فراموش شده بزرگ معادلات هدفمندی یارانه‌‌ها

اگر طرح هدفمندی یارانه‌ها به هر صورت، سرانجام اجرا شود چه جایگزینی برای طرح کنار گذاشته شده خوشه‌بندی به عنوان مدل توزیع یارانه‌ نقدی در نظر گرفته شده است؟ به نظر می‌رسد مدیران اقتصادی کشور در شناسایی اولویت‌هایی که در روزهای حساس پیش‌رو در دستور کار دارند، دچار اشتباه شده باشند.

این اشتباه همانا تمرکز زیادی روی اصل اجرای هدفمندی یارانه‌ها و دستیابی به خواست دولت و رئیس‌جمهور مبنی بر کسب درآمد 40 هزار میلیارد تومانی به جای 20 هزار میلیارد تومانی مصوب مجلس است.

حال آن که اولویت اصلی، تحقق این خواسته نیست چراکه این خواسته سرنوشتی کم و بیش مشخص دارد و آن تفاهم سنجی 2 قوه با بیانات رهبر معظم انقلاب بر سر یک رقم درآمدی و از تصویب گذراندن آن در قالب طرح یا لایحه است.

به عبارت بهتر ورود رهبری به ماجرا، سرنوشت اجرای این لایحه را تا حد زیادی روشن کرده و تازه اگر هم این سرنوشت مشخص نبود، باز مدیران اقتصادی کشور در این میانه کارهای مهم‌تری داشته و دارند و آن کارها، تعیین مسیر پس از اجرای هدفمندی یارانه‌ها و پاسخ به الزامات بزرگ آن ـ جایگزین یافتن برای مدل خوشه‌بندی ـ است.

اکنون مردم از خود می‌پرسند حال که طرح خوشه‌بندی کنار گذاشته شد ، چرا هنوز دولت مدل جایگزین آن را معرفی نکرده و کسی نمی‌داند که مثلا چه تعداد از افراد جامعه یارانه نقدی می‌گیرند؟ ملاک شناسایی درآمد افراد برای توزیع یارانه چیست؟ آیا یارانه نقدی به تمام شهروندان ایرانی مساوی تعلق می‌گیرد یا ارقام، متفاوت خواهد بود؟ با چه ساز و کار و در چه نوبت‌های زمانی یارانه نقدی به دست شهروندان می‌رسد؟ چه تعداد از افراد خانوار مشمول دریافت یارانه نقدی قرار خواهند گرفت و آیا یارانه یک طفل یا نوجوان با یک شخص بزرگسال که مصارف متفاوتی دارند ، یکسان خواهد بود؟ آیا ملاک قرار گرفتن در دهک‌ها همچنان پابرجاست؟ آیا از اطلاعات خانوارها که با آن همه هزینه و زحمت در گرمای مرداد و با تشکیل صف‌های طولانی جمع‌آوری شد، سرانجام استفاده خواهد شد و این استفاده چگونه خواهد بود؟...

از این گونه پرسش‌ها بسیار مطرح است و این چنین است که قضاوت می‌شود مدیران اقتصادی کشور در تشخیص و عمل به اولویت‌های کاری این روزهای خود دچار اشتباه شده‌اند، چرا که تمرکز و انرژی خود را روی کاری گذاشته‌اند که در واقع کار اصلی آنها نیست.

چرا که رایزنی‌ها و چانه‌زنی‌های آن در سطوح عالی و توسط سران قوا در حال انجام است، اما آنان در حال از دست دادن یک نرم زمانی بسیار ارزشمند برای برنامه‌ریزی درباره مدل جایگزین خوشه‌بندی‌ها هستند و این زمان از دست رفته شاید قابل جبران نباشد.

سید علی دوستی موسوی 
گروه اقتصاد