انتقاد از ادعاهای تکراری گزارش آمانو

به گزارش مهر ، علی اصغر سلطانیه در جلسه توجیهی دبیرخانه آژانس بین المللی انرژی اتمی که روز چهارشنبه با حضور نمایندگان کشورهای عضو شورای حکام برگزار شد ،  سخنان خود را با طرح چند پرسش به این ترتیب آغاز کرد: آیا از هنگام گزارش قبلی و از همگام آغاز کار مدیرکل جدید بازرسان آژانس به جز فعالیت های غنی سازی تا سطح 20 درصد هیچگونه تحول جدیدی را مشاهده کرده و گزارش داده اند؟ آری یا خیر؟ آیا هیچ تحول مهمی در ایران در ارتباط با فعالیت های هسته ای هنگام گزارش قبلی مدیرکل وجود داشته است؟ آیا شما مواد مرتبط با تسلیحات هسته ای یا مواد هسته ای که به سوی مقاصد نظامی انحراف داشته اند را در ایران یافته اید؟

وی افزود: موضوع روشن و پاسخ خیر است. اما رسانه ها این موضوع را درک نکرده اند. حال آیا تحول جدیدی در مورد مطالعات ادعایی وجود داشته است؟ از هنگام گزارش قبلی در مورد به اصطلاح لپ تاپ آمریکایی آیا هیچ تحولی رخ داده است؟ در واقع هیچ تحولی نبوده است و ما در این مورد با شما هیچ گفتگویی نداشته ایم.

سلطانیه گفت: من در مورد مطالعات ادعایی مرتبط با لپ تاپ آمریکایی صحبت می کنم زیرا می خواهم دو مورد را از هم تفکیک کنم و برای دوستان حاضر در جلسه روشن سازم که دو مورد متفاوت وجود دارد. یک مورد همانی است که قبلاً نیز گرفته ایم که می توانیم گفتگو داشته باشیم و دیگری موضوعی است که پیش تر نهایی شده و خاتمه یافته است. آیا قبول دارید که مطالعات ادعایی بخشی از سندی بوده که ایران و آژانس در خصوص آن توافق کرده اند. می بینیم که شما با حرکت سر تایید می کنید. حال سئوال این است که آیا آژانس شرح وظایف خود را براساس برنامه مندرج در سند INFCRIC/711 به انجام رسانده است. زیرا ما صرفاً مدارکی که شما در قالب نمایش power point ارایه کردید را مشاهده کردیم و پاسخ خود را در قالب یک متن 117 صفحه ای به شما منعکس ساختیم.

نماینده ایران در آژانس گفت: شما تایید کرده اید که ما این گزارش 117 صفحه ای را به شما ارایه داده و طی آن به صورت مکتوب توضیح داده ایم که چرا این مطالب را ساختگی و سرهم بندی شده می دانیم. ولی گزارش آقای آمانو که به میلیونها نفر عرضه شده این گونه می نمایاند که ایران آنقدر ساده نگر است که صرفاً می گوید این مطالب ساختگی و سرهم بندی شده هستند و همکاری لازم را با آژانس انجام نداد است. در حالی که ما همکاری کرده ایم و 7 جلسه ملاقات داشته و صدها ساعت وقت صرف کرده ایم و در یک متن 117 صفحه ای توضیح داده ایم که به چه دلایلی این مطالب ساختگی و سرهم بندی شده هستند. آیا قبول دارید که مدیرکل قبلی آقای البرادعی موافق بود و در گزارشهای خود اشاره نمود که این مطالب فاقد سندیت هستند؟ لذا از آقای آمانو می خواهیم این مورد را که ایشان فراموش کرد در گزارش خود بیاورد، گزارش نماید.

وی اضافه کرد: سئوال بعدی این است ، از آنجا که هر دوی ما در جلسات مذاکرات تهران حضور داشتیم جلساتی که طی آن شما اسناد را در قالب نمایش power point به ما نشان دادید، آیا تایید می کنید که هیچ یک از این مدارکی که نشان دادید و به طور مثال مکاتبات وزارت دفاع با بخش صنعتی بوده دارای مهر طبقه بندی شده نبوده اند؟ در حالی که ادعا می شود این مدارک فوق سری در مورد تسلیحات هسته ای هستند. شما و همکارانتان در آن جلسه ملاقات مشاهده کردید که هیچ یک از این اسناد دارای مهر طبقه بندی نبوده اند. با توجه به مطالبی که گفتم آیا شما قبول دارید هنگامی که ما داشتیم در مورد مطالعات ادعایی گفتگو می کردیم آقای هاینونن که خوشبختانه اکنون در اینجا حضور دارند گفت چند سئوال وجود دارند و آیا می توانند آنها را مطرح سازند. ما پاسخ دادیم می توانیم اینها را هنگامی که در مورد برنامه عمل مذاکره می کنیم مطرح سازید زیرا برنامه عمل متنی بود در سطح عالی رتبه بین مدیرکل آژانس و دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران مورد توافق قرار گرفته بود. به شما گفتیم ابتدا اجازه دهید این مورد مطالعات ادعایی مرتبط با لپ تاپ آمریکایی را خاتمه دهیم و آنگاه برای گفتگو با شما آمادگی داریم لذا صبر کردیم تا موضوع مربوط به لپ تاپ خاتمه یابد. آیا قبول دارید که ما انعطاف نشان دادیم و موارد دیگری که مطرح شده ربطی به مطالب لپ تاپ نداشته بلکه در مورد خریدها و این گونه مسایل بوده اند.

سلطانیه گفت : این همان موردی است که شما در گزارش خود و مدیرکل قبلی نیز از آن به عنوان «منابع متفاوت» ‌نام می برد زیرا مطالب لپ تاپ تنها از یک منبع ناشی می شود که همان لپ تاپ آمریکایی است. دیگر موارد برخی ادعایی مربوط به خرید اقلام چند منظوره است و به شما گفتم که حتی برخی این اقلام در بیمارستان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند لذا ابتدا بگذارید این مسئله لپ تاپ آمریکایی را خاتمه دهیم آنگاه آماده هستیم در مورد خریدهایی که شما تصور می کنید برای مقاصد نظامی بوده ابهام زدایی نماییم. از آن هنگام تا کنون ما هنوز منتظر هستیم که به این موضوع مسخره لپ تاپ خاتمه دهید که البته براساس برنامه عمل خاتمه یافته تلقی می شود.

نماینده ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی افزود: اما در مورد غنی سازی تا سطح 20 درصد امروز در نظر دارم مکاتبات محرمانه ای که در این خصوص انجام شده را همراه با توضیحات روشنگرانه توزیع نموده و برای همکاران محترم مطالب را توضیح دهم. زیرا لازم است که این توضیحات به صورت کتبی منتشر شود و در دسترس همگان قرار گیرد تا شما دوستان حاضر در جلسه بتوانید در گزارش های خودتان به مراکز از آن استفاده نمایید و کارتان تسهیل شود شما ملاحظه می کنید که در نامه مورخ 7 فوریه 2010 مدیرکل بخش پادمان هسته ای سازمان انرژی اتمی ایران به ناکارتس در مورد اعلام جناب آقای رئیس جمهور در خصوص تولید سوخت لازم برای استفاده راکتور تحقیقاتی تهران. این نکته مهم است زیرا مشخص می سازد که غنی سازی تا سطح 20 درصد منحصراً برای تامین سوخت راکتور تحقیقاتی تهران است. (قرائت بخش مربوط به ارایه DIQ) این به معنای آن است که ایران یک کشور کامل مسئول است و ما اطلاعات طراحی بازنگری شده را در همان زمان به آژانس ارایه دادیم. این اطلاعات یک متن حجیم بود که من آن را به آقای ناکارتس تحویل دادم. لذا ما وظیفه خودمان را به انجام رساندیم. سپس نامه بعدی ارسال شد. این نامه به تاریخ 8 فوریه است ما در این نامه اعلام نمودیم (قرائت متن نامه 8 فوریه مدیرکل بخش پادمان هسته ای سازمان انرژی اتمی ایران به ناکارتس) لطفاً به این نکته توجه نمایید که در این نامه ذکر شده است که این فعالیتها برای تاریخ 9 فوریه برنامه ریزی شده اند لذا درخواست می شود که این فعالیت‌ها به اطلاع بازرسان آژانس رسانده شد و آنها در تاریخ 9 فوریه در سایت حاضر باشند.

سلطانیه گفت : بدین ترتیب همه چیز به خوبی سازماندهی شده بود. آقای ناکارتس با کارآمدی عملی کرد و بی درنگ به ما پاسخ داد. وی در نامه مورخ 8 فوریه 2010 به ما اطلاعداد که بازرسان دستور یافته اند که در تاریخ 9 فوریه 2010 در FEP حضور یافته و تا مهر و موم سیلند 30B حاوی LEU را بردارند (قرائت نامه مورخ 8 فوریه ناکارتس به مدیرکل بخش پادمان هسته ای سازمان انرژی اتمی ایران) در این نامه همچنین آمده است که بازرسان در همان روز تمامی اقدامات لازم برای اینکه اجازه دهند اپراتور دورریز سیلندر 30B را از جعبه ها جدا نماید، به انجام خواهند رساند. ما در آن تاریخ نامه دیگری از آژانس دریافت نداشتیم که اعلام نماید این فعالیتها تا زمانی که مذاکرات در خصوص رویه پادمانی جدید انجام نشود نمی بایستی آغاز شود. موضوعی که البته تازه دیروز از شما دریافت کردیم و همانطور که شما به درستی اشاره کردید در تهران بلافاصله مذاکره در مورد ان شروع شده است. همه چیز به خوبی سازماندهی شده بود و این یک مسئله فنی است. بایستی همکاری بسیار آرام و روانی را با هم داشته باشیم. ولی در این گزارش که در سایت GovAtom آژانس منتشر شده و میلیونها نفر آن را می بینند، این یکی از مشکلات عمده است. مطلابی آمده است که دشواری‌هایی برای ادامه این همکاری ایجاد نموده است.

وی افزود: در خصوص سایت فرودو، آقای ناکارتس لطفاً آنچه را که می گویم تایید یا تکذیب نمایید. بعد از اینکه شما در تهران به ما گفتید که اطلاعاتی داریم و من پاسخ دادم لطفاً این ادعاها را رها کنید و این سایت برای بازدید شما باز است. ما اطلاعات بسیاری را پیشاپیش به شما ارایه داده ایم و گفته ایم که مواد هسته ای و سانتریفیوژی در این سایت وجود ندارد. لذا لطفاً بازرسی عادی را انجام دهید. من به شما اطلاع دادم که برای بازدید شما از این سایت چک سفید به شما داده ایم و هرگاه خواستید می توانید از آن بازدید نمایید ولی لطفاً ادعاها از منابع دیگر، از گروهای تروریستی و یا از‌ آمریکایی ها از اینجا و آنجا به میان نیاورید. شما فقط درخواست خود را بگویید شما و همکارانتان 4 روز را در آنجا سپری کردید. وقتی شما موضوع برخی منابع اطلاعاتی را مطرح کردید به شما گفتم که بله این سایت قبل از سال 2007 وجود داشته است. هنگامی که در روز دوم بازدید و پس از توضیحاتی که مهندس مسئول ارایه داد شما دقیقاً از محل مناسبی بازدید کردید از یک تونل که شما دریافتید که شکل آن به گونه ای نیست که سازمان انرژی اتمی خواسته باشد این محل را برای خودش احداث نماید. این امر اظهارات ما را تایید کرد که گفته بودیم این محل، یکی از آن دو تونل از قبل و به منظور فراهم ساختن تدابیر دفاعی نهادهای راهبردی مختلف ایران در مقابل حمله نظامی به کشور احداث شده است و در نیمه دوم سال 2007 این محل به سازمان انرژی اتمی اختصاص یافته است. اگر واقعاً سازمان انرژی اتمی می خواست از ابتدا این محل را برای فعالیت خودش احداث کند می بایست تونل را به گونه ای دیگر طراحی می کرد که مشکل ساز نباشد. همان موردی که شما مورد توجه قرار دادید. بنابراین صرفاً استناد به زمانی که این حفاری ها انجام شده منصفانه نیست. ولی همکاران محترم همکاری بسیار ما و ارایه اطلاعات از سوی ما در مورد سایت فرودو و 18 ماه زودتر از موعد مقرر کار اشتباهی بوده است. اکنون برای دیگر سایت ها ما صرفاً از مقررات پادمان جامع پیروی خواهیم کرد. یعنی اطلاع به آژانس 180 روز قبل از تزریق مواد هسته ای در آن.

سلطانیه گفت: در خصوص تولید سوخت یک سئوال ساده مطرح است ما راکتور آب سنگین IR-40 را داریم. در ابتدا شورای حکام از ایران درخواست نمود در تصمیم خود در این خصوص تجدیدنظر نماید. وقتی موضوع برنامه هسته ای ایران به نیویورک رفت که فضای سیاسی در آن حاکم است گفته شد که ایران بایستی احداث راکتور آب سنگین IR-40 را تعلیق نماید. حال شما می گویید به اطلاعات نیاز دارید و بایستی از راکتور آب سنگین و همچنین از کارخانه تولید آب سنگین بازدید نمایید. هدف از این درخواست چیست؟ صادقانه بگویم براساس قطعنامه شورای امنیت هدف این است که ببینید آیا ایران کار را به حال تعلیق درآورده است؟ این تنها هدفی است که برای آن شما خواهان دریافت اطلاعات و انجام بازدید هستید. نیازی نیست که شما این کار را انجام دهید و منابع مالی آژانس به هدر برود. ما رسماً اعلام کرده ایم که بر خلاف درخواست قطعنامه شورای امنیت ما این کار با به حال تعلیق در نخواهیم آورد و به کار ادامه خواهیم داد. لذا شما می توانید ادامه کار را از طریق تصاویر ماهواره ای ملاحظه نمایید و شما می توانید درخواست خود را به شیوه دیگری انجام دهید.

وی افزود: شما می گویید می خواهید بدانید آیا کار احداث در حال انجام است؟ ما به شما رسماً اعلام می کنیم که آری در حال انجام است. و لذا نیازی به بازدید از آنجا نیست. اینکه چرا بار قبل اجازه بازدید را دادیم به این دلیل بود که شما به صورت دوستانه درخواست کردید که آیا ممکن است از راکتور آب سنگین بازدید داشته باشید ما هم پاسخ دادیم اگرچه موظف به این اقدام نیستیم ولی درخواست شما را می پذیریم و به شما خوشامد گفتیم. هفته قبل شما نامه ای را برای ما فرستادید و در آن مفاد قطعنامه شورای امنیت را نقل کردید. امری که برای اولین بار اتفاق می افتد و برای جای تعجب دارد. نمی دانم چرا از زمانی که مدیرکل جدید کار خود را آغاز کرده در مکاتبات پادمانی آژانس مفاد قطعنامه های شورای امنیت نقل می گردد. چنین مواردی هرگز قبلاً اتفاق نیفتاده است و من در این مورد با آقای آمانو صحبت خواهم داشت. در پایان این نامه پس از استناد به قطعنامه شورای امنیت شما پرسیده اید که آیا می توانید از راکتور IR-40 و کارخانه تولید آب سنگین بازدید نمایید. پاسخ منفی است اگر صرفاً می خواهید با استناد به قطعنامه شورای امنیت این بازدید را انجام دهید پاسخ منفی است ولی اگر درخواست دارید به عنوان یک اقدام شفاف سازی، داوطلبانه و مبتنی بر همکاری این اقدام انجام شود در این صورت به شما خوشامد می گوییم.

نماینده ایران در آژانس در بخش دیگری از سخنان خود گفت : در مورد بند 46 گزارش مدیرکل نکاتی دارم. من قبلاً در این مورد با مدیرکل صحبت داشته ام. این یک اشتباه فنی و حقوقی در این گزارش است زیرا دو مورد کاملاً ‌متفاوت وجود دارد. مدیرکل سابق در گزارشهای خود در برخورد با آنها مبتنی بر یک رویکرد پادمانی و مفاد موافقتنامه پادمان بسیار محتاط بود. یک موضوع، مسئله مواد هسته ای اعلام شده است که قاعدتاً بایستی به موجب موافقتنامه پادمان مورد نظارت و بازرسی قرار داشته باشد. آقای ناکارتس آیا قبول دارید که تمامی مواد هسته ای در ایران مورد بازرسی و راستی آزمایی قرار گرفته و هیچ انحرافی به سوی مقاصد نظامی نداشته اند؟ حال مسئله دیگر مواد هسته ای اظهار نشده است. مدیرکل سابق از عبارتی استفاده می کرد که همگان ملاحظه نموده اند.«ارایه تضمین در مورد عدم وجود مواد هسته ای اظهار نشده» و این مسئله ای است که با پروتکل الحاقی ارتباط می یابد. اگرچه ما از این موضوع خوشمان نمی آید ولی برای ما قبل فهم است و منطبق با قواعد حقوقی و ادبیات پادمانی است ولی مدیرکل در این گزارش خود می گوید که مطمئن نیست آیا تمام مواد هسته ای ایران در فعالیت‌های صلح آمیز قرار دارند یا خیر؟ این یک امر باورنکردنی است. قاعدتاً موضوع می بایستی در بخش مربوط به پروتکل الحاقی مورد اشاره قرار گیرد و مدیرکل می توانست در چارچوب ادبیات پادمانی از این عبارت استفاده کند که مثلاً تا زمانی که ایران یا هر کشوری پروتکل الحاقی را به اجرا در نیاورد نمی توانیم در مورد عدم وجود مواد هسته ای اظهار نشده تضمین معتبر ارایه نماییم. حال این نکته قابل فهم نیست و متاسفانه در اسلایدی که به نمایش گذاشته اید نیز این اشتباه مجدداً تکرار شده است. این اشتباه بایستی تصحیح شود.

سلطانیه گفت:  آیا قبول دارید که موضوعاتی از قبیل خروج انفجار و موشک که قطعاً خارج از حیطه دستور کار آژانس قرار دارند برای اوین بار نیست که مطرح می شوند. این موضوعات را در سال 2008 مطرح ساختید ولی با درج آن در این گزارش تمام جهان به اشتباه افتاده و تصور می کنند برای اولین بار است که آژانس دارد موضوع خروج انفجاری و موشک را مطرح می سازد. از شما درخواست می کنیم با ارایه جزئیات و توضیحات فنی مربوطه در این گونه جلسات توجیهی به منظور رفع ابهامات مخالفتی ندارم، ولی درج چنین مطالبی در گزارش مدیرکل موجب می شود میلیونها نفر از دیپلماتها گرفته تا مردم عادی دچار ابهام شوند. این امر مشکلات سیاسی ایجاد خواهد نمود و قطعاً موجب ایجاد موانعی در راه همکاری ما با شما خواهد شد. ما خواهان حفظ و همکاری و روابط مناسب با آژانس هستیم.

وی در بخش پایانی سخنان خود گفت : فکر می کنم چند مورد وجود دارد که بایستی اظهارات شما (هاینونن) را تصحیح نمایم. نخست اینکه برنامه عمل مندرج در سند INFCRIC/711 در دسترس همگان قرار دارد و همگان می توانند آن را مطالعه نمایند.

سلطانیه اضافه کرد: هیچ موردی در این متن به صورت تعلیق شده وجود ندارد که به خاطر آن ما بخواهیم مواردی را به آن اضافه کنیم. این متن خیلی روشن است. در زمان توافق در مورد این متن تنها مدیر بخش پادمان حضور نداشت بلکه آقای چرونی مدیر بخش سیاستگذاری و همچنین مدیر بخش حقوقی آژانس نیز حضور داشتند. متن خیلی روشن است و در آن در مورد مطالعات ادعایی آمده است که ایران اظهار می دارد آنها ساختگی و سرهم بندی شده هستند ولی به هر حال آژانس موظف است که این مدارک را به ایران تحویل بدهد و ایران نیز پس از دریافت این مدارک ارزیابی خود را ارایه خواهد داد. هیچ مورد اضافه دیگری وجود ندارد. هیچ بازدید، بازدید از سایت، نمونه برداری و مصاحبه وجود ندارد. این متنی است که دقیقاً به تایید شورای حکام رسیده است. حال شما می گویید که آقای وعیدی یا شخص دیگری در راهرو با شما صحبتهایی داشته است. من اطلاعی ندارم من مسئول این کار هستم و چنین خبری را قبلاً نشنیده ام برنامه عمل می بایستی از سوی ایران و آژانس محترم شمرده شده و رعایت گردد.

وی گفت : وقتی در مورد کد 1/3 صحبت می کنیم بله این گفته درست است که این کد بخشی از موافقتنامه پادمان جامع است و نمی توانیم به طور یکجانبه از اجرای آن عدول نماییم ولی کد اصلاح شده 1/3 یک متن توصیه ای است که در سال 1992 یا بعد از آن توسط شورای حکام به تصویب رسید و تنها توصیه ای است که شورای حکام به عمل آ‌ورده و براساس آن درخواست می کند به جای اطلاع به آژانس 180 روز قبل از ورود مواد هسته ای به تاسیسات این کار در اسرع وقت انجام شود. به همین دلیل می گویم که کد اصلاح شده 1/3 واجد همان شرایط وظایف پادمانی نیست. تا سال 2002 خیلی از کشورها آن را امضا نکرده و به اجرا در نیاورده بودند و در عین حال موافقتنامه پادمان NPT را نیز نقض نکرده بودند. من به طور مفصل در این باره با بخش حقوقی گفتگو داشته ام و به همین دلیل است که بخش حقوقی در قبال آن محتاط است و هرگز عبارت عدم پایبندی یا نقض را در موارد عدم رعایت آن به کار نمی گیرد. ایران کاملاً به کد 1/3 پایبند است و قبل از اینکه موضوع هسته ای ایران به نیویورک فرستاده شود، کد اصلاح شده 1/3 را نیز به طور داوطلبانه اجرا می کرد. بایستی بین این دو موضوع تمایز قائل شد.

نماینده ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی خطاب به اولی هاینونن معاون امور پادمان آژانس که ریاست جلسه را برعهده داشت ، گفت : نکته دیگری را برای روشن شدن موضوع مطرح می سازم. تصور کنید ما از فردا پروتکل الحاقی را به اجرا بگذریم در آن صورت چه مواد دیگری به حیطه نظارت بازرسی و پادمانی اضافه می شود؟ تنها معادن اورانیوم. این تنها تفاوت است. معادن اورانیوم در چنین حالتی مورد بازرسی قرار خواهند گرفت. ما در واقع به مدت دو سال و نیم خود را به طور داوطلبانه تحت بازرسی آژانس قرار داده بودیم. بازرسان از معادن گچین و ساغند بازدید کردند. حال چنانچه اطلاعاتی را در مورد این معادن خواسته باشید، به عنوان یک اقدام داوطبانه و خارج از هرگونه وظیفه قانونی ارایه می دهیم. حال با درج عبارت تمامی مواد هسته ای در گزارش مدیرکل تصور می شود که اورانیوم با غنای بالا در ایران وجود دارد که خارج از پوشش موافقتنامه پادمان جامع قرار گرفته است. این کاملاً غلط است و موجب گمراهی افکار عمومی و همچنین دیپلماتها در اینجا خواهد شد.