پذیرایی از مسافران در حمام تاریخی همدان

بسیاری از افراد که هر روز از این کوچه‌ها گذر می‌کنند، شاید نمی‌دانند که در پشت دیوار آجری این بنا، چه شکوه و تاریخی مستور مانده است؛ بنایی جمع و جور و زیبا با معماری چشم‌نواز که هر فرهنگ‌دوستی، محو تماشای آن می‌شود. اثر تاریخی و یادگار به‌جامانده از سال‌هایی بسیار دور که هم‌اکنون به مکانی زیبا برای استقبال از مسافران و گردشگران شهر همدان تبدیل شده است.

حمام قلعه همدان از آثار دوره قاجاریه است که فضای درونی آن معماری اسلامی را به نمایش گذاشته؛ به طوری که در ابتدای ورود، ناخودآگاه یک مسیر منطقی طی می‌شود.

گذری بر تاریخ ساخت این بنا بیانگر آن است که در ساخت آن، توجه ویژه‌ای به تمام زوایا شده است؛ به نحوی که بعد از سردر حمام، یک راهرو افراد را به فضای سربینه می‌برد که از نظر دما خیلی نزدیک به فضای بیرون بوده و بعد از آن یک راهرو قرار دارد که هوایش کمی گرم‌تر از سربینه بوده و در آخر نیز گرمخانه‌ای وجود دارد.

این حمام نیز مانند سایر حمام‌های قدیمی که اکثرا پایین‌تر از سطح زمین ساخته می‌شدند، در عمق یک متری ساخته شده است تا گرما و حرارت حمام براحتی از راه دیوارها منتقل نشود و دسترسی به آب قنات که در سطحی پایین‌تر از سطح زمین است، راحت‌تر باشد.

حمام‌ قلعه همدان در گذشته‌های دور پیش از اذان تا غروب که امکان استفاده از روشنایی خورشید وجود داشته، باز بوده است و مردم برای استحمام وارد این مکان می‌شدند.

این حمام قدیمی و تاریخی که به موزه مردم‌شناسی و سفره‌خانه‌ای سنتی تبدیل شده است، این روزها پذیرای مسافران نوروزی است.

رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان همدان در توضیح ویژگی خاص این بنا گفت: حمام قلعه همدان در سال 78 به مبلغ 27 میلیون تومان خریداری شد و با تخصیص 200 میلیون تومان اعتبار، به محلی برای جذب گردشگر تبدیل شده است.اسدالله بیات درخصوص معماری و نوع ساخت این حمام نیز اظهار کرد: حمام دارای سردر آجری و یک هشتی ورودی است که پلان سرد و گرم آن مربع‌شکل است و چهارستور سنگی دارد.

وی افزود: سقف این بنا با طاق‌های کلمبو و فضای داخلی نیز با طاق‌نماهایی از نوع قوس خباغی مزین شده است و در دو طرف حمام سرد، رختکن و حوضی در وسط قرار دارد؛ در قسمت غربی نیز حمام مردانه و تون واقع شده است.

بیات حمام قلعه را متفاوت از دیگر حمام‌های مشابه در استان همدان بیان کرد و گفت: حمام قلعه در مقایسه با دیگر حمام‌های سنتی و قدیمی از یک ویژگی ساختاری، هندسی و معماری خاصی برخوردار بوده و شامل 2 قسمت زنانه و مردانه است.

حمام قلعه متعلق به فردی به نام حاج‌محمدحسین بوده که سال 1378 خورشیدی توسط سازمان میراث فرهنگی خریداری و پس از مرمت و تجهیز به موزه مردم‌شناسی تبدیل شد.این موزه که در محل حمام قلعه شهر همدان قرار دارد، از آثار دوره قاجاریه است و در 1700 مترمربع ساخته شده است.

حمام قلعه 25 اسفند سال80 به شماره 5023 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید./ مهر