ورود مجلس به موضوع کاهش جمعیت پایتخت

به گزارش خبرنگار ما ، محمود احمدی‌نژاد 2 روز پیش در مراسم سالگرد تاسیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و افتتاح حساب 100 امام با اعلام هشدار نسبت به بروز هرگونه حادثه گسترده با زلزله در تهران خواهان خروج جمعیت از پایتخت شد.

بر اساس برآوردهای موجود، 25 درصد جمعیت کل کشور در استان تهران و 12 درصد جمعیت کشور در شهر تهران زندگی می‌کنند لذا اگر ساختار‌ها و زیرساخت‌های آسیب‌پذیر این شهر از قبیل ساختمان‌های غیرمقاوم و بافت‌های فرسوده، شبکه آب و فاضلاب قدیمی و نه‌چندان مدرن، شبکه برق و غیره را در کنار این جمعیت متراکم قرار دهیم ، خواهیم دید بروز هرگونه حادثه تا چه حد امدادرسانی و برنامه‌ریزی برای مقابله با حوادث طبیعی را دشوار می‌سازد و چه فجایعی به دنبال خواهد داشت:لذا هرگونه تصمیم یا سیاستگذاری برای خروج جمعیت از تهران ضروری به نظر می‌رسد.

البته دولت پیش از این نیز به حساسیت کاهش جمعیت تهران واقف بود و مصوباتی را نیز در این زمینه صادر کرد. نخستین تیم در این خصوص خروج دفاتر شرکت‌های بزرگ دولتی از تهران و استقرار در محل واقعی و بومی فعالیت آنان بود که البته با مقاومت نسبی این شرکت‌ها مواجه شد و از سرنوشت نهایی آن خبری در دسترس نیست.

اما دومین مصوبه که مهم‌تر بود، 18 شهریور 86 به منظور انتقال کارمندان به شهرهای کوچک بود. براساس این مصوبه، کارمندانی که به شهرهای کوچک یعنی شهرهایی غیر از تهران و کلانشهرها نقل مکان ‌کنند، تسهیلات ویژه‌ای تعلق می‌گیرد.

این تسهیلات که شامل تمامی کارکنان رسمی، قراردادی، پیمانی و خرید خدمتی همه دستگاه‌ها، وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها می‌شود شامل واگذاری زمین به قیمت تمام شده، اعطای تسهیلات ساخت مسکن، کمک سود متعلق به تسهیلات بانکی ـ قسط‌بندی پنجساله و بدون سود و کارمزد ـ انشعابات آب، برق، گاز، تلفن و فاضلاب ـ اعطای یک گروه تشویقی به حکم حقوقی، بهره‌مندی با اولویت از تسهیلات طرح بنگاه‌های زودبازده برای یکی از اعضای خانواده درجه یک کارمند منتقل شده و اعطای یک ماه مرخصی تشویقی است.

براساس این آیین‌نامه، در مرحله اول کارمندان شاغل در شهرهای تهران، مشهد، تبریز، اصفهان، کرج، شیراز، قم و اهواز در اولویت انتقال خود خواسته به شهرهای کوچک قرار دارند، اما این آیین‌نامه نیز با اشکال‌‌تراشی و بهانه‌گیری بسیاری از دستگاه‌های دولتی مواجه شد و از سرانجام آن خبری به دست نیامد.

با این حال به نظر می‌رسد این بار مجلس در نظر دارد به ماجرای کاهش جمعیت تهران جدی‌تر وارد شود و اقداماتی در این زمینه نیز در دست انجام است. یکی از این اقدامات طراحی و رایزنی برای تشکیل کارگروهی مشترک میان 5 کمیسیون عمران، اجتماعی، اقتصادی، برنامه و بودجه و صنایع و معادن مجلس برای رسیدگی به این مساله است که به ابتکار تنی چند از نمایندگان در حال پیگیری است.

محمدرضا خباز، مخبر کمیسیون اقتصادی مجلس درباره رایزنی‌ها در زمینه تشکیل این کارگروه به خبرنگار ما می‌گوید: گروهی از نمایندگان با توجه به این که تهران در معرض مشکلاتی به خاطر رشد بیش از حد و بی‌رویه جمعیت و تبعات ناشی از آن قرار دارد، تصمیم به تشکیل کارگروهی برای بررسی راه‌های سیاستگذاری و تدوین قانون برای خروج جمعیت از تهران و جلوگیری از ورود جمعیت جدید گرفته است.وی افزود: البته هنوز برای تشکیل آن رایزنی در جریان است و از نمایندگان دعوت شده برای عضویت یا اعلام‌نظر درباره آن اقدام کنند.

خبرنگار ما می‌نویسد: اقدامات جدی‌تری نیز در این باره در کمیسیون عمران در حال کلید خوردن است؛ چرا که این کمیسیون در نظر دارد علاوه بر گنجانیدن ضوابطی در متن برنامه در حال بررسی پنجم توسعه و پیش‌بینی ابزارها و سیاست‌هایی مبنی بر جلوگیری از استقرار جمعیت جدید در تهران، طرحی نه چندان قدیمی تحت عنوان «طرح مجموعه شهری تهران» را از آرشیو بیرون بکشد و در دستور کار قرار دهد.

محمدحسین مقیمی، رئیس فعلی کمیسیون عمران مجلس که در زمان تدوین «طرح مجموعه شهری تهران» معاون عمرانی وقت وزیر کشور نیز بوده است، به خبرنگار ما می‌گوید: این فکر و ایده که شرایطی فراهم شود تا مردم به شهرهای کوچک و دیگر شهرها بجز تهران جذب شوند، فکر خوبی است اما این فکر خوب نیاز به سیاستگذاری و برنامه‌ریزی دارد.وی افزود: مردم برای این که از سطح زندگی خوبی برخوردار باشند، به یک شغل مناسب و منبع درآمد مطمئن و سپس مکان مناسب نیاز دارند تا آسایش مادی و معنوی آنها را فراهم بکند؛ لذا سیاستگذاری‌ها باید به گونه‌ای باشد که امکانات در سایه شهرها بجز تهران توزیع شود. الان تهران مرکزیت اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، هنری، دانشگاهی و... کشور است و این مرکزیت باید در دیگر شهرهای کشور توزیع شود تا جمعیت نیز در پی آن و خود به خود توزیع گردد.

وی اظهار کرد: من هنوز کاملا نگاه برنامه پنجم توسعه و تدابیر احتمالی آن را درباره این موضوع ندیده‌ام. اگر دولت در متن برنامه چنین تدابیری را پیش‌بینی کرده باشد، ما عینا آن را تصویب و تقویت می‌کنیم، اما اگر چنین چیزی نباشد یا کمرنگ باشد، خود دست به کار می‌شویم و ضوابطی را
در این باره در برنامه خواهیم گنجاند.

مقیمی گفت: با این حال به نظر من تمام خواست و گفته رئیس‌جمهور درباره دغدغه‌های جمعیت زیاد تهران و راه‌های رفع این نگرانی در متن طرح مجموعه شهری تهران که در سال 1383 در دولت وقت و شورای عالی معماری به تصویب رسید، وجود دارد. مجلس هفتم به این طرح ایراداتی گرفت، اما به نظرم می‌توان با رفع این ایرادات آن طرح را دوباره بیرون آورد و در دستور کار قرار داد. کمیسیون عمران مجلس چنین قصدی دارد.

وی افزود: در طرح مجموعه شهری تهران تدابیری پیش‌بینی شده که در افق 1400 جمعیت استان تهران بجز چند شهر حداکثر 14 میلیون نفر باشد. نگاه این طرح این بود که با جمعیتی که به تهران وارد شده و استقرار یافته و خو گرفته‌اند، نمی‌توان کاری کرد بلکه نوک پیکان سیاست‌ها باید به سمتی باشد که جلوی ورود و استقرار جمعیت جدید به تهران گرفته شود.

مقیمی اظهار کرد: ما پیش‌بینی کرده بودیم دانشگاه‌ها در تهران توسعه نیابند و تمام دوره‌های لیسانس و لیسانس به پایین به دیگر شهرها منتقل شود. پادگان‌های غیرضروری نیز با موافقت رهبر معظم انقلاب به شهرستان‌ها منتقل گردد. تجارت خارجی نیز تا جای ممکن در شهرهای مرزی استقرار یابد.وی خاطرنشان کرد: درباره بیمارستان‌‌ها نیز همین حکم وجود دارد که فقط بیمارستان‌های تخصصی و فوق تخصصی در تهران بماند و سایر پزشکان زیر متخصص با تسهیلاتی در دیگر شهرها مشغول به کارشوند.

درباره صنایع نیز با توجه به استعداد هر استان تدابیری اندیشیده شده بود. آن طرح، طرح کامل و بررسی شده و کارشناسی است و معتقدم باید در کمیسیون عمران آن را از آرشیو بیرون آورده و دوباره بررسی کنیم. به نظرم اگر مجلس این کار را بکند به نحو خوبی به دغدغه‌های رئیس‌جمهور پاسخ داده است.

سید علی دوستی 
گروه اقتصاد