سوپراستار و توفیق اختیاری

هرچند وی به طور زیرکانه‌ای در لایه‌های مضمونی آخرین اثر خود نیز وجود یک زن را به عنوان فرشته نجات مردی مست و مغرور به تصویر کشید که با نصیحت‌ها و موعظه‌های پیرزنانه و اخلاق‌مآبانه‌اش، زمینه بازگشت و هدایت یک جوان منحرف را فراهم کرده است. در سوپراستار مخاطب با تصویری از یک ستاره سینمایی مواجه می‌شود که یک‌سویه و مبتنی بر نگرشی سیاه و سفیدی است و این البته یکی از مشکلات شخصیت‌پردازی در سینمای ایران است که کاراکترها در آن کمتر خاکستری هستند و همواره 2 تصویر متضاد قهرمان و بد من و خوب و بد مطلق از شخصیت‌های قصه ترسیم می‌شود که مصادیق آن را کمتر می‌توان در جهان واقع پیدا کرد. این نوع شخصیت‌پردازی و نگاه به انسان‌ها از منظر جامعه‌شناختی با رفتار و انگاره‌های فرهنگی در جامعه ما نسبتی منطقی دارد. ما ایرانیان غالبا یا مشاهیر خود را در اندازه یک قهرمان بی‌نقص پرستش می‌کنیم و از آن بت می‌سازیم یا آن بت را چنان بر زمین می‌کوبیم و خرد می‌کنیم که گویی جز ظلمت و تاریکی چیزی در وی یافت نمی‌شده است.

علاقه به خود سینما و جوانب و زوایای مختلف آن همواره با تولد سینما در میان اهالی هنر هفتم وجود داشته است و بسیاری از کارگردان‌ها همچون مخاطبان این صنعت علاقه‌مند بودند که به واسطه خود سینما از سینما سخن بگویند. قطعا یکی از جذاب‌‌ترین سوژه‌ها در این باره به تصویر کشیدن زندگی ستاره‌های سینمایی و بازیگران مشهور است که زندگی خصوصی آنها همیشه موضوع جذاب و کنجکاوانه‌ای برای مخاطبان است. در سال‌های اخیر بعد از محمد حسین لطیفی که در فیلم «توفیق اجباری» بخشی از زندگی یک بازیگر محبوب سینما را به تصویر کشید تهمینه میلانی نیز در «سوپر استار» چنانچه که از عنوان اثر بر می‌آید دست به این کار زد و با رویکردی اخلاقی این موقعیت را به تصویر کشید.

میلانی در سوپر استار، زندگی یک فوق ستاره سینما را روایت می‌کند و با پرداختن به زندگی شخصی و خصلت‌های فردی وی قصد دارد تا تصویر واقعی از دنیای آنها را به تصویر بکشد و در واقع نشان دهد این دنیای به ظاهر جذاب که جمع همه آرزوهای انسان معاصر یعنی شهرت، ثروت و محبوبیت است در عالم واقع چندان هم دلچسب نیست و دشواری‌ها و تنگناهای خاص خود را دارد و به اصطلاح صدای دهل از دور خوش است. سوپر استار اما از یک لایه دومی نیز برخوردار است و کشمکش‌های درونی قهرمان خود را با زندگی بیرونی‌اش مبتنی بر روان‌شناسی فردی مورد کنکاش قرار می‌دهد، اما به نظر می‌رسد میلانی در بازنمایی این تصویر به حرف و حدیث‌هایی رجوع می‌کند که در افکار عمومی درباره بازیگران سینما وجود دارد و به نوعی تاییدی بر تصور عرفی از آنهاست.

پشت پرده سینما و فساد اخلاقی در بازیگران فارغ از صحت و سقم آنها در عالم واقع همواره به عنوان یکی از تصورات و پیش‌داوری‌های کلیشه‌ای درباره اهالی هنر بویژه سینما در اذهان جامعه ما طی سالیان طولانی شکل گرفته که البته تجربه تاریخی و تصاویری که از فیلمفارسی‌ها در حافظه جمعی مردم وجود دارد در شکل‌گیری و تعمیق این انگاره نقش مهمی داشته است. اما دامن زدن به این تصور کلیشه‌ای آن هم از سوی سینماگران به طوری که تصویری یکسویه و ناقص از یک بازیگر سینما ارائه می‌دهد که قابل تعمیم به کلیت آن است نوعی خود زنی به حساب می‌آید که اگرچه ممکن است در جذب مخاطب و جذابیت قصه موثر باشد، اما در نهایت دود آن به چشم خود کارگردان و اهالی سینما می‌رود.

در واقع میلانی قصد داشته است آن روی زندگی و دنیای درونی آقای سوپر استار را هم در منظر مخاطب قرار دهد. کشمکش‌های درونی کورش زندی در مرز میان اخلاق و شهرت به عنوان لایه درونی‌تر اثر، دستمایه کارگردان قرار می‌گیرد تا وی نیز سهمی در اخلاق‌گرایی سینمایی داشته باشد.

«شهاب حسینی» در سوپر استار نشان داد که دارای توانایی‌ها و ظرفیت‌های بالایی در بازیگری است و سیر رو به رشدی را در حرفه‌اش طی می‌کند. موقعیت سوپر استاری وی را در این فیلم مقایسه کنید با موقعیت مشابه آن در توفیق اجباری با بازی گلزار تا به توانایی بازیگری وی پی ببرید. موقعیت وی را در این فیلم به لحاظ حجم حضور و ری‌اکشن‌های زیادش می‌توان با نقش بهرام رادان در سنتوری مقایسه کرد که هر دو نفر نیز به دلیل این نقش‌آفرینی، سیمرغ بهترین بازیگر مرد را دریافت کردند.

سیدرضا صائمی