آثار مستند ایرانی در راه جهانی شدن

دبیر این کارگاه در توضیح مفهوم «حافظه جهانی» به «جام‌جم» گفت: در خبر‌ها می‌شنویم که مثلا سازه‌های شوشتر یا محوطه‌های تاریخی در فهرست آثار یونسکو ثبت شد. برنامه حافظه جهانی هم دقیقا به همین شکل است، منتها به جای سازه‌های تاریخی یا معماری، آثار مستند مثل کتاب، نقشه، فیلم و تصویر ثبت می‌شوند. یونسکو هر 2 سال یک‌بار طی مراحلی، این آثار مستند را مثل همان آثار و بناهای تاریخی در فهرست حافظه جهانی ثبت می‌کند.

حامد یاری درباره لزوم برگزاری این کارگاه به آشنایی ایران به ضوابط و چگونگی ثبت آثار در یونسکو اشاره کرد و گفت: آشنایی با اینها کمک زیادی می‌کند تا آثاری که از کشورمان نامزد شده‌اند، برای ثبت در حافظه جهانی به مقر اصلی یونسکو بهتر معرفی شوند و آنها بتوانند با معرفی خوب در فهرست حافظه جهانی به ثبت برسند.

ایده جمع شدن کتابخانه‌های ملی کشورهای اکو، پیشنهاد کتابخانه ملی ایران بود؛ به همین دلیل در دومین اجلاس کتابخانه‌های ملی اکو که در باکو برگزار شد ایران به عنوان مقر دائمی دبیرخانه کنفرانس کتابخانه‌های ملی اکو و دبیرکل این کنفرانس انتخاب شد. دبیر برگزاری اولین کارگاه بین‌المللی حافظه جهانی معتقد است برگزاری این کارگاه به صورت بین‌المللی در ایران علاوه بر این‌که می‌تواند نقش رهبری ایران را تثبیت کند، بهترین فرصت است که حوزه اکو را هم در ثبت آثار مستند ایران دخالت بدهد.

او افزود: در تاریخ 70 ساله علم نوین کتابداری در ایران و همچنین در علوم آرشیوی که مربوط به بخش اسناد می‌شود، این نخستین بار است که دانشجویان کشورهای دیگر برای آموزش به ایران مراجعه می‌کنند.

در این کارگاه که با حضور و تدریس 2 نفر از کارشناسان ارشد یونسکو در برنامه حافظه جهانی، ری ادموندسان، رئیس کمیته منطقه‌ای آسیا و اقیانوسیه برنامه حافظه جهانی و بولینا کاپول، رئیس انجمن آرشیو سمعی و بصری جنوب شرق آسیا و اقیانوسیه برگزار می‌شود، بیش از 60 نفر از کارشناسان مراکز مهم کتابخانه‌ای و آرشیوی کشورهای ترکیه، زیمبابوه، قزاقستان، استرالیا، آذربایجان، فیلیپین و قرقیزستان حضور دارند.

یاری حضور این دو استاد را در ایران فرصت عالی برای کشورمان دانست و گفت: یکی از عواملی که باعث شد این دوره به صورت بین‌المللی برگزار شود، اعتبار علمی و شخصیتی است که استادان این دوره دارند. به دلیل تالیفات و تحقیقات معتبر، این دو استاد در سطح جهانی بسیار شناخته شده هستند که می‌تواند کمک بزرگی به ثبت آثار مستند ایران در یونسکو باشد.

تاکنون در 2 دوره حضور جمهوری اسلامی ایران در برنامه حافظه جهانی یونسکو 3 اثر پیشنهادی کشورمان «شاهنامه بایسنقری»، «اسناد اداری آستان قدس رضوی در دوره صفویه» و «وقفنامه ربع رشیدی» به عنوان میراث جهانی ثبت شده‌اند.

کارگاه سال جاری که سومین کارگاه ملی در این حوزه در کشورمان است، اولین کارگاه بین‌المللی این برنامه در ایران خواهد بود که از سوی کمیته ملی حافظه جهانی کشورمان و با همکاری سازمان اسناد و کتابخانه ملی، مؤسسه فرهنگی اکو و کمیسیون ملی یونسکو برگزار می‌شود.

«برنامه حافظه جهانی» که از مجموعه برنامه‌های سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی ملل متحد - یونسکو - است، هر 2 سال یک بار از هر کشور 2 اثر مکتوب را که از اهمیت ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی برخوردار باشد؛ درصورت داشتن شرایط مناسب به عنوان میراث جهانی به ثبت می‌رساند.