلاحیت ها چه شیوه ای را در پیش گیرند؛
مردم انتظار دارند افرادی که از بیت المال سوء استفاده کرده اند، فساد اخلاقی دارند، در رفتار و کردارشان صادق نیستند و به خارج از کشور برای تضعیف اقتدار ملی اطلاعاتی داده اند، در لیست انتخاباتی نیایند.
مشارکت مردم وقتی کم خواهد شد که مردم احساس کنند هیات های اجرایی و نظارت قاطعانه به وظیفه خود عمل نکرده اند و جوسازی بر آنها تاثیر گذاشته است.
برای دلگرم کردن مردم ، همگان باید ملزم بر اجرای قانون باشند و به جای ایجاد جو تنش و درگیری بین مسوولان اجرایی و نظارتی ، همگان در سلامت انتخابات همکاری کنند. مردم انتظار دارند روسای جمهور و قضایی ، جلوی پمپاژ تنش از سوی برخی مسوولان در رسانه ها را در جامعه بگیرند.
تا فضایی آرام در جامعه شکل بگیرد و مردم با شناخت و آگاهی کامل بتوانند به وظیفه ملی خود عمل کنند.
درباره مسائل اجرایی انتخابات ، یک موضوع مهم ، شمارش رایانه ای آراء است . نظر هیات مرکزی نظارت دراین باره چیست؛
ما تاکیدمان بر صیانت از آراء مردم است و هر فرد مطلعی می داند که در نرم افزار رایانه ای امکان تقلب و دست اندازی به آراء مردم وجود دارد و اگر نظارت کامل انجام نپذیرد، اطمینان رای دهندگان به این نوع شمارش آرا جلب نخواهد شد.
ما به دنبال سلامت انتخابات هستیم و باید نرم افراز کاملا مورد تایید قرار بگیرد.
به نظر شما مهلتی که برای تایید صلاحیت ها درباره شورا در نظر گرفته اند، مهلت کمی نیست؛
پیش بینی قانونگذار این بوده است که هیات اجرایی وظایفش را درست انجام بدهد.
اگر هیات های اجرایی بخوبی وظایفشان را انجام بدهند، طبیعی است که مشکل اساسی نخواهیم داشت و اگر هیات های اجرایی وظیفه شان را خوب انجام ندهند، این مهلت بسیار کم است.
هر چند گرایش ها و صحبتهای گذشته شان نشان از جناحی بودن برخی از آنها دارد، اما امیدواریم اجرای قانون را مد نظر قرار بدهند و با توصیه هایی که رئیس جمهوری به آنها داشته ، قانون را کاملا اجرا کنند.
برخی مسوولان وزارت کشور از احتمال صدور لیست جداگانه در صندوق ها سخن گفته اند، فکر می کنید چنین اتفاقی بیفتد؛ یقینا باید قانون را مطالعه کنند.
هر کس چنین حرفی می زند احساس می شود که مطالعاتش در قانون انتخابات کامل نیست.
پس فکر می کنید چنین اتفاقی نمی افتد؛
بعید می دانم چنین خلاف بزرگ و آشکاری در قانون انجام دهند.
به عنوان آخرین سوال ، آقای جهرمی ، به نظر شما شورای نگهبان برای گرفتن حربه از دست مخالفان و منتقدان می تواند تسامح کند و برخی موارد را ترتیب اثرندهد، تا برخی چهره ها تایید صلاحیت شوند و همانند انتخابات شوراها معلوم شود، وزن اجتماعی بسیار اندکی در جامعه دارند؛ آیا چنین تدبیری اندیشیده شده است؛
کاش قانون اجازه می داد، بعضی از غوغاسالارانی که در رسانه ها بیشترین پمپاژ تنش را علیه شورای نگهبان دارند، تایید شوند، تا در دوره هفتم همچون انتخابات شوراها، مردم کاملا نشان دهند که اینها چه پایگاهی دارند.
متاسفانه یا خوشبختانه ، قانون اجازه نمی دهد با نگاه سیاسی کسانی که شرایط انتخاب شدن ندارند، تایید شوند. اینها هم با همین حربه که می دانند دست شورای نگهبان از نظر سیاسی بسته است ، جوسازی می کنند.
با این حال ثبت نام می کنند که رد صلاحیت شوند، تا بتوانند با جوسازی و غوغاسالاری علیه نظام تبلیغ کنند.
پس شورا نمی تواند کار جدی در جلوگیری از دو قطبی شدن فضا انجام دهد.
بحث ما دوقطبی شدن فضا نیست ؛ اجرای کامل قانون است.
با سپاس از شما برای شرکت در این گفتگو.
گفتگو: فرشاد مهدی پور
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
