گزارش اقتصادی
استیگلیتز: امریکا از دولتی ترین اقتصادهای جهان است
جام جم آنلاین : امروز به بسیاری از بازارهای در حال ظهور ، از اندونزی تا مکزیک ، گفته می شود
مقررات خاصی وجود دارد که اگر می خواهند موفق شوند باید از آنها پیروی کنند.
کد خبر: ۳۱۱۴۳
پیام روشن
است : این کاری است که کشورهای پیشرفته صنعتی می کنند و درگذشته کرده اند. برای پیوستن به
این باشگاه ، شما هم باید همان کارها را بکنید.
اصلاحات دردناک خواهد بود ، صاحبان منافع خاص مقاومت خواهند کرد ، اما با اراده سیاسی
کافی ، از ثمرات آن برخوردار خواهید شد.
هر کشوری فهرستی از کارهایی که باید انجام شود ، تهیه می کند و هر دولتی از حیث عملکرد خود
مسوول است . متعادل کردن بودجه و مهار تورم از اولویت های این فهرست است ، اما اصلاحات
ساختاری (خصوصی سازی) نیز جای خود را دارد. در مورد مکزیک بازکردن (خصوصی کردن)
صنعت برق ، که قانون اساسی مکزیک آن را در اختیار دولت گذاشته است ، به تقاضای غرب
موضوع اصلاحات ساختاری شده است . به این دلیل تحلیلگران از دولت مکزیک به خاطر پیشرفت
در کنترل بودجه و تورم تجلیل می کنند ، اما به علت عدم پیشرفت در اصلاح (خصوصی سازی)
صنعت برق به آن می تازند.
من به عنوان فردی که از نزدیک در سیاستگذاری اقتصادی امریکا مشارکت داشت ، همیشه از
تفاوت بین سیاست هایی که امریکا برای انجام آن به کشورهای در حال توسعه فشار می آورد و
برنامه هایی که در خود امریکا اجرا می شود ، متحیر بوده ام .
البته امریکا از این جهت تنها نیست ; بیشتر کشورهای موفق در حال توسعه و توسعه یافته سیاست های «ارتدادی» را دنبال می کنند.
مثلا هر دو حزب سیاسی امریکا می پذیرند که وقتی کشوری دچار رکود است داشتن کسری برای
آن نه فقط مجاز ، بلکه مطلوب است . با این حال به کشورهای در حال توسعه گفته می شود که
بانکهای مرکزی باید منحصرا بر ثبات قیمت ها تمرکز و تاکید کنند.
بانک مرکزی امریکا ، هیات ذخایر فدرال ، ماموریت دارد رشد ، اشتغال و تورم را متعادل کند -
ماموریتی که حمایت مردمی را برای آن به بار می آورد.
در حالی که طرفداران بازار آزاد علیه سیاست صنعتی فعالیت می کنند ، در ایالات متحده دولت
فعالانه از فناوری های جدید حمایت می کند و مدتها است که این کار را کرده است. نخستین خط
تلگراف را دولت فدرال امریکا در سال 1842 ساخت ; ارتش امریکا اینترنت را ساخت ; و
بسیاری از پیشرفت های امریکای معاصر در زمینه فناوری بر اساس تحقیقاتی به دست آمده که
توسط تشکیلاتی دفاعی یا بیوتکنولوژی (فناوری زیستی) که دولت امریکا بودجه آنها را تامین
می کند ، انجام شده است .
به همین ترتیب ، در حالی که به بسیاری از کشورها گفته می شود تامین اجتماعی را خصوصی
کنند ، نظام تامین اجتماعی امریکا دولتی و کارآ است (و هزینه های آن خیلی کمتر از هزینه سالانه
بخش خصوصی است) و مشتریان پذیرا و راغب آن هستند.
درست است که نظام تامین اجتماعی دولتی امریکا در حال حاضر با مشکل کمبود اعتبار مواجه است اما قسمت اعظم برنامه های تامین اجتماعی خصوصی امریکا هم همین مشکل را دارند.
ضمن این که نظام بازنشستگی دولتی امریکا نوعی امنیت خاطر در برابر تورم و بازار بورس برای
افراد مسن امریکایی به وجود آورده ، کاری که بخش خصوصی نکرده است .
بسیاری از وجوه و جنبه های سیاست اقتصادی دولتی امریکا کمک چشمگیری به موفقیت کشور
می کنند ، اما در بحث های مربوط به تدابیر و برنامه های توسعه بندرت به آنها اشاره می شود.
امریکا مدت بیش از 100 سال است که قوانین ضدتر است نیرومندی داشته است ، که
انحصارهای خصوصی را درحوزه های بسیاری مانند نفت در هم شکست . در بعضی از بازارهای
در حال ظهور انحصار در زمینه ارتباطات دور برد. مسیر توسعه اینترنت و در نتیجه رشد اقتصادی
را مسدود کرده است . در کشورهای دیگر انحصارها در تجارت کشورها را از مزایای رقابت
بین المللی محروم کرده است .
دولت امریکا با تامین اعتبار مستقیم یا از طریق دولت همچنین نقشی مهم در ایجاد بازارهای
مالی در این کشور ایفا کرده ، از شرکت های بزرگ با تضمین یک چهارم یا بیشتر همه اعتبارات و
وامها حمایت مالی به عمل می آورد.
«فانی می» سازمانی که توسط دولت ایجاد شده و مسوول
تامین خانه های قسطی برای امریکایی های طبقه متوسط است ، کمک کرد تا هزینه های رهن
کاهش یابد و تاثیری مهم در تبدیل امریکا به کشوری با بزرگترین سهم مالکیت خصوصی خانه در
جهان داشت .
وزارت تجارت های کوچک سرمایه لازم را برای کمک به تجارت های کوچک که بعضی از آنها
مانند فدرال اکسپرس ، به شرکتی بزرگ تبدیل شده اند فراهم کرد. امروز وام های دانشجویی دولت
فدرال امریکا ، مثل همیشه درگذشته ، برای تضمین این که همه امریکایی ها امکان تحصیلات
دانشگاهی داشته باشند ، اهمیتی حیاتی دارد. کمک مالی دولت باعث شد برق به همه جا و به
همه امریکایی ها برسد.
دولت امریکا گاهگاهی ایدئولوژی بازار آزاد و مقررات زدایی را - گاه با نتایج فاجعه آمیز - در داخل این کشور به عمل درآورده است . اقدام رونالد ریگان در زمینه مقررات زدایی در «انجمن های ذخایر و اعتبار» باعث ورشکستگی بانکها شد و در ایجاد رکود اقتصادی سال 1991 تاثیر فراوان داشت .
به مردم مکزیک ، برزیل ، هند و سایر بازارهای در حال ظهور باید پیامی متفاوت داد: در آرزوی
اقتصاد بازار آزاد افسانه ای ، که هرگز وجود خارجی نداشته نباشید. از نظریه های اقتصادی منافع
خاص و شرکت های بزرگ امریکایی پیروی نکنید زیرا ، آنها اگر چه بازارهای آزاد را تبلیغ و درباره
آن سخن سرایی می کنند ، اما در داخل امریکا برای پیش برد هدفهای خود به دولت امریکا متکی
هستند.
در عوض ، اقتصادهای در حال توسعه باید نه به آنچه که امریکا می گوید ، بلکه به آنچه که در
سالهایی که به عنوان یک قدرت صنعتی پدیدار شد ، انجام داد و آنچه که امروز می کند ، به دقت
نگاه کنند. بین آن سیاستها و تدابیر فعالانه ای که اقتصادهای بسیار موفق شرق آسیا در طول دو
دهه گذشته دنبال کردند ، شباهت قابل توجهی وجود دارد.
*جوزف استیگلیتز ، استاد اقتصاد دانشگاه کلمبیا ، برنده جایزه نوبل در رشته اقتصاد و نویسنده
«جهانی سازی و ناراضیان از آن» است (که بر خلاف نظر طرفداران جهانی سازی ، با این روند مخالف است).